Հրատարակվում է

60 ՏԱՐԵԿԱՆՈՒՄ ԷԼ ԿԱՐԵԼԻ Է ԴԱՋՎԱԾՔ ԱՆԵԼ

• 
  Աբորիգեն ցեղերի մոտ գողություն արած մարդկանց ճակատին ամբողջ երկայնքով կարմիր գիծ դաջելու սովորույթ կար: Պատկերացնու՞մ եք` կարմրաճակատների ինչ վիթխարի բանակ կստեղծվեր մեր երկրում, ինչ զավեշտալի կլիներ դիտել օրենքներից, ազգային շահերից եւ ժողովրդավարության մասին կրակոտ ճառեր ասող փողկապավոր այրերին, եթե մեզանում էլ գործեր այդ սովորույթը:

  Թեպետ մեզ մոտ դաջվածքներն ու մարմինը զարդարելու այլ միջոցները համարվում են գռեհիկ, անվայելուչ, ընկալվում են որպես գերժամանակակից երեւույթ եւ երիտասարդական խելառության արդյունք, պետք է հիշել, որ քարանձավում բնակվող մարդն անգամ ձգտել է զարդարել իր մարմինը: Այնպես որ, դաջվածքները ամենահին մարդու խենթության արգասիքն ու նվերն են մարդկությանը` որպես տեսակի, ցեղի պատմության վկայություն: Այս առումով կարելի է ասել, որ դաջվածքը հին մշակույթ է: Հնում այն մոգական պահապանի, հմայությունների, նաեւ կրոնական, ծիսական խորհուրդ ուներ: Կարելի է ասել` դաջվածքը նաեւ յուրօրինակ փիլիսոփայություն է: Հազարամյակների ընթացքում յուրաքանչյուր ժողովրդի մոտ ձեւավորվել է դաջվածքի յուրօրինակ մշակույթ-դպրոց եւ դրա հետ կապված ավանդույթներ: Մարմնի վրա դաջվածք կրող հայերին մի շտապեք դատապարտել օտարամոլության մեջ, քանի որ հին հայերի մոտ նույնպես տարածված է եղել դակման կամ կտակման սովորույթը: Դրա մասին հիշատակվում է Գարեգին Սրվանձտյանի ուսումնասիրության մեջ, որտեղ նկարագրված են Արեւմտյան Հայաստանի Տիգրանակերտ քաղաքում «ճակատուց, երեսաց, ձեռաց, բազկաց վրա» նշաններ կրող տղամարդիկ եւ կանայք: Հին հայերի մոտ ձեւավորված այս սովորույթի մասին զրուցեցի ազգագրագետ Արմենուհի Ստեփանյանի հետ: Պարզվեց, որ «դակումը» կամ «կտակումը» մտնում էր նվիրագործման ծեսի մեջ, իրագործվում էր որոշակի տարիքից հետո, երբ տղան կամ աղջիկը հասնում էին սեռական հասունացման տարիքի կամ պիտի անցում կատարեին տարիքային մի խմբից մյուսը: Տարիքի ավելացման հետ ավելանում էին նաեւ դաջվածքները` երբեմն ծածկելով ամբողջ մարմինը: Մարմնի դաջվածքներով կարող էին որոշել ցեղային պատկանելությունը, սոցիալական կարգավիճակը, ամուսնացած կամ ամուրի լինելը, երեխաների քանակը: Դաջվածքները պատմում էին այն կրողի սխրանքների մասին: Նախկինում դակումը շատ դաժան եւ ցավոտ ընթացք ուներ, սակայն դեռահասները դիմանում էին այդ կտտանքներին, քանի որ դրանով էր պայմանավորված տարիքային բարձր խումբ անցում կատարելու իրավունքը կամ որպես տղամարդ հարգանքի արժանանալը: «Կտակումն» արվում էր տարբեր եղանակներով` ամենապարզը պատկերը գծելն էր եւ դրա վրա ոսկորով եւ ոսկե ասեղներով պատված եզր ունեցող մուրճիկով հարվածներ անելով կետեր տեղադրելը: Հետո մաշկի ծակծկված հատվածի վրա թանաք էին լցնում, այդպիսով հետքը մշտապես պահպանվում էր: Երբեմն այդ արարողությունը երկու-երեք անգամ կրկնում էին, ինչի հետեւանքով մարմնի այդ հատվածը վերածվում էր կոշտ մակերեսի: Մյուս եղանակը ասեղով եւ թելով մելանը մաշկի տակ անցկացնելն էր: Ստեփանյանը պատմեց, որ իրենց հետազոտությունների ժամանակ Հայաստանի տարբեր շրջաններում հանդիպել են կանանց, որոնց մարմնի, դեմքի տարբեր հատվածներում, հատկապես ճակատին, կզակին այդպիսի նշաններ կային: Այդ նշանները շատ հին են, կրողներն էլ մոռացել են դրանց նշանակությունը: Երբեմն դա ավանդույթով էր արվում, տվյալ ռեգիոնին բնորոշ ընտանեկան սովորույթով: Քանի որ դաջվածքները կնոջ ինտիմ մասերում էին, նրանք խուսափում էին ցույց տալ: Ձեռքի վրայի նշաններ ավելի շատ հանդիպել ենք տղամարդկանց մոտ` բազկին, նախաբազկին, եւ պիտի ենթադրել, որ դրանք ուժի պահպանիչ նշանակություն ունեին», - պատմում է Ստեփանյանը: Փաստորեն, ազգագրության մեջ հայկական դաջվածքների նյութը ուսումնասիրության կարոտ է, եւ բոլոր այդ նշանների մասին կարելի է միայն ենթադրություններ անել, բացառությամբ նրանց, որոնք իրենց կրկնությունն ունեն նաեւ տարազում եւ կարող են միայն մոտավոր ընդհանրություններ ունենալ դաջվածքի գաղափարագրերի հետ: Իսկ ովքե՞ր են մեր իրականությունում դաջվածք անողները, ի՞նչ զարդանախշեր են նախընտրում, ինչու՞ են որոշում նախշազարդել մարմինը` ինքնահաստատման միջո՞ց է, թե՞ գիտակցված, ապրված մի փիլիսոփայության «ամրագրում» մարմնի վրա: Հովսեփը, որ մոսկվաներում սովորած, դաջվածքների փառատոներում մրցանակների արժանացած մասնագետ է, պատմեց, որ հայկական զարդանախշերով դաջվածք են ուզում «դրսի հայերը»: «Հունաստանից եկած մի հայ ուզեց, որ մեջքին Արինբերդի նկարը դաջեմ»: Հովսեփը խոստովանեց, որ հայկական զարդանախշերի դաջումը շատ ավելի բարդ է եւ դժվար: Իսկ ամենագեղեցիկը, նրա կարծիքով, ճապոնական զարդանախշերն են, որ արդեն մոդայիկ չեն: Երիտասարդները նախընտրում են ավանգարդ ոճի դաջվածքներ, որոնք ներառում են տարբեր ազգությունների զարդանախշերից հատվածներ եւ դառնում մի ընդհանուր գաղափարի արտահայտիչ: Հովսեփի մոտ մարմինը դաջելու են գալիս տարբեր տարիքի մարդիկ` եւ երիտասարդներ, եւ մեծահասակներ: «Եթե մարդու մոտ այդ ցանկությունը եղել է, բայց ինչ-ինչ պատճառներով խեղդել է իր մեջ, միեւնույնն է, նա մի օր անելու է իր ուզածը` անկախ տարիքից», - ասաց Հովսեփը եւ պատմեց, որ մի անգամ վաթսուն տարեկան մի կին էր եկել եւ կրունկին երեքնուկի տերեւ դաջել: Թե ինչու երեքնուկի տերեւ, Հովսեփն ասաց, որ դա իր եւ այդ կնոջ գաղտնիքն է: «Եւ ընդհանրապես, շատ լավ է, երբ կարողանում են բացատրել, թե ինչու են հատկապես այդ նախշն ուզում», - ասաց Հովսեփն ու բացատրեց, որ դաջվածքը աուրա ունի եւ դրա չգիտակցված կրելը մարմնի վրա կարող է շատ վնասակար ազդեցություն թողնել: «Այսինքն` պետք է անել ոչ թե ծավալով շատ, այլ` երկար մտածված: Գուցե հետագայում հասկացած ճշմարտությունների հետ ծավալը մեծանա, դա` ուրիշ»: Պարզվեց, որ կան կոնկրետացված նշանակությամբ զուտ հանցավոր աշխարհի դաջվածքներ, որոնց հետ իրենք` սովորական մահկանացուները, գործ չունեն: Եւ եթե անկոչ, պատահական մեկը` ձեռքին «վորովսկոյ» զարդանախշ, գա եւ խնդրի դաջել այն, ինքն իրեն թույլ չի տա անել, քանի որ «կստացվի, որ ես նրան «գող» եմ կնքում, որտե՞ղ` ինչ-որ մի սալոնում...», - ասաց Հովսեփը` բացատրելով, որ նախ, այդ զարդանախշը կրելուն արժանանալ է պետք, հետո էլ այդ «աշխարհն» ունի իր անձնական դաջողը, դաջումն էլ հատուկ արարողակարգ է, որ անում են հույժ գաղտնի պայմաններում: Հովսեփի կարծիքով` տատուն արվեստ է, եւ դրա ընկալումը մեզ մոտ կարծես քիչ-քիչ հաստատվում է, որովհետեւ նախկինում, երբ ինքը եթերներով խոսում էր «բոդի-արտ»-ի մասին, կատաղի հեռախոսազանգեր էին լինում, բողոքներ` Եհովայի վկաների եւ այլոց կողմից:

