Հրատարակվում է 27/08/1991

ՀՐԱՆՏ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ. ««ԸՆԴԴԵՄ»-Ը ԿԱՐՈՂ Է ՔԱՆԴԵԼ, ԲԱՅՑ ՈՉ ԵՐԲԵՔ` ԵՐԿԻՐ ԿԱՌՈՒՑԵԼ»

• Երեւան (Երկիր) - Ռադիո ԱՅԲ-ՖԵ-ի (Փարիզ) հարցերին պատասխանում է ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանը: Ստորեւ ներկայացնում ենք հատվածներ հարցազրույցից:

  - Նախ եւ առաջ, սկսենք նախընտրական քարոզարշավով, եւ տեսնենք, թե ինչո՝ւ էին բացակայում ծրագրերը, իսկ եթե տեղ-տեղ կային ծրագրեր, ինչո՞ւ չլսվեցին, եւ ի՞նչ պատահեց, որ մենք ունեցանք այս որակի քարոզարշավ, եւ որքանո՞վ Դաշնակցությունը կարողացավ իր խոսքը հասցնել, լսելի դարձնել ժողովրդին:

  - Նախ շնորհակալ եմ ինձ ընձեռած առիթի համար։ Վստահ եմ, որ այսօր ողջ հայությունը տագնապով, սրտի ցավով է հետեւում Հայաստանում կատարվող իրադարձություններին: Մտահոգությունը տիրական է բոլոր հայերի մեջ: Պետք է ասեմ, որ ցանկացած նախագահական ընտրություն Հայաստանում միշտ էլ անցել է լարված իրավիճակում: Սա ինչ-որ առումով հասկանալի է եւ բացատրելի. ունենք երկիր, որտեղ կան խնդիրներ, որտեղ վերջին 18 տարում կատարվել է մեծ փոփոխություն, այսպես ասած` խորհրդային կարգերից անցում է կատարվել դեպի ազատական տնտեսական համակարգ։

  Այդ անցումը իր հետ բերել է նաեւ մի շարք անպատեհություններ, համատարած կոռուպցիա, աղքատություն եւ անարդարություններ: Որքան մենք առաջ ենք գնում եւ որքան հաղթահարում ենք այդ դժվարությունները, այդուամենայնիվ, դեռ հեռու ենք ցանկալի վիճակից, եւ բնական է, որ երկրի մեջ կլինեն լուրջ դժգոհություններ` ընդհանուր վիճակից, սոցիալ-տնտեսական պայմաններից, սոցիալական հարաբերություններից։ Ընդհանրապես, երկրում անարդարության նկատմամբ բողոք կա: Նշածս հարցերը, իհարկե, միայն Հայաստանին հատուկ չեն։ Դրանք առկա են նաեւ բոլոր այն երկրներում, որոնք այս տեսակի փոփոխություն են ապրել։ Պետք է ասեմ, որ Հայաստանը դեռ ունի համեմատաբար ավելի լավ վիճակ, որովհետեւ մեզ մոտ զգալի է առաջընթացը, զգալի է նաեւ կյանքի բարելավումը։ Բայց այս բառերի տակ միշտ պետք է հասկանալ «համեմատական» հասկացությունը, ոչ այն իդեալական վիճակը, որ կարող էր ժողովրդին պահել ինքնաբավարարված մակարդակում:

  Լարվածությունը նախագահական ընտրություններում ես համարում եմ բնական, սակայն անցյալում գրեթե բոլոր քաղաքական հոսանքների, ուժերի մոտ եղել է զսպանակող մի ուժ, մի գիտակցություն, թե կան սահմաններ, որոնք չպետք է խախտել: Մենք շատ լավ գիտակցել ենք, որ անցած 18 տարիների ընթացքում եթե Ղարաբաղում ունեցել ենք հաղթանակ, դա ոչ միայն մեր ազատամարտիկների, մեր բանակի, մեր ժողովրդի զոհաբերության, քաջության, կազմակերպվածության արդյունք է եղել, այլ նաեւ հետեւանք է եղել Ադրբեջանի անկազմակերպվածության ու Ադրբեջանում տիրող իրավիճակի` բանակի քայքայման, քաղաքական անկայուն վիճակի:

  Մենք շատ լավ ենք հասկացել, որ մեր հաջողությունների գրավականը եղել է նաեւ երկրի կայունությունը, երկրի մեջ ավելի կազմակերպված վիճակը, եւ այդ գիտակցությունը, հավանաբար, միշտ պատճառ է հանդիսացել, որ խուսափենք այն բոլոր քայլերից, որոնք կարող էին ցնցումների պատճառ դառնալ: Նախընտրական այս շրջանը, նախագահական այս ընտրությունները մի քանի առումով յուրահատուկ էին. բացակայում էր գաղափարական պայքարը, ծրագրերի պայքարը, մրցակցությունը, թեկնածուների ծրագրերը չէին, որ բախվում էին իրար, ծրագրերի մեջ չէր, որ մրցակցություն տեղի ունեցավ:

  -Թեեւ սպասվում էր, որ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական դաշտ մուտքով այդ քաղաքական-գաղափարախոսական պայքարը ընթանար ազգայինի եւ, այսպես ասած, կոսմոպոլիտի մեջ:

  -Իրականությունն այն է, որ նոր մեր հետեւում թողած Ազգային Ժողովի ընտրություններում ունեցել էինք շատ տարբեր իրականություն: Խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ տիրական էր ծրագրային, գաղափարական բանավեճը: Տարբեր ծրագրեր բախվում էին իրար, եւ ստեղծվել էր համեմատաբար ավելի առողջ մթնոլորտ: Ժողովուրդը փորձում էր ընտրություն կատարել կուսակցությունների, ծրագրեերի, տված խոստումների միջեւ եւ փորձում էր նաեւ հասկանալ, թե խոստումները որքանով կարող են իրական լինել, որքանով` կեղծ:

