Հրատարակվում է 27/08/1991

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՆԵՐՔԻՆ ԵՒ ԱՐՏԱՔԻՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐԸ` ՀՅԴ ՂԵԿԱՎԱՐ ՄԱՐՄՆԻ ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՈՒՄ

• ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ Վահան Հովհաննիսյանի հարցազրույցը «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերությանը։

  - Պարոն Հովհաննիսյան, հուլիսի 3-8-ը Երեւանում տեղի ունեցած կուսակցության նորընտիր Բյուրոյի լիագումար նիստում, բացի երկրի զարգացմանն առնչվող առանցքային մի շարք դրույթներից, ամրագրվեց նաեւ, որ Հայոց Ցեղասպանության հարցը քննարկման ենթակա չէ, եւ բացառվում է, որ Հայաստանի որեւէ բարձրաստիճան պաշտոնյա այս հարցում որեւէ այլ մոտեցում ունենա. կարո՞ղ ենք սա համարել պատասխան նախագահի հայտարարությանը հաջորդած տարաբնույթ մեկնաբանություններին:

  - Նախ ասեմ, որ նախագահի հայտարարությունների խմբագրումը եւ մեկնաբանությունը նախագահի եւ նրա պաշտոնյաների գործն է: Արտգործնախարարի մեկնաբանությունը, կարծում եմ, այս հարցում բավականին հստակեցումներ մտցրեց: Մեր տեսակետը վերաբերում է ոչ միայն նախագահին, ոչ միայն այսօրվա նախագահին կամ վաղվա նախագահներին, այլեւ ընդհանրապես Հայաստանի մոտեցմանը: Մենք Թուրքիայի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ ստեղծելուն դեմ չենք, սակայն համարում ենք, որ Ցեղասպանության լինելու կամ չլինելու փաստի քննարկումը չէ, որ դրա հիմքում պիտի լինի, որովհետեւ Ցեղասպանության փաստը ընդունված է ոչ միայն մեր կողմից, այլ նաեւ ամբողջ աշխարհի, օրինակ` ԱՄՆ ժողովրդի: Ամերիկայի ադմինիստրացիան փորձում է խուսափել ցեղասպանություն բառից, օգտագործում է անհասկանալի տերմինաբանություն, բայց, ի վերջո, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ժողովուրդը սա ընդունում է: Նաեւ նախկինում Ամերիկայի ղեկավարները սա ընդունել են: Փաստը դեռ 1915 թվականին եւ դրանից հետո էլ աշխարհի կողմից ընդունվել է, ուրեմն ինքը` փաստը, քննարկման առարկա չէ: Որեւէ ստեղծվելիք հանձնաժողով կարող է քննարկել, իհարկե, եւ պետք է նաեւ քննարկի Ցեղասպանության հետեւանքները, ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու ուղիները: Մեր հարաբերություններում ընդհանրապես Ցեղասպանության հետ կապված` հատուցման, պատճառների մասին կարող է խոսք լինել, բայց չի կարող քննարկվել` Ցեղասպանություն եղե՞լ է, թե՞ ոչ: Կարծում եմ, որ պաշտոնատար անձանց պարզաբանումները այս առումով բավարար էին, եւ մենք համարում ենք, որ սա էլ պետք է լինի ուղեգիծ: Ի վերջո, եթե խոսքը վերաբերում է այն հանձնաժողովին, որ թուրքական կողմին ի պատասխան առաջարկել է Ռոբերտ Քոչարյանը, ապա մենք այստեղ խնդիր չենք տեսնում, որովհետեւ մի տարողունակ միջպետական, միջկառավարական հանձնաժողով կարող է բաժանմունքներ ունենալ, որոնք կզբաղվեն տարբեր հարցերով` տրանսպորտային, տնտեսական, մշակութային, դիվանագիտական կապեր հաստատելու եւ այլն, այդ թվում` կարող են քննարկվել նաեւ ինչ-ինչ պատմական հարցեր, բայց ոչ երբեք Ցեղասպանության լինել-չլինելու խնդիրը:

  - Ըստ Ձեզ, ինչո՞ւ ակտիվացան հայ-թուրքական հարաբերությունները. հրավեր Գյուլին` մասնակցելու Հայաստան-Թուրքիա ֆուտբոլային խաղին, այնուհետեւ փորձագետների կրկին տարաբնույթ վերլուծություններ: Ի՞նչ պետք է արվի, որպեսզի կարգավորվեն այս հարաբերությունները:

  - Պետք է հարցին նայել մի քանի տեսանկյունից: Պարզ է, որ Ղարաբաղյան հարցում լուծում որոնելու ասպարեզում միջազգային հանրության ակտիվացումը չի կարող շրջանցել հայ-թուրքական հարաբերությունները, որովհետեւ հայ-թուրքական հարաբերությունների այսօրվա անմխիթար վիճակը, կամ ավելի ճիշտ` այդ հարաբերությունների բացակայությունը, մասամբ հետեւանք են Ցեղասպանությունը Թուրքիայի կողմից չճանաչելու կամ մերժելու: Ինչ-որ չափով էլ այսօրվա իրողություններն են պատճառ դառնում երկուստեք սառը վերաբերմունքի: Թուրքական ղեկավարությունը անվերապահորեն Ադրբեջանին պաշտպանելու, Ադրբեջանին սատարելու քաղաքականություն է որդեգրել: Սա այսօրվա իրողություն է, եւ բնական է, որ այն պետք է փոխվի: Թուրքիան իր որոշումը պետք է վերանայի, հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների մեջ նա պետք է կողմի վիճակից դուրս գա, եթե ուզում է անաչառ լինել այս հարցերում: Այս իմաստով հասկանալի է միջազգային հանրության ակտիվացումը: Բայց կա երկու կարեւոր հանգամանք, որոնք պետք է անպայման հաշվի առնել: Առաջին` ցեղասպանության փաստը ինքնին քննման, զննման առարկա չէ, երկրորդ` չպետք է այս հարաբերությունները որեւէ ձեւով պայմանավորել այնպիսի շինծու օրակարգերով, ինչպիսին, օրինակ, սահմանները ճանաչելու հարցն է: Երբ Հայաստանին փորձում են ճնշման տակ դնել` սահմանները ճանաչել, որպեսզի Թուրքիայի հետ հարաբերությունները բարելավվեն, սա պարզունակ ծուղակ է: Ասեմ` ինչու: Նախ` միջազգային պրակտիկան բացարձակապես չի պահանջում, որ երկրների միջեւ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեն սահմանների ճանաչման նախապայմանով: Ճապոնիան չի ճանաչում Ռուսաստանի սահմանները, նրանց միջեւ պայմանագիր էլ չկա պատերազմից հետո, Ճապոնիան նույնիսկ տարածքային որոշակի պահանջներ ունի Ռուսաստանից, սակայն նրանք ունեն դեսպաններ Տոկիոյում եւ Մոսկվայում, նորմալ առեւտուր կա, նավահանգիստները բաց են, ոչ ոք ճանապարհ չի փակել, եւ չկա հակաճապոնական, հակառուսական հռետորիկա այդ երկրների մամուլի էջերում: Նույնը կարելի է ասել նաեւ ուրիշ երկրների պարագայում` Հարավային Ամերիկայում, Եվրոպայում անգամ, որտեղ սահմանային հարցը չի դարձել հարաբերություններ հաստատելու նախապայման: Մենք ասում ենք` եթե Թուրքիան համաձայն է մեզ հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել, թող հաստատի, շատ լավ է, բայց նախապայմաններ չպետք է դնի, հատկապես` սահմանները ճանաչելու նախապայմանը:

  - Այսինքն` մենք խուսափո՞ւմ ենք ծուղակի մեջ հայտնվելուց:

  - Ցանկացած դիվանագիտություն պետք է կարողանա փրկել սեփական երկիրը եւ ժողովրդին սխալ քայլերից, մենք իրավունք չունենք սխալ քայլեր կատարելու` ի հաշիվ մեր սերունդների ազգային եւ պետական շահերի: Վերջապես, այդ սահմանը Հայաստանը պետականորեն չի էլ վիճարկել: Մենք մտել ենք ՄԱԿ, դարձել ենք ՄԱԿ-ի լիիրավ անդամը եւ այնտեղ չենք բարձրացրել սահմանների հարցը: Բայց երբ մեզ պարտադրում են այս մասին ինչ-որ հայտարարություններ անել, սա նշանակում է ճնշում քաղաքական ծուղակ նետելու համար:

  - Ո՞վ է պարտադրում, պարոն Հովհաննիսյան:

  - Ճիշտն ասած` Մեթյու Բրայզայի հայտարարությունների մեջ լսել եմ նման տեսակետ, բայց գիտեմ նաեւ, որ արեւմտյան որոշ շրջանակներում նման տեսակետներ կան: Պետք է հասկանալ. ի՞նչ կարող է այսօր Թուրքիան առաջարկել Հայաստանին` դիվանագիտական հարաբերություննե՞ր: Լավ է, բայց դրա գինը նման ծանրակշիռ հաստատումները, ինչպես սահմանների ճանաչումը եւ այլն, չեն կարող լինել: Ի՞նչ կարող է առաջարկել Թուրքիան. ճանապարհների բացո՞ւմ: Ոչ-ոք չի կարող վիճարկել, որ բաց ճանապարհը ավելի լավ է փակ ճանապարհից` տնտեսության համար, առեւտրի համար, մշակութային, հումանիտար կապերի համար: Բայց երբ ճանապարհի բացումը առաջարկվում է որպես վճար, գին` քաղաքական զիջումների դիմաց, պիտի փորձենք հասկանալ, թե այդ ճանապարհի բացումից ով եւ ինչքան է շահում: Ես չեմ ժխտում, որ ճանապարհի բաց լինելը մեր տնտեսությանը կարող է հեռանկարում օգուտներ բերել: Սա հասկանալի է, թեեւ այստեղ էլ ամեն բան միանշանակ չէ, որովհետեւ ճանապարհի բացումով մենք շատ մեծ առավելություններ ենք տալիս ներկրողներին, բայց տեղական արտադրողը պատրա՞ստ է, հարմարվե՞լ է, կկարողանա՞, արդյոք, դիմանալ եւ հաջողել հնարավոր մրցակցության մեջ, երբ Հայաստանն ինքը ավելի շուտ կդառնա շուկա, մինչեւ ուրիշները Հայաստանի համար շուկա դառնան: Այս հարցի պատասխանը մեր տնտեսագետները, կառավարությունը դեռեւս չեն տվել: Պիտի տան, որովհետեւ, ի վերջո, վաղ թե ուշ այդ ճանապարհը բացվելու է:

  - Այսինքն, սա էլ կարող է տնտեսակա՞ն ծուղակ հանդիսանալ:

  - Այս դեպքում ես չէի խոսի ծուղակի մասին, բայց որ տնտեսական վտանգները, սպառնալիքները առկա են, դա փաստ է: Իսկ տնտեսական առավելությունները, շահը շատ ակնհայտ չեն: Վրաստանի սահմանը Թուրքիայի հետ բաց է` ո՞ւր են Վրաստանում այդ տնտեսական առավելությունները: Չեն երեւում: Բայց տեսեք, թե ի՞նչ է շահում Թուրքիան. Թուրքիան այսօր համառորեն ծեծում է Եվրամիության դուռը: Եթե նա որոշի բացել մեր ճանապարհը, նա հսկայական առավելություններ կստանա քաղաքական առավելությունների տեսքով: Նա եվրոպական հասարակաությանը կասի` տեսեք, մենք ժողովրդավարացել ենք, մենք նույնիսկ հակառակորդ երկրի հետ սահման ենք բացում, մենք հումանիտար առումով խնդիրներ այլեւս չենք ստեղծում, մենք չունենք թշնամական վերաբերմունք: Եվ այդ փաստարկները, որ Թուրքիան կբերի, Եվրոպայում չեն կարող անարձագանք անցնել, այսինքն` քաղաքական առավելությունները, որ Թուրքիան կունենա, իմ կարծիքով, առնվազն այսօր շատ ավելի ծանրակշիռ են, քան այն հեռանկարային տնտեսական առավելությունները, որ կշահի Հայաստանը: Ուրեմն, երբ մենք այս երկուսը դնում ենք նժարի վրա, էլի կողմնակից լինելով սահմանը բացելուն` առնվազն ասում ենք` սահման բացելը մեզ քաղաքական գնով մի ծախեք: Ուզում եք բացե՞լ` բացեք, բայց դրա դիմաց մեզնից մի պահանջեք այնպիսի զիջումներ, որոնք մեզ քաղաքական առումով նսեմացնում եւ վտանգավոր վիճակների մեջ են դնում:

  - Նույն տրամաբանությամբ` եթե Գյուլը գալիս է` թող գա՞:

  - Գալիս է` թող գա: Այստեղ կարեւորը մեր հաղթանակն է ֆուտբոլային խաղում: Թող գա, այստեղ ոչ մի խնդիր չենք տեսնում, բայց քաղաքակիրթ ձեւով մեր տեսակետները, մեր մոտեցումները կարող ենք արտահայտել: Օրինակ` եթե պարոն Գյուլը ֆուտբոլի դաշտում որոշ պաստառներ տեսնի, նա չպետք է դրանից տարակուսի եւ զարմանա:

  - Անցնենք ներքին մարտահրավերների, որոնք եւս ձեր ուշադրության կենտրոնում են: Հիմա շատ է ասվում, որ Հայաստանի ներքաղաքական կյանքը փակուղու մեջ է:

  - Այդպես չէ, իհարկե: Ներքաղաքական կյանքը զարգանում է իր հունով: Գուցե հունը մի թեթեւ փոխվել է, որովհետեւ ընդդիմության աշխատանքային մեթոդաբանությունն է փոխվել, եւ անընդհատ տակտիկական փոփոխություններ են արձանագրվում: Մենք, իսկապես, երբեմն տարակուսում ենք, տեսնում ենք զարմանալի բաներ, որոնք իսկապես մտածելու տեղիք են տալիս: Տեսեք, նույն Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը: Այդ հայտարարության խմբագրական տեսքի համար մենք պատասխանատվություն չենք կրում, ի վերջո, պարզաբանումներ եղան: Սակայն ո՞վ առաջինը հիստերիկաբար հարձակվեց այդ հայտարարության վրա` ՀՀՇ-ական լիդերներն ու մամուլն, իհարկե: Այսինքն` մարդիկ, ովքեր կրում են ուղղակի պրոթուրքական գաղափարախոսություն, որոնց համար մեր պատկերացումները հայոց ազգային պետականության շահերի մասին բոլորովին խորթ են: Սակայն առիթ էր պետք, եւ նրանք գրոհի անցան: Բայց սա ի՞նչ է նշանակում: Սա նշանակում է, որ այս գրոհի մեջ ուղղակի երեւում է կեղծավորությունը: Լավ` ես կամ Դուք եւ կամ մեր հասարակության որեւէ ներկայացուցիչ ինչու սրանից հետո չպիտի իրավունք ունենա մտածելու, որ կա քողարկված կեղծավորություն, այլ հայտարարությունների մեջ, օրինակ` քաղաքական ազատությունների, մարդու իրավունքների վերաբերյալ: Այդ նույն մարդիկ չէի՞ն, որ ոտնահարում եւ ոտնակոխում էին քաղաքացու իրավունքները 90-ական թվականներին: Փոխվե՞լ են: Դատելով մյուս հայտարարությունների կեղծավորությունից` ես կարծում եմ, որ այս հարցում էլ չեն փոխվել: Նրանց չեն հետաքրքրում ո՛չ քաղաքացիական հասարակությունը, ո՛չ մարդու իրավունքները: Եվ հենց այստեղ է պատասխանը. մենք ունենք մեծ, բավականին ստվար, դժգոհ ժողովրդի մի զանգված: Ժողովրդի կեսն իր դժգոհությունն արտահայտեց ընտրությունների ժամանակ: Սակայն պետք է իմաստուն լինել եւ դժգոհներին բաժանել երկու անհավասար խմբի` օբյեկտիվ դժգոհների, որոնք արդարացիորեն դժգոհում են իրենց սոցիալական վիճակից, աշխատավարձից, ոստիկանի պահվածքից, դատավորի անարդար վերաբերմունքից, իրենց ճնշող մթնոլորտից: Հասկանալի է, որ նրանք դժգոհ լինելու իրավունքն ունեն, հետեւաբար նրանց դժգոհությունն օբյեկտիվ է: Այդ մասին խոսում է նախագահը, այդ մասին խոսում է վարչապետը, այդ ուղղությամբ կառավարությունն այսօր աշխատանք է տանում: Բավարար կամ ոչ բավարար, դանդաղ կամ արագ` ժամանակը ցույց կտա: Արդյունքները մինչեւ տարեվերջ պիտի երեւան: Նախագահի հարյուր օրն էլ դեռ չի լրացել, դրա համար վաղ է այդ մասին խոսել: Սակայն կա նաեւ դժգոհների մեկ այլ հատված, որոնց դժգոհությունը սուբյեկտիվ բնույթ է կրում: Նրանք կորցրել են իշխանությունը, պաշտոնները եւ ուզում են այդ իշխանությունը վերադարձնել ամեն գնով, նույնիսկ Հայաստանի նսեմացման, Հայաստանը միջազգային բեմերում վարկաբեկելու միջոցով: Հասկանալի է, եթե առաջին խմբի` օբյեկտիվ դժգոհների դժգոհությունը կարելի է մարել, պահանջները բավարարել հակակոռուպցիոն պայքարով, բարեփոխումներով, արդարության հաստատումով, ապա երկրորդ խմբի դժգոհությունը բավարարել հնարավոր չէ: Մենք պետք է գործ ունենանք նրանց հետ, ում դժգոհությունն արդար է, եւ ում դժգոհությունը հնարավոր է ու պետք է բավարարել: Դա մեր պարտքն է:

  - Պարոն Հովհաննիսյան, եթե ընդդիմությունը ռադիկալ է, նշանակո՞ւմ է, որ իշխանությունն էլ է ռադիկալ:

  - Ոչ: Ողջ ընդդիմությանը նույն կաթսայի մեջ պետք չէ տեսնել, իհարկե, բայց ռադիկալ ընդդիմության մեջ կան մարդիկ, ովքեր ուղղորդվում են «որքան վատ, այնքան լավ» սկզբունքով: Եվ բնական է, որ պիտի փորձեն դրդել իշխանությանը սխալ քայլերի, անհամ վիճակների մատնել: Այսինքն` չափից դուրս ագրեսիվություն դրսեւորել, որպեսզի համարժեք պատասխանը իշխանությունից ստանալով` հնարավորություն ունենան էլ ավելի զարգացնելու լաչառությունը: Որովհետեւ նույն միջազգային ատյանները, քաղաքագետները, պարզ քաղաքացին այս հակադրության մեջ տրամադրված չէ զոհի դերում տեսնել իշխանությանը: Զոհի կերպարն իր վրա առհավետ վերցրել է ընդդիմությունը: Այդպես է ամեն տեղ: Եվ երբ նա փորձում է իշխանությանը ներքաշել ուժային հակադրության մեջ, կոնֆլիկտային իրավիճակներ ստեղծել, իշխանությունը դրանից միայն կորցնում է: Իշխանությունն իհարկե պետք է զգուշ լինի, խոհեմ, բայց նաեւ վճռական, որովհետեւ կա մի սահման, որից այն կողմ խախտվում է օրենքը: Սա իշխանությունը երբեք չպետք է թույլ տա:

  - Փաստորեն, իսկապես հետաքրքիր եւ բարդ իրավիճակ է` իշխանությունների հետ նախապայմաններով փորձում են խոսել մեր հարեւանները, նախապայմաններով փորձում է խոսել ընդդիմությունը, գուցե այստեղ միակ ելքը արդյունավետ բարեփոխումնե՞րն են:

  - Արդյունավետ բարեփոխումներն են, որովհետեւ, ինչպես հայտնի է, մեր հիմնական պոտենցիալը հենց մեր ժողովուրդն է եւ մեր ժողովրդի արդարության զգացումը: Մեզ համար սա ամենացավոտն է: Երբ ժողովուրդը տեսնում է, որ երկրում սկսվում է հաստատվել արդարություն, բնականաբար, ռադիկալ, ծայրահեղական ընդդիմադիրների ոտքի տակից գետինը փախչում է:

  - Պե՞տք է քաղաքական դաշտը ձեւափոխվի, ի վերջո:

  - Այո, բայց հիմա ստեղծված իրավիճակը դրան չի նպաստում: Հաճախ ասում են` արդա՞ր է, արդյոք, որ այս ընդդիմադիր զանգվածները ...որքան են նրանք` ոչ-ոք չի հաշվել) ընդամենը մի քանի հոգով են ներկայացված Ազգային ժողովում: Ո՞ւմ մեղքն է: Ազգային ժողովի ընտրությունների ժամանակ, երբ տոկոս-տոկոս գումարում ես ընդդիմադիր տարբեր խմբակները, կուսակցությունները, տեսնում ես` որքա՞ն ձայն են բերել` մեկ, մեկուկես, երկու տոկոս, երկուսուկես: Երբ գումարում ես այդ տոկոսները, ստացվում է մոտ երեսուն տոկոս: Այսօր ընդդիմադիրները խորհրդարանում հզոր, պատկառելի ֆրակցիա կունենային: Բայց դրա համար պետք էր հետ կանգնել հավակնություններից, դրա համար պետք էր կարողանալ միավորվել, ընդհանուր պլատֆորմ գտնել: Չկարողացան, չարեցին: Հիմա ո՞վ է մեղավոր, որ նրանց համակրած ժողովուրդը մնաց առանց ներկայացուցչության Ազգային ժողովում:

  - Մնում է սպասել արդյունավետ բարեփոխումների՞:

  - Մնում է սպասել, բայց ոչ թե սպասել` ձեռքերը ծալած նստելով, այլ ակտիվ մասնակցել այդ աշխատանքներին:

• ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՒ ՄԱԿ-Ը ԿՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑԵՆ

  Երեւան (Երկիր) - Հուլիսի 17-ին ՀՀ ԱԳՆ Սփյուռքի հետ կապերի պետական կոմիտեի նախագահ Հրանուշ Հակոբյանը հանդիպեց ՀՀ-ում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգող, ՄԱԶԾ-ի մշտական ներկայացուցիչ Կոնսուելո Վիդալ-Բրյուսի հետ: ...

• ՀԱՍՏԱՏՎԵՑԻՆ ԱՌԱՐԿԱՅԱԿԱՆ ՔՆՆԱԿԱՆ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎՆԵՐԻ ԿԱԶՄԵՐԸ

  Երեւան (Երկիր) - Հանրապետական ընդունող հանձնաժողովը հուլիսի 17-ին գումարեց նիստ, որի ընթացքում հաստատվեցին առարկայական քննական 14 հանձնաժողովների եւ Վանաձորի, Գյումրու, Իջեւանի ու Կապանի քաղաքային եւ ...