• Մարինա Բաղդագյուլյան

• ՎԵՐԱԿԱՆԳՆԵՔ ԱՇԽԱՏԱՆՔՈՒՄ

  Մենք պարբերաբար անդրադարձել ենք ԵՊՀ սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ամբիոնի դոցենտ Սասուն Սարիբեկյանի թեմային, որն այս տարվա մարտին համալսարանից հեռացվել էր: ԵՊՀ ղեկավարությունը դատապարտելով տնտեսագիտության ...

• 60 ՏԱՐԵԿԱՆՈՒՄ ԷԼ ԿԱՐԵԼԻ Է ԴԱՋՎԱԾՔ ԱՆԵԼ

  Մարինա Բաղդագյուլյան    
  Աբորիգեն ցեղերի մոտ գողություն արած մարդկանց ճակատին ամբողջ երկայնքով կարմիր գիծ դաջելու սովորույթ կար: Պատկերացնու՞մ եք` կարմրաճակատների ինչ վիթխարի բանակ կստեղծվեր մեր երկրում, ինչ զավեշտալի կլիներ ...

• ՉՆԱՅԱԾ ՎԻՐԱՎՈՐԱՆՔՆԵՐԻՆ ՊՈՒՏԻՆԻ ՀԵՏ ԿԱՐԵԼԻ Է ԳՈՐԾ ՈՒՆԵՆԱԼ

  Բրոնվեն Մեդոքս    
  Դա բացառապես եւ խորապես ռուսական ներկայացում էր: 11 ժամային գոտիների բաժանված երկիրը` միասնական պոռթկումով եւ առանց ակնհայտ տարաձայնությունների, ճնշող մեծամասնությամբ փաստեց վստահությունը իր ղեկավարի` ...

• ԿԻՆ, ՈՐԸ ԴԵՄ Է ԳՆԱՑԵԼ ՌՈԲԵՐՏ ՔՈՉԱՐՅԱՆԻՆ

  Հեղինե Մանուկյան    
  Երեկ պարզ դարձավ, որ ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության եւ հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի թափուր պաշտոնին, որի նախկին «տիրուհին» ԲՀԿ-ական Արեւիկ Պետրոսյանն էր, երկու հոգի են հավակնում, ...

• ԴԱՏԱՊԱՐՏԻ՛Ր, ՈՐ ՉԴԱՏԱՊԱՐՏՎԵՍ

  Օրերս «Առավոտ»-ից իմացա, որ ՀԱԱԿ քաղխորհրդի որոշմամբ ինձ ազատել են քաղխորհրդի քարտուղարի պաշտոնից: Եթե վերջապես հաջողվել է հավաքել քաղխորհրդի 4 անդամներին, ապա միայն պետք էր որոշում կայացնել առաջիկա համագումարի ...

• ԵՍ ԼԵՒՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ ԿՈՂՔԻՆ ԵՄ ԵՒ ՄԻՇՏ ԵՄ ԼԻՆԵԼՈՒ

  Գագիկ Աբգարյան    5
  Այն օրվանից, ինչ ԱԺ պատգամավոր «Սիլ Գրուպ» կոնցեռնի հիմնադիր, համասեփականատեր Խաչատուր Սուքիասյանը համարձակություն ունեցավ բարձրաձայն արտահայտել իր քաղաքական համակրանքների մասին ու կանգնեց հանրապետության ...

• ԲԱԶԵՅԱՆԸ ՏՎԵՑ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՀՐԱԺԱՐԱԿԱՆԸ

  Ավետիս Բաբաջանյան    
  Երեկ կառավարության նիստերի դահլիճը լիքն էր մարդկանցով, եւ «Ազգային վերածնունդ» կուսակցության ներկայացուցիչը հայտարարեց, թե կուսակցության պատվիրակներից կուսակցության համագումարին ներկա են 350-ը: Սակայն ...

• ՀԱՍՆԵԼ ՈՒ ԱՆՑՆԵԼ ԱՐՇԱԿ ՍԱԴՈՅԱՆԻՆ

  Մարինե Խառատյան    1
  Չնայած պաշտոնական քարոզարշավը դեռ չի մեկնարկել, նախագահի ՀՀԿ թեկնածու Սերժ Սարգսյանն այնպիսի ջանասիրությամբ է մասնակցում հանրապետությունում տեղի ունեցող մեծ ու փոքր միջոցառումներին, այնպիսի մանրամասնությամբ ...