  Նախագահական ընտրություններին Դաշնակցությունը վերջապես վերջին մի քանի նախագահական ընտրություններից հետո մասնակցելու էր սեփական թեկնածուով։ Հույս ունեինք, որ պետք է կրկնվի խորհրդարանական ընտրությունների մթնոլորտը, եւ համարում էինք, որ մեր դեմ ունենք երկու հիմնական մրցակից, որոնց հետ պիտի ունենանք գաղափարական, ծրագրային բախումներ։ Այդ թեկնածուներից մեկը իշխող ուժն էր` Սերժ Սարգսյանը, եւ մենք կարծում էինք, որ ախտաճանաչումներ ու լուծումներ պարունակող մեր ծրագիրը պետք է բախվի Սերժ Սարգսյանի` գործող վարչապետի ծրագրի եւ այդ ծրագրի տրամաբանությունների հետ:

  Իսկ մյուս կողմից` մեր ծրագիրը պետք է կարողանար բախվել նաեւ երկրորդ թեկնածուի` Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հետ։ Վերջին հաշվով, մեկը ներկայացնում էր ներկա, իսկ մյուսը` նախկին իշխանությունը:

  Մեր ընտրապայքարի նշանախոսքը բավականին խոսուն էր` «Բացառենք նախկինի վերադարձը եւ փոխենք ներկան»: Մենք պատրաստվել էինք, այսպես ասած, լուրջ բանավեճերի, որի ընթացքում մենք պետք է կարողանայինք բացահայտել, քողազերծել այն ամենը, ինչ որ սխալ էր տեղի ունեցել Հայաստանում, եւ միաժամանակ նաեւ պաշտպանեինք, բացատրեինք այն լուծումները, որոնցով, մենք կարծում էինք, թե Հայաստանը կարող ենք դուրս բերել այդ վիճակից:

  -Բայց չտեսանք այդ բանավեճերը` ո'չ Դաշնակցության եւ ո'չ էլ այլոց կողմից:

  -Հետաքրքիրն այն է, որ տեղի ունեցավ երկու երեւույթ. մի կողմից իշխանությունը փակեց եթերը, հեռուստաալիքները գրեթե հասանելի չէին քաղաքական ուժերին, որպեսզի տեղի ունենային այդ բանավեճերը, իսկ մյուս կողմից` Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հրաժարվեց որեւէ բանավեճից : Նա նախընտրեց ոչ թե ծրագիր ներկայացնել, ոչ թե իրապես ախտաճանաչումից բխած ծրագրեր, լուծումներ առաջարկել եւ այդ ձեւով հոսանք ստեղծել, այլ նախընտրեց տարբեր շերտերի միջեւ կուտակված ատելության, դժգոհության տրամադրությունները մոբիլիզացնել եւ դրանց տալ ագրեսիվ բնույթ:

  Մենք փաստորեն չունեցանք բանավեճի այդ հնարավորությունը։ Սա առաջին երեւույթն էր, որը, կարծում եմ, բացասականորեն ազդեց մթնոլորտի վրա ընհանրապես: Երկրորդ` մենք ի սկզբանե տեսանք օրեցօր թափ առնող արհեստական լարվածություն, հեռանկարում տեսանք մարտի 1-ը, տեսանք բախումների գնացող ընթացքը: Միայն Դաշնակցությունը չէր, որ դա նկատում էր, բայց մենք, պետք է ասել, բավականին լրջորեն եւ ակտիվորեն հենց առաջին օրվանից փորձեցինք զգաստացնել բոլորին, որպեսզի խուսափենք այդպիսի բախումից, առճակատումից, որովհետեւ պարզ էր, որ այդ առճակատումը պետք է վերջանար ի վնաս երկրի եւ ժողովրդի: Այստեղ կար մի մեթոդիկա, որը մեզ համար անընդունելի էր` «ընդդեմ»-ի հասկացողությամբ շարժում ձեւավորելը, որը, կարծում եմ, անշնորհակալ գործ էր, որովհետեւ «ընդդեմ»-ը ի վիճակի է քանդել, բայց ի վիճակի չէ ստեղծել: Քանդելու տրամադրվածությամբ ստեղծված շարժումը ատելության հիմքի վրա փորձեց ալիք բարձրացնել:

  -Բայց այդ «ընդդեմ»-ը, եւ ընդհանրապես ինչ որ տեսանք, Դաշնակցության դեմ չէր, այսինքն` մի կողմից Սերժ-Լեւոն, Լեւոն-Սերժ կամ Լեւոն-Արթուր Բաղդասարյանի դեմ էր, իսկ Դաշնակցությունը դրանից զերծ մնաց:

  -Ճիշտն ասած, մենք մեր տակտիկայով փորձեցինք այդ մթնոլորտը վերացնել, մենք մեր որդեգրած քաղաքական տակտիկայով խուսափեցինք բախման մթնոլորտի ստեղծումից: Մենք պայքարեցինք` ընտրապայքարը տեղափոխել դրական դաշտ: Փորձեցինք դրական դաշտում մրցակցություն, բանավեճեր ստեղծել, որպեսզի ժողովրդին հնարավորություն տրվի ճիշտ ընտրություն կատարելու: Դա մեր կեցվածքն էր, եւ մենք մեր կեցվածքով այնքան առանձնացանք ընտրապայքարի մթնոլորտից, որ գրեթե եղավ մի պահ, որ մենք մոռացանք նաեւ բուն ընտրապայքարը: Բախումի վտանգը նախազգալով` ավելի շատ սկսեցինք դերակատար դառնալ վտանգը չեզոքացնելու, քան մեր բուն մրցապայքարը առաջ տանելու առումով:

  Ինչ վերաբերում է իրենց հակայությանը, ես չեմ կարող ասել, որ Լեւոնի հակայությունը ուղղված էր միայն Սերժի դեմ. այդպես չէր: Եթե հետեւել եք, եւ վստահ եմ, որ հետեւել եք, կնկատեք, թե Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը ինչպես էր զարգացնում տրամաբանությունը. ով ինձ հետ չէ` իմ դեմ է, ով ինձ հետ չէ` նա դավաճան է, ով ինձ հետ չէ` տականք է (ներեցեք այդ բառի համար, բայց դա նախկին նախագահի արտահայտությունն է), ով ինձ հետ չէ` նա դրածո է: Այս արտահայտությունները նշանակում էին, որ նրա կռիվը բոլորի հետ է: Նա պայքարի մի այնպիսի ալիքի վրա էր իրեն կարծում, որտեղից կարող է փորձել ահաբեկել, մոլորեցնել բոլորին: Ի վերջո, ի՞նչ է նշանակում` ով ինձ հետ չէ` իմ դեմ է, դավաճան է, տականք. վերջ ի վերջո, նրա այս արտահայտություններն ազդեցին ամբողջ մթնոլորտի վրա:

  - Փորձենք տեսնել, թե ի՞նչ կա այս բոլորի հետեւում: Առաջին օրից արդեն խոսվում էր, որ եթե Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը վերադարձել է, ուրեմն, որպես փորձառու քաղաքական գործիչ, նախկին նախագահ եւ Արեւմուտքի որոշ ուժերի թիկունքը, նեցուկը վայելող` պետք է հաղթանակի տրամաբանությամբ գար ընտրապայքարի. իսկ եթե կա նման տրամաբանություն, ուրեմն կա իսկական նեցուկ` լինի դա ֆինանսական, արտաքին ուժերի եւ այլն եւ այլն: Ո՞վ շահ ունի Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական դաշտ վերամուտի մեջ եւ այդ շահի մեջ այդ ուժերը ի՞նչ են հետապնդում:

  - Կարծում եմ` այդ ամբողջն էլ կար: Կար ֆինանսական թիկունք, քաղաքական թիկունք, այդ ամենը կար, միայն մի բան չկար: Չկար ժողովրդի գիտակցական համակրանքը: Եվ ինքը փորձեց այդ պակասը լրացնել ատելության չափաբաժինը օգտագործելով: Այսինքն` վերջին հաշվով, Հայաստանում կար իշխանություն, որ հաճախ նաեւ իր ոչ ճիշտ քաղաքականության պատճառով դժգոհությունների պատճառ էր դարձել, եւ կար արդարացված դժգոհների մի զանգված:

  Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը փորձեց այդ դժգոհությունը ուղղորդել: Եվ այդ առումով նա հասկացավ, որ ինքը չի կարող գիտակցության ֆոնի վրա, քաղաքական աշխատանքով, բացատրական աշխատանքով գիտակից համակիրների համախմբում ստեղծել իր շուրջ: Նա փորձեց այդ ատելության, դժգոհության խորհրդանիշը դառնալ եւ մյուս հարցերը համարեց երկրորդական, տասներորդական: Պետք է ասեմ, ցավոք սրտի, նա հաջողեց: Իսկ եղածը պայմանավորված չէր որեւէ անձի տրամադրությամբ, որովհետեւ մենք գտնվում ենք մի աշխարհում, որտեղ հարցերը հաճախ տարբեր երկրների ժողովուրդների մոտ նույնանում են:

  Այն, ինչ ժամանակին տեղի ունեցավ Սերբիայում, Ուկրաինայում, Վրաստանում շատ տարբեր չէր այն ամեն ինչից, որ տեղի ունեցավ Հայաստանում: Սա արդեն ընթացիկ երեւույթ է, որ Արեւմուտք հասկացությունը, այսպես ասած, երկրների համար գունավոր հեղափոխությունների մի մոդել ունի, որ փորձում է ամեն տեղ կազմակերպել եւ հաջողեցնել։ Պարզորեն դրա փորձն էր, որ եղավ Հայաստանում: Այդ տարբերակն էր, որ գործադրվում էր ԼՏՊ-միջոցով:

  -Այսինքն` խոսքը Ամերիկայի ջանքերի մասին է, որ կիրարկվեց այն երկրներում, որոնց անունը Դուք տվեցիք։ Ուրեմն` նաեւ Ամերիկայի եւ Ռուսաստանի բախումն էր, որ թերեւս պատահեց Հայաստանում:

  - Հաստատ չեմ կարող ասել, որ Ամերիկայի եւ Ռուսաստանի բախումն էր, ես կասեմ` օտար պետության եւ ազգային պետության բախումն էր: Այսինքն` Հայաստանի Հանրապետությունը ոչ մի առումով Ամերիկայի համար վատ պետություն չէ, որովհետեւ հակաամերիկյան պետություն չի, եւ չի էլ կարող լինել, ու նման հավակնություն էլ չունի։ Հակառակը` ունի բավական սերտ հարաբերություններ եւ համագործակցություններ: Բայց ցանկացած օտար պետություն` Ռուսաստանը լինի թե Ամերիկան եւ կամ որեւէ այլ երկիր, չի կարող հանդուրժել մի երկրի մեջ մի իշխանություն, որի համար վերեւում Աստված է, ներքեւում` իր ազգը, իր հայրենիքը եւ պետական շահը:

  Որքան պետությունները ուղղորդվող են, ղեկավարվող, այնքան ընդունելի են օտար պետությունների համար, որքան նրանք ազգային են, ինքնուրույն, այնքան նրանք անընդունելի են այդ պետությունների կողմից: Օրինակ` նույն Արեւմուտքը Սաակաշվիլու օգնությամբ «Վարդերի» հեղափոխություն կազմակերպեց Վրաստանում: Սաակաշվիլին, ընտրվեց 81 տոկոսով: Եվ պետք է ասել` անցած երկու տարվա ընթացքում շատ վատ փաստեր չի տվել, բայց, բնականորեն, չի կարողացել Վրաստանում տասնյակ տարիների կուտակված խնդիրները լուծել մեկ-երկու տարում: Բայց այդ նույն Սաակաշվիլին, երբ սկսեց փորձել իրեն դրսեւորել իբրեւ Վրաստանի նախագահ եւ ինքնուրույն նախագահ, այդ նույն Սաակաշվիլուն այս անգամ խեղճացրին մեկ այլ ընդդիմության միջոցով: Եվ, փաստորեն, 81 տոկոսով ընտրված Սաակաշվիլին այս ընտրություններում չհաջողեց, կամ գրեթե չհաջողեց։ Թույլ ղեկավարներ, թույլ նախագահներ. դա է փնտրվածը այլ պետությունների կողմից:

  Ցանկացած այլ պետություն ուրիշ երկրում կցանկանա տեսնել ամբողջությամբ իր կողմից ղեկավարվող եւ ուղղորդվող նախագահ, չի ցանկանա տեսնել ազգային նախագահ:

  - Եթե խոսում ենք թույլ նախագահի ստեղծած իրավիճակի մասին, կարելի է ասել, որ այսօր Սերժ Սարգսյանը նախագահության է գալիս 8 զոհով, բախումներով, արտակարգ դրությունից հետո եւ ուրեմն արդեն տկարացած է ներքնապես, ու թերեւս, Ադրբեջանի այդ հարձակումը սահմանային գծի վրա կարելի է հասկանալ նաեւ այդ շրջագծից ներս: Արդյո՞ք Ղարաբաղյան հարցում եւ Ադրբեջանի հետ մեր ունեցած բանակցություններում եւ լռելյայն բախումներում մենք այսօր արդեն թուլացած պետություն ենք:

  - Բնականաբար, այն, ինչ տեղի ունեցավ, հատկապես` մարդկային զոհերը, ոչ միայն ցավ եւ ընդվզում առաջացրին յուրաքանչյուր հայի մեջ, այլեւ պետք է ընդունենք, որ այդ ամենի հետեւանքով մենք այսօր թուլացանք: Սա փաստ է: Մենք այսօր ավելի խոցելի ենք, քան մարտի 1-ի դեպքերից առաջ։ Ես սա ցավով եմ ասում։ Չեմ ուզում արհեստականորեն տագնապալի վիճակ ներկայացնել, բայց հենց այն փաստը, որ Ղարաբաղում այսօր սահմանային վիճակը գերլարված է եւ 94 թվականից հետո, փաստորեն, առաջին անգամը լինելով` ունեցանք «տարածքի կորուստ»։

  Իհարկե, փառք ու պատիվ մեր բանակին, որ կարողացավ ժամերի ընթացքում վերատիրանալ այդ տարածքին, եւ այսօր խնդիր չունենք` վերականգնված են նախկին դիրքերը, բայց դա խոսում է այն բանի մասին, որ մենք ավելի թույլ ենք, քան առաջ: Եվ ասեմ, որ այն մթնոլորտը, ինչ այսօր Հայաստանում ստեղծվել է, պարարտ հող կարող է լինել արտաքին ցանկացած միջամտության համար: Սա ունեցել է նաեւ այլ հետեւանքներ: Արտաքին ներդրողները սկսել են վախվորած մոտենալ Հայաստանին: Տուրիզմը, նույնիսկ ազգային տուրիզմը շատ հույսեր չի ներշնչում այս տարի: Այս ամենը, ինչ ասում եմ, հուսով եմ` ժամանակավոր է, կվերանա, եւ մենք լուրջ հետեւանքներ չենք կրի, բայց փաստը մնում է փաստ:

  - Բացի արտաքին միջամտություններից, որոնք ավելի հեշտացած պետք է լինեն այս վիճակից հետո, մենք արդեն գիտենք, որ միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպություններ (NGO) կան, որոնք արդեն թափանցել են հայաստանյան հասարակություն. այս իրավիճակը ի՞նչ նորություն կամ հավելյալ դրություն պետք է ստեղծի նրանց առջեւ, որովհետեւ իրենք արդեն երկրի ներսում են:

  - Գիտեք, թվարկածս բոլոր երկրներում ` Ուկրաինա, Վրաստան, Սերբիա նաեւ Հայաստան, սա նոր, այսպես ասած` հեղափոխությունների տարածման մեթոդիկայի մաս է կազմում: Կան NGO-ներ,որոնք ղեկավարվում են միջազգային կազմակերպությունների կողմից, հատուկ ծրագրերով, հատուկ նպատակներով, եւ այս երեք-չորս երկրների մեջ, այսպես կոչված, գունավոր հեղափոխությունների ժամանակ ունեցել են հստակ դերակատարություն: Այդ փորձն արվել է նաեւ Հայաստանում, սակայն մի հստակ տարբերություն կա։

  Ո՞րն է այդ տարբերությունը Հայաստանի եւ մյուս երկրների միջեւ: Նախ` ո'չ Վրաստանը, ո'չ Ուկրաինան կայուն իշխանություն ունենալու առումով չեն կարող համեմատվել Հայաստանի հետ։ Վերջինս շատ ավելի կայուն իշխանություն, պետականություն ունի, քան նրանք: Մեր կայացման աստիճանը շատ ավելի բարձր մակարդակի է, քան նրանցը: Երկրորդ, որքան էլ որ մենք տեսնում ենք, թե մեր հանդեպ կա բացասական, վերապահումներով մոտեցում, այնուամենայնիվ, ես շատ բարձր կարծիքի եմ մեր ժողովրդի, ազգի մասին եւ հավատացած եմ` այսօր, երբ մեր երկիրը, մեր պետականությունը, անկախությունը վտանգի մեջ են, այսօր վտանգի մեջ են մեր տարած հաղթանակները, Ղարաբաղը վտանգի մեջ է, ոչ ոք իրավունք չունի հապաղելու, եւ եթե մենք այսօր քաղաքական մյուս ուժերի հետ շուտափույթ ստորագրեցինք համաձայնություն, դրա հիմնական պատճառն այն էր, որ մենք դրանով քաղաքական պատգամ փոխանցեցենք ամբողջ աշխարհին` ասելով, որ պատահած դեպքերը չեն կարող առիթ հանդիսանալ, պատրվակ ծառայել մեր երկիրը, մեր պետականությունը խեղճացնելու, ազգային առումով մեզանից զիջումներ պահանջելու:

  Քաղաքական համաձայնություն ժամանակից շուտ է կայացվել, եւ հիմնական պատճառն ու արժեքը սա էր: Հիմնական նպատակը սա էր` որքան կարելի է շուտ այս պատգամը փոխանցել բոլորին, որ մենք կարող ենք կողք կողքի կանգնել, մենք կարող ենք թիկունք թիկունքի կանգնել եւ չթողնել, որ պետականությունը վտանգվի: Սա հանուն մեր ժողովրդի է, մեր պետականության :

  -Հետընտրական այս մթնոլորտում հետադարձ ակնարկով` այսօր, երբ փորձում ես մտածել, թե արդյոք կա՞ր պահ կամ արարք, որ պետք է կատարվեր, որպեսզի այս ամենը տեղի չունենար, այդ վիճակը Հայաստանում չստեղծվեր...