• ՄՇԱԿՎՈՒՄ Է ԱԶԳԱՅԻՆ ԾՐԱԳԻՐ ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱԴՐԱՏԵՍԱԿՆԵՐԻ ԻՆՔՆԱԲԱՎՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲԱՐՁՐԱՑՆԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ

  Երեւան (Երկիր) - Հայաստանում 3 անգամ ավելի շատ պարենամթերք է ներկրվում, քան արտահանվում, ինչի հետեւանքով միջազգային գների փոփոխությունը անմիջապես իր ազդեցությունն է ունենում երկրի տնտեսության վրա: Այդ ...

• ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍՈՒԲՍԻԴԱՎՈՐՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐ Է ԻՐԱԿԱՆԱՑՐԵԼ 8 ՄԱՐԶՈՒՄ

  Երեւան (Երկիր) - Այս տարի ՀՀ կառավարությունը հանրապետության 8 մարզերում իրականացրել է գյուղատնտեսության աջակցության ծրագիր, ըստ որի` 257 համայնքների հողօգտագործողներին 1 հեկտարի հաշվով տրամադրվել է 35 ...

• ԵՐԵՒԱՆՈՒՄ ԿԳՈՐԾԵՆ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՄԹԵՐՔԻ ՏՈՆԱՎԱՃԱՌՆԵՐ

  Երեւան (Երկիր) - ՀՀ վարչապետի հանձնարարականով` Երեւանում կբացվեն գյուղատնտեսական մթերքի տոնավաճառներ, որոնք կգործեն շաբաթ եւ կիրակի օրերին: Ինչպես տեղեկացնում է «Նոյյան տապանը», հուլիսի 17-ի ասուլիսում ...

• ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՆԵՐՔԻՆ ԵՒ ԱՐՏԱՔԻՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐԸ` ՀՅԴ ՂԵԿԱՎԱՐ ՄԱՐՄՆԻ ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՈՒՄ

  1
  ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ Վահան Հովհաննիսյանի հարցազրույցը «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերությանը։ - Պարոն Հովհաննիսյան, հուլիսի 3-8-ը Երեւանում տեղի ունեցած կուսակցության նորընտիր Բյուրոյի լիագումար նիստում, բացի ...

• ՀԻԼԴԱ ՉՈԲՈՅԱՆ. «ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՃԱՆԱՉՈՒՄԸ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ, ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԵՒ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՊԱՐՏՔՆ Է»

  Երեւան (Երկիր) - Հայաստանի պահանջը Թուրքիայի կողմից սահմանների անհապաղ բացման մասին միջազգային իրավունքի մաս է եւ պետք է դառնա գերակայություն տարածաշրջանի երկրների ու միջազգային հանրության համար, ասել ...

• ԵՐԵՒԱՆՈՒՄ ԿԱՆՑԿԱՑՎԻ «ՀԱՄՇԵՆ ԵՒ ՀԱՄՇԵՆԱՀԱՅԵՐ. ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ԵՒ ՄՇԱԿՈՒՅԹ» ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎԸ

  Երեւան (Երկիր) - ՀՀ ԳԱԱ արեւելագիտության ինստիտուտի եւ Հայրենադարձության ու հիմնավորման «Երկիր» հասարակական կազմակերպությունների միության նախաձեռնությամբ` հուլիսի 23-ին Երեւանում աշխատանքը կսկսի «Համշեն ...

• ԱՄԵՆ ԻՆՉ ՊԱՏՐԱՍՏ Է ԿԵՆՏՐՈՆԱՑՎԱԾ ՔՆՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՍԿՍԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ

  Երեւան (Երկիր) - Արդեն հայտնի են ընդունելության կենտրոնացված քննությունների 14 առարկայական հանձնաժողովների նախագահների անուններն ու դրանց կազմերը: Ինչպես նշեց ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարար Սպարտակ ...

• ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒԹՅՈՒՆ ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

• ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՅՑԵԼԵԼՈՒ Է ԱՄՆ

• ՌԴ ԱՐՏԳՈՐԾՆԱԽԱՐԱՐԸ ԿԱՅՑԵԼԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

• ՇՐՋԱՆԱԿԱՅԻՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ ԱՆՀԱՅՏ ԿՈՐԱԾՆԵՐԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

• ՀՐԱՆՈՒՇ ՀԱԿՈԲՅԱՆԸ ՆՇԱՆԱԿՎԵԼ Է ՀՀ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐ

• ԹՈՒՐՔԻԱՅՈՒՄ ՎԹԱՐԻ Է ԵՆԹԱՐԿՎԵԼ ՀԱՅ ԶԲՈՍԱՇՐՋԻԿՆԵՐ ՏԵՂԱՓՈԽՈՂ ԱՎՏՈՒԲՈՒՍԸ

  

• ԻՍՐԱՅԵԼՈՒՄ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵԿԵՂԵՑԻ Է ԿՈՂՈՊՏՎԵԼ

  

• ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ ՀՅԴ ԲՅՈՒՐՈՅԻ ԱՆԴԱՄԻ ՀԵՏ

  

• ԱՄՆ ՀԱՅ ՀԱՄԱՅՆՔԸ ԴԺԳՈՀ Է ՍԵՆԱՏՈՐՆԵՐԻ ՀԱՐՑԵՐԻՆ ՄԱՐԻ ՅՈՎԱՆՈՎԻՉԻ ՏՎԱԾ ՊԱՏԱՍԽԱՆՆԵՐԻՑ

  

• ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՆԵՐՔԻՆ ԵՒ ԱՐՏԱՔԻՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐԸ` ՀՅԴ ՂԵԿԱՎԱՐ ՄԱՐՄՆԻ ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՈՒՄ

  

• ՄՇԱԿՈՒԹԱՍՏԵՂԾ ԱԶԳԸ ՉԻ ԿԱՐՈՂ ՈՉՆՉԱՑՆԵԼ ԱՅԼ ԵՐԿՐԻ ԱՐԺԵՔՆԵՐԸ

  

• ՌՈՒՍԱՍՏԱՆՑԻՆԵՐԻ 37 ՏՈԿՈՍԸ ՎՍՏԱՀ Է, ՈՐ ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԹՈՒՐՔԻԱՅՈՒՄ ՀԱՅԵՐԻ ՈՉՆՉԱՑՄԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐ Է ԻՐԱԿԱՆԱՑՎԵԼ

  

• ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՑՔԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆ Է

• ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՒ ՄԱԿ-Ը ԿՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑԵՆ

• ՏԵՂԵԿԱՏՎԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԴԵՄ

• 1894  Ծնվեց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և բանաստեղծ Վահան Թոթովենցը: (Վախճ. 1937թ.-ին):
• 1914  Տարոնի և Սասունի Կ. Կոմիտեները երեք պետությունների հյուպատոսներին ներկայացրեցին բարենորոգումների ծրագիր:
• 1938  Ծնվեց արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ Պերճ Զեյթունցյանը:
• 1988  Խորհրդային Միության Գերագույն Խորհուրդը հիմք ընդունելով Խորհրդային սահմանադրության 78-րդ հոդվածը՝ (միացյալ հանրապետությունների տարածքային փոփոխությունների արգելումն առանց իր համաձայնության) հերքեց 1988 02 20-ի Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը Հայաստանին վերամիավորվելու խնդրագիրը:

• am
• ru
• en

ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

• Ա1+
• Ազատ Արցախ
• Ազգ
• Առավոտ
• Ազատություն
• ԱրմենիաՆաու
• Երկիր
• Հայոց Աշխարհ
• Չորրորդ Իշխանութ.
• Պանորամա
• Պանարմենիան
• Ժամանակ

ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ

• Օնլայն Ռադիո

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ

• Եղանակ
• Դրամի Փոխարժեք
• Վիճակագրություն

ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ

• Կայքի Առօրյան
• Ֆորում
• Քվեարկություն
• Լուրերի Էքսպորտ
• Կոդավորվորիչ նոր