• ԱԶԳԱՅԻՆ ԹՎԱՊԱՇՏՈՒԹՅՈՒՆ

  Արամ Ամատունի   
  Նախագահի թեկնածու Սերժ Սարգսյանը վերջին շրջանում նախագահական ընտրությունների գործընթացի մասին խոսելիս սկսել է բավական հաճախ հիշատակել սոցիոլոգիական հարցումների մասին: Երբ նրան որեւէ հարց են ուղղում ընտրությունների ...

• 1 ՏԱՐԻ 160 ՕՐ...

  «Ժամանակ Երեւան» («Ժամանակ Լոս Անջելես») օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Արման Բաբաջանյանին ՀՀ վերաքննիչ դատարանը դատապարտել է երեքուկես տարի ազատազրկման` մի արարքի համար… Որը 2003 թվից սկսած այլեւս քրեորեն ...

• ԿԱՐԵՒՈՐԸ ԿԱՏՎԻ ԴՐԱԽՏՈՒՄ ԼԻՆԵՆ

  Գայանե Բաբայան   

• ԴԱՎԱԴԻՐ ԿՐԱԿՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՂՂՈՒԹՅԱՄԲ

  Նորայր Նորիկյան    

• «ԸՆԴՎԶՈՂ ՄԱՐԴԸ»

  Ալբեր Քամյու   

• ՊԱՏԵՐԱԶՄ, ԹԵ ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆ

  Պարգեվ Օհանյան   

• ԲԱՆԱԿՈՒՄ ԶՈՀԵՐԻ ԹԻՎԸ ՀԱՍԵԼ Է 40-Ի

  Էլմիրա Մարտիրոսյան    

• ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՐՀԵ՞ՍՏ Ա, ԱՐՎԵ՞ՍՏ Ա, ՈՒՏԵԼԻ՞Ք Ա

  Գայանե Բաբայան   

• ՏԻՄՈՇԵՆԿՈՆ ՄՈՏԵՆՈՒՄ Է ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԱԹՈՌԻՆ

  Ռոման Օլեարչիկ    

• ԵՍ ԼԵՒՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ ԿՈՂՔԻՆ ԵՄ ԵՒ ՄԻՇՏ ԵՄ ԼԻՆԵԼՈՒ

  Գագիկ Աբգարյան    

• ՍԱՄՎԵԼ ԲԱԲԱՅԱՆԸ` ՊՆ ԳԼԽԱՎՈՐ ՇՏԱԲԻ ՊԵ՞Տ

  

• ՏԵՂԻ Է ՈՒՆԵՑԵԼ ԸՆՏՐԱԿԵՂԾԱՐԱՐՆԵՐԻ ԱՌԱՋԻՆ ՆԻՍՏԸ

  Ավետիս Բաբաջանյան    

• 1846  Ցարական կառավարությունը որոշում է հրապարակում, որով խաներին, բեկերին, աղալարներին և մելիքներին ճանաչում է իբրև հողի ժառանգական սեփականատերեր:
• 1863  Մարաշ ուղևորվեց եվրոպացիների և հայերի մասնակցությամբ կազմված Զեյթունի գործը քննող հանձնախումբը:
• 1907  Մահացավ հայ գրականության դասական Պերճ Պռոշյանը: (Ծնվ. 1837թ.-ին):
• 1920  ՀԽՍՀ Հեղկոմի որոշումով հանրապետության սահմաններում պետական լեզուն ճանաչվում է հայերենը:
• 1921  Հռոմում Արշավիր Շիրակյանը ահաբեկեց Մեծ Վեզիր Սայիդ Հալիմ փաշային:
• 1921  Հռոմում Արշավիր Շիրակյանը տապալեց թուրք վարչապետ Սայիդ Հալիմ փաշային:
• 1956  Երևանում մահացավ հայ ականավոր գրող, ակադեմիկոս Դերենիկ Դեմիրճյանը: (Ծնվ. 1877թ.-ին):

• am

ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

• 168 Ժամ
• Ա1+
• ԱրմենիաՆաու
• Առավոտ
• Ազատ Արցախ
• Ազգ
• Լրագիր
• Պանարմենիան
• Պանորամա
• Ազատություն
• Երկիր
• Ժամանակ
• Չորրորդ Իշխանություն
• Հայոց Աշխարհ

ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ

• Օնլայն Ռադիո

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ

• Եղանակ
• Դրամի Փոխարժեք
• Վիճակագրություն

ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ

• Կայքի Առօրյան
• Ֆորում
• Քվեարկություն
• Լուրերի Էքսպորտ
• Կոդավորվորիչ