  - Անշուշտ կային։ Ես չեմ կարող ասել որ եթե այդ բաները լինեին, ապա դա չէր լինի, բայց դա տրամաբանորեն մենք ասում էինք, այսինքն` նախորդ խորհրդարանական ընտրություններից հետո` 2007 մայիս-2008 մարտի 1, այս ամբողջ ընթացքում մենք փորձել ենք իշխանություններին բացատրել, խորհուրդ տալ, պահանջել, խնդրել, ստիպել, որ, այսպես ասած, սեղմելով հնարավոր չէ իշխանության շարունակականությունը ապահովել:

  Հակառակը` որքան ժողովրդավարություն, որքան ազատություն, որքան բանավեճ, որքան հանգիստ մթնոլորտ` այնքան ընտրությունները կանցնեն առանց ցնցումների, որովհետեւ մեզ համար հիմնականն այն էր, որ այս ընտրությունները ցնցումներով տեղի չունենան: Ո'չ նրա համար, որ մենք ցնցումներից տագնապում ենք, եւ դա մեզ համար մահ է, ո'չ, այդ առումով չէ։ Մենք հասկանում էինք, շրջանային քաղաքականությունը, միջազգային քաղաքականությունը. Վրաստանը հայտնվել էր Արեւմուտքի գոտում, Ադրբեջանը արդեն իսկ հայտնված էր այդ գոտու մեջ, այսպես ասած կղզյակ Հայաստանը արեւմտամետ Վրաստանի, Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի կենտրոնում չի կարող ուշադրության կենտրոնում չմնալ եւ չի կարող արտաքին ուժերի ծրագրման թիրախ չհանդիսանալ:

  Մենք ասում էինք` այդ բախումը, լարումը շրջանցելու համար ամենաճիշտ ուղին ամեն գնով այդ ընտրությունները առաջին փուլով անցկացնելը չէ, ամեն գնով որեւէ թեկնածուի հաջողությունը ապահովելը չէ, այլ ազատ, հանգիստ ընտրապայքարն է, որում մենք համոզված էինք, որ կհաղթի մեր քաղաքական գիծը: Իսկ մյուս կողմից այդ ողջ ընտրապայքարի ընթացքում մենք զգաստության կոչ ենք արել բոլորին ասել, որ լարումի ուղին տանելու է առճակատման, այդ ուղին տանելու է ցնցումների, այդ ուղին ուրիշի ծրագիր է իրականացնում, այդ ուղին հայկական ծրագիր չէ: Եվ մենք այդ առումով եղել ենք ամբողջությամբ անկեղծ: Ամեն մի քայլի մեջ մենք ազգային համերաշխության, ազգային հանդուրժողականության մթնոլորտ ստեղծելուն ենք նպաստել։

  Նպաստել ենք ոչ թե մեկ-երկու հայտարարությամբ, այլ գրեթե մեկ տարի տեւած կուսակցական փոխհարաբերությունների, կոչերի հասկացողությամբ: Մենք այդ հարցը այնքան ենք առաջ տարել, որ նույնիսկ մի առիթով Հայ օգնության միության կանանց խումբը ցույց կազմակերպեց: Կարծում եմ` շատ տիպիկ էր. կանայք գնացին մինչեւ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի շտաբ, աղավնիներ բաց թողեցին, հետո քայլեցին Հանրապետական կուսակցության` Սերժ Սարգսյանի շտաբ, կոչ արեցին հեռու մնալ առճակատումից։ Ո՞ւր եք գնում մենք ահազանգ ենք բարձրացնում, զգաստության եւ զգուշության կոչ ենք անում:

  Բայց, ցավոք սրտի, դա չօգնեց եւ պատահեց այն, ինչ որ չպետք է պատահեր, բայց այն, ինչ որ պատահեց անկանխատեսելի չէր: Մենք ամբողջ պայքարի ընթացքում դա կանխատեսում էինք։ Թույնի չափն այնքան շատ էր ներարկված քաղաքական դաշտ, անհանդուրժողական կոչերն այնքան ծայրահեղ ձեւով էին հնչում, որ պարզ էր, որ ամեն ինչ տանելու էր դրան:

  - Իսկ երբ ատակարգ իրավիճակ հաստատվեց երկրում, իր հայտարարություններից մեկում Դաշնակցությունն ասաց, թե այստեղ տեսնում են պետական հարվածի նշաններ: Փաստացի ի՞նչ երեւույթ կա, որը ձեզ հասցրեց այս արտահայտությանը:

  - Հավատում եմ, որ մենք վտանգն ամբողջությամբ չենք շրջանցել եւ դրա համար էլ մինչեւ օրս ուզում եմ զգուշավոր լինել խոսքերիս մեջ: Չեմ ուզում անտեղի գնահատականներով գրգռել մթնոլորտը: Մենք որպես քաղաքական ուժ ենք փորձում գնահատականներ տալ: Եվ մեր գնահատականները չեն կարող նույնանալ դատախազի, ոստիկանապետի կամ դատարանի գնահատականներին: Մարտի 1-ին ծրագրված էր իշխանափոխություն, բռնի իշխանափոխություն։

  Թեպետ այս շարժումը, որ ձեւավորվել է թե' Ուկրաինայում, թե' Վրաստանում, թե' Հայաստանում ունի նշանախոսք` «Ոչ բռնի հեղափոխություն», բայց այն, ինչ որ մենք տեսանք վերջին տասն օրում, մինչեւ մարտի 1-ը (ցավոք սրտի, զինված խմբավորումների ներկայությունը, կազմակերպվածությունը անընդհատ հնչող սպառնալիքները) տանում էին դեպի բռնի իշխանափոխության:

  - Բայց երկրի մեջ կար բանակ, ոստիկանություն, իշխանություն, որի մասին ասում էիք թե կայուն իշխանություն է...

  - Այո, կա: Եվ ճիշտ այդ պատճառով տեղի ունեցավ այն, ինչ տեղի չպետք է ունենար: Եվ ճիշտ այդ պատճառով հավատում եմ, որ վտանգն արդեն շրջանցված է, լարվածությունն իջել է իր գագաթնակետից: Բայց ընդդիմությունը փորձ արեց, հենվելով իրենց այն մարդկանց վրա, ովքեր դեռեւս մնացել էին պետական համակարգում (1998 թվականին, երբ տեղի ունեցավ իշխանափոխություն, նրանք չմաքրվեցին պետական համակարգից. կներեք, որ ուրիշ բառ չգտա ասելու), իշխանության մեջ, բանակում, ճեղք բացել պետության մեջ, բանակի մեջ, ոստիկանության մեջ:

  - Իսկ այդ ուժը այսօր կա՞, գոյություն ունի՞։

  - Ինձ թվում է` այսօր այդ ուժն ամբողջությամբ վերահսկելի է դարձել: Ասեմ. այդ օրերին հաճախ էին հնչում խոսքեր, որ «երկրապահը թույլ չի տա, որ պետությունը ուժ գործադրի ժողովրդի նկատմամբ»: Սա ճիշտ նշանախոսք է, բայց նաեւ ճիշտ է, որ ոչ-ոք իրավունք չունի, ժողովրդի անունն օգտագործելով, ուժ գործադրել պետության վրա:

  Այսինքն` դժվար վիճակ, շատ լուրջ վիճակ էր, եւ այս մթնոլորտից դուրս գալու համար պետք է յուրաքանչյուրը ցուցաբերի առավելագույն զսպվածություն: Վստահ եմ, որ դուրս կգանք նաեւ այս վիճակից, նման բաներ մեր գլխով շատ են անցել: Էս երկիրը շատ-շատ բաներ է տեսել, տեսել է հոկտեմբերի 27։ Կարծում էինք` դա վերջինն է, բայց ես վստահ եմ, որ այս ամենը կանցնի եւ մեր երկիրը առաջ կգնա, որովհետեւ այսօրվա այն պայմանավորվածությունները, որ մենք ձեռք ենք բերել նորընտիր նախագահի հետ, որը, ես պատճառ չունեմ հավատալու, որ չի գործադրվի, իսկ եթե իրականացվի, իսկապես մենք թռիչքային առաջընթաց կունենանք, իսկ եթե պատահի, որ չիրականացվի, եւ այս ծրագրերը մնան թղթի վրա, մենք վճռական ենք, ինքնանպատակ կերպով չենք մնալու կառավարության մեջ, հատկապես որ մեր մասնակցությամբ արդեն իսկ մեր նպաստը բերեցինք ի խնդիր երկրի կայունության ու ազգային միասնականության:

• ՍԵՐԳԵՅ ԼԱՎՐՈՎ. «ԲԱՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՒ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ՄԻՋԵՒ ՊԵՏՔ Է ՇԱՐՈՒՆԱԿՎԵՆ»

  Երեւան (Երկիր) - «Բանակցությունները Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ պետք է շարունակվեն»,- Պետդումայի նիստում հայտարարել է ՌԴ արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը: Լավրովը նշել է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների ...

• ԲՈՒԵՆՈՍ ԱՅՐԵՍԻ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵԿԵՂԵՑՈՒՄ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՎ ՀՈԳԵՒՈՐ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԵՐԳ

  Երեւան (Երկիր) - Մարտի 29-ին Արգենտինայում Հայաստանի դեսպանության եւ Սուրբ Աթոռ Վատիկանի դիվանագիտական ներկայացուցչության հովանավորությամբ Բուենոս Այրեսի Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ հայկական եկեղեցում տեղի է ...

• ՈՒԿՐԱԻՆԱՅԻ ԱԳՆ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՅՑԵԼԵԼՈՒ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆ

  Երեւան (Երկիր) - ՀՀ եւ Ուկրաինայի ԱԳՆ-երի միջեւ միջգերատեսչական խորհրդատվություններին մասնակցելու նպատակով ապրիլի 3-5-ը Հայաստանում է գտնվելու Ուկրաինայի փոխարտգործնախարար Կոնստանտին Ելիսեեւի գլխավորած ...

• ԸՍՏ ԱԲԽԱԶԻԱՅԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ` ՎՐԱՍՏԱՆԻ ԱՆԴԱՄԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՆԱՏՕ-ԻՆ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔ Է ԿՈՎԿԱՍԻ ԽԱՂԱՂՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՐ

  Երեւան (Երկիր) - ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովում Վրաստանի` դաշինքին անդամակցելու հարցերի քննարկումը կարող է բացասական լուրջ հետեւանքներ ունենալ Կովկասում խաղաղության եւ անվտանգության համար: Ինչպես հաղորդում է «Նոյյան ...

• ՀՈԳԵՀԱՆԳԻՍՏ Ի ՀԻՇԱՏԱԿ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻ

  Երեւան (Երկիր) - Հայաստանում մարտի 1-ի լույս 2-ին տեղի ունեցած բախումների հետեւանքով զոհված անմեղ հայորդիների մահվան քառասնօրեքի առիթով ապրիլի 6-ին` Հայաստանի թեմերի առաջնորդանիստ եկեղեցիներում եւ Մայր ...

• ՆԱՏՕ-Ի ԳԱԳԱԹԱԺՈՂՈՎԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՎՈՒՄ Է

  Երեւան (Երկիր) - Այսօր Բուխարեստում ընթանում Է ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովի երկրորդ աշխատանքային նիստը: Բացելով այն` ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յաապ դե Հոոպ Սհեֆերը հայտարարել Է, որ գագաթաժողովը պետք Է որոշում ընդունի ...

• ԵՐԵՒԱՆՈՒՄ ՀՈՒԼԻՍԻ 21-ԻՑ ՕԳՈՍՏՈՍԻ 18-Ը ԿԱՆՑԿԱՑՎԵՆ ՍՓՅՈՒՌՔԱՀԱՅ ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐԻ ՎԵՐԱՊԱՏՐԱՍՏՄԱՆ ԴԱՍԸՆԹԱՑՆԵՐ

  Երեւան (Երկիր) - ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարությունը կիրականացնի արտասահմանյան երկրների հայկական վարժարաններում, դպրոցներում, մանկապարտեզներում, մեկօրյա եւ այլ տիպի կրթօջախներում դասավանդող հայագիտական ...

• ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ ՀԱՆԴԻՊԵԼ Է ԵԱՀԿ ՄԻՆՍԿԻ ԽՄԲԻ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐԻ ՀԵՏ

  Երեւան (Երկիր) - ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովին մասնակցելու համար այսօր առավոտյան Բուխարեստ մեկնած ՀՀ վարչապետ, նորընտիր նախագահ Սերժ Սարգսյանը հանդիպել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ: Ինչպես, ըստ Հայաստանի ...

• ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՀԱՆԴԻՊԵԼ Է ԵԽԽՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀԵՏ

  Երեւան (Երկիր) - Ապրիլի 3-ին Սանկտ Պետերբուրգում ՀՀ ԱԺ նախագահ պարոն Թորոսյանը հանդիպեց Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահ Լյուիս Մարիա դե Պյուչի հետ: Հանդիպման առանցքում Հայաստանում ընթացող ...

• ՆՅՈՒ ՅՈՐՔԻ ՔԱՂԱՔԱՅԻՆ ԴԱՀԼԻՃՈՒՄ ԱՊՐԻԼԻ 25-ԻՆ ԿՆՇՎԻ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՏԱՐԵԼԻՑԸ

  Երեւան (Երկիր) - Ապրիլի 25-ին ՀՅԴ Նյու Յորքի Հայ Դատի հանձնախումբը Քաղաքային դահլիճում կանցկացնի Հայոց ցեղասպանության 93-րդ տարելիցի հիշատակման արարողություն: Օրվա հիմնական բանախոսը կլինի դոկտոր Հենրի ...

• ՀՐԱՆՏ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ. ««ԸՆԴԴԵՄ»-Ը ԿԱՐՈՂ Է ՔԱՆԴԵԼ, ԲԱՅՑ ՈՉ ԵՐԲԵՔ` ԵՐԿԻՐ ԿԱՌՈՒՑԵԼ»

  9
  Երեւան (Երկիր) - Ռադիո ԱՅԲ-ՖԵ-ի (Փարիզ) հարցերին պատասխանում է ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանը: Ստորեւ ներկայացնում ենք հատվածներ հարցազրույցից: - Նախ եւ առաջ, սկսենք նախընտրական քարոզարշավով, ...

• ՇՎԵԴԻԱՅԻ ՀԱՅԵՐԸ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻՆ ԴԻՄԱՎՈՐԵԼ ԵՆ ԲՈՂՈՔԻ ԱԿՑԻԱՅՈՎ

  Երեւան (Երկիր) - Այցով Շվեդիայում գտնվող Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի դեմ իր բողոքի ձայնն է բարձրացրել տեղի հայ համայնքը: Ինչպես, ըստ «Նոյյան տապանի», հաղորդում են թուրքական լրատվամիջոցները, ...

• ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԻՇԽՈՂ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՓԱԿԵԼՈՒ ՊԱՀԱՆՋՈՎ ՀԱՅՑ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԱԾ ԳԼԽԱՎՈՐ ԴԱՏԱԽԱԶԸ ՍՊԱՌՆՈՒՄ Է ԵՐԿՐԻ ԶԼՄ-ՆԵՐԻՆ

  Երեւան (Երկիր) - Թուրքիայի Վճռաբեկ դատարանի գլխավոր դատախազ Աբդուրահման Յալչընքայան երկրի ԶԼՄ-ներից պահանջել է ուշադիր լինել «Արդարություն եւ զարգացում» իշխող կուսակցության գործունեությունը կասեցնելու ...

• ԹՈՒՐՔԻԱՅՈՒՄ ԱՊՐԻԼԻ 4-ԻՆ ԿՈԳԵԿՈՉԵՆ ՍՊԱՆՎԱԾ ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ ՀԻՇԱՏԱԿԸ

  Երեւան (Երկիր) - Թուրքիայի լրագրողների միության նախաձեռնությամբ` ապրիլի 4-ին կնշվի երկրում սպանված լրագրողների ոգեկոչման օրը, ըստ «Նոյյան տապանի»` հաղորդում են թուրքական լրատվամիջոցները: Այդ օրը Թուրքիայում ...

• ԸՍՏ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ` ՔՕ 301-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԸ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆԹԱՐԿՎԻ

  Երեւան (Երկիր) - Ամենակարճ ժամանակամիջոցում Թուրքիայի ՔՕ 301-րդ հոդվածը փոփոխությունների կենթարկվի: Այս մասին, ինչպես հաղորդում է «Զաման» օրաթերթը, Շվեդիայի միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտում ...

• ԹՈՒՐՔԻԱՅՈՒՄ ՍՏԵՂԾՎԵԼ Է ՄԱԼԱԹԻԱՅԻ «ԶԻՐՎԵ» ՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱՏԱՆԸ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱԾ ՈՃՐԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՂ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎ

  Երեւան (Երկիր) - Մալաթիայի «Զիրվե» հրատարակչատան աշխատակիցների սպանությունը ուսումնասիրելու նպատակով Թուրքիայում ստեղծվել է հատուկ հանձնախումբ: Ինչպես, ըստ «Նոյյան տապանի», հաղորդում է «Միլիեթ» օրաթերթը, ...

• ԵՊՀ ԺՈՒՌՆԱԼԻՍՏԻԿԱՅԻ ՖԱԿՈՒԼՏԵՏԻ ԴԵԿԱՆ ԸՆՏՐՎԵՑ ՆԱՂԱՇ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԸ

  Երեւան (Երկիր) - Այսօր ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի դեկան ընտրվեց բանասիրական գիտությունների դոցենտ Նաղաշ Մարտիրոսյանը: Նա 1986 թվականին եղել է նորաբաց ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի առաջին ուսանողներից ...

• ԱՊՐԻԼԻ 24-ԻՆ ՉԻԿԱԳՈՅԻ ՀԱՅ ՀԱՄԱՅՆՔԸ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՀՅՈՒՊԱՏՈՍԱՐԱՆԻ ԱՌՋԵՒ ԿԱՆՑԿԱՑՆԻ ԲՈՂՈՔԻ ՑՈՒՅՑ

  Երեւան (Երկիր) - Ապրիլի 24-ին, 26-ին եւ 27-ին Չիկագոյում ՀՅԴ Իլլինոյսի Հայ Դատի հանձնախմբի կողմից կանցկացվի Հայոց ցեղասպանության հիշատակման միջոցառում: Ապրիլի 24-ին Չիկագոյի թուրքական հյուպատոսարանի ...

• ՆՅՈՒ ՅՈՐՔԻ ՀԱՅ ՀԱՄԱՅՆՔԸ ԱՊՐԻԼԻ 27-ԻՆ ԿԱՆՑԿԱՑՆԻ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԶՈՀԵՐԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄ

  Երեւան (Երկիր) - Ապրիլի 27-ին Նյու Յորքի Թայմս Սքուեր հրապարակում տեղի կունենա Հայոց ցեղասպանության հիշատակման միջոցառում: Անվճար տեղափոխում կապահովվի դեպի Նյու Յորքի եւ Նյու Ջերսիի հայկական եկեղեցիներ: ...

• ՀՅԴ ԲՅՈՒՐՈՅԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ ՀՐԱՆՏ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑԸ «ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ» ՌԱԴԻՈԿԱՅԱՆԻՆ

  2
  Երեւան (Երկիր) - ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանը ապրիլի 2-ին հարցազրույց է տվել «Ազատություն» ռադիոկայանին: Հարցազրույցի ամբողջական տեքստը բերվում է ստորեւ: - Պարո'ն Մարգարյան, փաստորեն, ...

• ՄԱՆՎԵԼ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ ԱԶԱՏՎԵԼ Է ՀՀ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՏԵՂԱԿԱԼԻ ՊԱՇՏՈՆԻՑ

• ՀՐԱՆՏ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ. ««ԸՆԴԴԵՄ»-Ը ԿԱՐՈՂ Է ՔԱՆԴԵԼ, ԲԱՅՑ ՈՉ ԵՐԲԵՔ` ԵՐԿԻՐ ԿԱՌՈՒՑԵԼ»

  

• ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ՍՏԵՂԾՎԱԾ ԻՐԱՎԻՃԱԿԻՑ ԴՈՒՐՍ ԲԵՐԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ԱԳՈՅԻ ԽՈՒՄԲԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵԼ Է 6 ԿԵՏԻՑ ԲԱՂԿԱՑԱԾ ԱՌԱՋԱՐԿ

  

• ՀՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ ՌԵԻՆՏԵԳՐՄԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ ՇՎԵՅՑԱՐԻԱՅԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆ Է ՎԵՐԱԴԱՐՁԵԼ ԱՎԵԼԻ ՔԱՆ 100 ԱՆՕՐԻՆԱԿԱՆ ՄԻԳՐԱՆՏ

• ՎԱՀԱՆ ՏԵՐ-ՂԵՒՈՆԴՅԱՆԸ ԱԶԱՏՎԵԼ Է ԼԻԲԱՆԱՆՈՒՄ ՀՀ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՒ ԼԻԱԶՈՐ ԴԵՍՊԱՆԻ ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ

  

• ՀՅԴ ԲՅՈՒՐՈՅԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ ՀՐԱՆՏ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑԸ «ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ» ՌԱԴԻՈԿԱՅԱՆԻՆ

  

• ԵՎՐԱԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԸ ՔՆՆԱԴԱՏԵԼ Է ԹՈՒՐՔԻԱՅԻՆ

• ԸՍՏ ԹՈՒՐՔ ՊՐՈՖԵՍՈՐԻ` ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲՈԼՈՐ ՀԱՏՎԱԾՆԵՐԸ ՓԼՈՒԶՎՈՒՄ ԵՆ

• ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆՆ ԸՆԴՈՒՆԵԼ Է ԱԳՈՅԻ ԽՄԲԻՆ

• ՋՈԶԵՖ ՓԵՆԻՆԳՏՈՆ. «ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ԽԱՂԱՂ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԿԱՐԵԼԻ Է ՀԱՍՆԵԼ ՄԻԱՅՆ ԵԱՀԿ ՄԽ ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ»

  

• 1913  Կ. Պոլսի պատրիարքարանը ռուսական դեսպան Գիրսին ներկայացրեց բարենորոգումների իր նախագիծը:
• 1915  Սպանվեց հեղափոխական գործիչ Վանա իշխանը (Նիկոլ Պողոսյան): (Ծնվ. 1883 թ.):
• 1921  ՀԽՍՀ Հեղկոմի հրամանը «Հայրենիքի փրկության կոմիտեի» տապալման, նրա անդամների ձերբակալման և ամբողջ հանրապետության մեջ խորհրդային իշխանությունը վերականգնելու մասին:
• 1990  Ընդունվեց ԽՍՀՄ-ի օրենք՝ «ԽՍՀՄ-ի կազմից Խորհրդային հանրապետութունների դուրս գալու ընթացակարգի մասին», որն ինքնավար մարզերին թույլ տվեց դառնալ անկախ այն հանրապետությունից, որի կազմում եղել են, եթե տվյալ հանրապետությունը ԽՍՀՄ-ի կազմից դուրս է եկել:
• 1997  Լիբանանի Հանրապետության խորհրդարանը բանաձև ընդունեց, ապրիլի 24-ը հռչակելով հայ ժողովրդի դեմ գործադրված կոտորածների հիշատակի օր:

• am
• ru
• en

ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

• Ա1+
• Ազատ Արցախ
• Ազգ
• Առավոտ
• Ազատություն
• ԱրմենիաՆաու
• Երկիր
• Հայոց Աշխարհ
• Չորրորդ Իշխանութ.
• Պանորամա
• Պանարմենիան
• Ժամանակ

ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ

• Օնլայն Ռադիո

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ

• Եղանակ
• Դրամի Փոխարժեք
• Վիճակագրություն

ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ

• Կայքի Առօրյան
• Ֆորում
• Քվեարկություն
• Լուրերի Էքսպորտ
• Կոդավորվորիչ նոր