ԱԴՐԲԵՋԱՆ. ԱՆԿԼԱՎՆԵՐԸ ԵՐԿՈՒ ԱԹՈՌՆԵՐԻ ԱՐԱՆՔՈՒՄ ԵՆ ՀԱՅՏՆՎՈՒՄ
Օրենքով Ռուսաստանին պատկանող գյուղերի բնակիչներն ասում են, թե իրենցով հետաքրքրվում են միայն ընտրությունների ժամանակ: ՍԱԲՈՒԽԻ ՄԱՄԵԴԼԻ, Խրախոբա, Հյուսիսային Ադրբեջան Հյուսիսային Ադրբեջանում գտնվող երկու գյուղերի բնակիչներն ասում են, թե իրենք անտեսվում են եւ բյուրոկրատական խոչընդոտների են հանդիպում, քանի որ Ռուսաստանի մաս հանդիսանալու իրենց անսովոր կարգավիճակը նշանակում է, որ երկու կառավարություններից ոչ մեկն իրենցով ինչպես հարկն է չի զբաղվում: Հյուսիսային Ադրբեջանի այս հատվածում տեղակայված բազմաթիվ համայնքների նման, Խրախոբայի եւ Ուրյանոբայի բնակչության մեծ մասը կազմում են լեզգինները: Սա այն բազնաթիվ ազգություններից մեկն է, որի շնորհիվ Կովկասի այս հատվածը դառնում է էթնիկ եւ լեզվական առումով աշխարհի ամենաբազմազան տարածաշրջաններից մեկը: Շատ լեզգիներ են բնակվում սահմանից այն կողմ, Ռուսաստանի Դաշնության հարավային հանրապետություններից մեկում` Դաղստանում: Ֆորմալ առումով, Խրախոբայի եւ Ուրյանոբայի բնակիչները նույնպես Դաղստանին են պատկանում, հետեւաբար, վերջին հաշվով ենթակա են Մոսկվային, այլ ոչ թե Բաքվին: Նրանք հանդիսանում են բազմաթիվ անկլավներից մեկը, որ բնորոշ էին Խորհրդային Միությունը կազմող բազմազան հանրապետություններին եւ ՙինքնավար շրջաններին՚: Այն ժամանակ տարբերակումը զուտ ձեւական բնույթ էր կրում, իսկ տարբեր տարածքների միջեւ առկա սահմանագծերը հիմնականում վարչական նպատակների էին ծառայում: Այս երկու գյուղերը Դաղստանի մաս դարձան 1954թ. Խորհրդային կառավարության կարգադրությամբ 20 տարի ժամկետով` լրացուցիչ արոտավայր ապահովելու նպատակով: Տարածքային այս ՙվարկը՚ երկարացվեց եւս 20 տարով եւ շարունակվում է մինչ օրս, թեեւ պաշտոնապես դրա ժամկետը լրացել է 2004թ.: Այնուամենայնիվ, 1991թ. ի վեր Ռուսաստանը եւ Ադրբեջանը լիովին առանձին պետություններ են, եւ սահմաններն արդեն կարեւոր են: Խրախոբայի պես վայրերը մնացել են որպես անսովոր երեւույթ, եւ նրանց տեղակայումը հայրենիքից դուրս, նույնիսկ եթե այս դեպքում այն ընդամենը 50 կմ հեռու է գտնվում, կարող է լուրջ խնդիրներ հարուցել: Ի տարբերություն նախկին Խորհրդային Միության այլ մասերում գտնվող որոշ անկլավների, Ռուսաստանի այս փոքրիկ տարածքում բնակվող մարդիկ չեն բողոքում քաղաքական ճնշումներից կամ էթնիկ խտրականությունից: Նրանց խոսքերով, իրենց խնդիրն այն է, որ իրենց երկիրը պարզապես մոռացել է իրենց մասին: IWPR-ի թղթակիցը ենթադրում էր, որ Խրախոբա տանող ճանապարհին պետք է սահմանային անցակետերով անցնի` չէ որ նա Ադրբեջանի տարածքից անցնում էր Ռուսաստան: Սակայն ադրբեջանական շրջկենտրոն Խաչմազում նրան ասացին, որ որեւէ ոստիկանական կամ սահմանային ստուգման կետեր չկան, եւ ցանկացած տաքսի նրան այնտեղ կհասցնի: Ճանապարհը սարսափելի վիճակում էր, եւ տաքսիի վարորդի խոսքերով, սա ցույց էր տալիս, որ Ռուսաստանի իշխանությունները չեն կարողանում հոգ տանել իրենց անկլավի համար: Հետո հա հեգնանքով ավելացրեց. ՙՌուսաստանը հիշում է Խրախոբայի իր քաղաքացիների մասին միայն զորակոչի ժամանակ: Այդ ժամանակ զինկոմիսարիատը ներկայացուցիչներ է ուղարկում Դաղստանից՚: Խրախոբայում քիչ են արտաքին նշանները, որոնցից կարելի է ենթադրել, թե սա ռուսական տարածք է. չկան կարմիր-սպիտակ-կապույտ դրոշներ, բացակայում են նույնիսկ պաշտոնից հեռացող նախագահ Վլադիմիր Պուտինի նկարները: Պուտինի նկարը կախված է միայն տեղական դպրոցում` անցյալի նշանավոր ռուսների նկարների կողքին: Իրավական տեսակետից Խրախոբան պատկանում է Դաղստանի Մագերամկենդ շրջանի Նովոաուլ գյուղապետարանին: Սակայն գյուղում ռուսական պետության` շրջանային կառավարման կամ ոստիկանության ներկայացուցիչներ չկան, եւ բնակիչների խոսքերով, այստեղ երբեք ոչ ոք չի այցելում: Այնպես որ Խրախոբան` 70 տնային տնտեսությունից բաղկացած այս համայնքը, արդյունավետ կերպով կառավարվում է տեղի ավագանու կողմից: Որոշ առումներով այս գյուղն ավելի ինտեգրված է Ադրբեջանին, քան Ռուսաստանին: Այստեղ որպես դրամական միջոց օգտագործվում է ադրբեջանական մանաթը, այլ ոչ թե ռուսական ռուբլին: Քանի որ գյուղի դպրոցն 9-ամյա է, աշակերտները գերադասում են պարտադիր տասնամյա կրթությունն ավարտել Խաչմազի ռուսական դպրոցում, այլ ոչ Դաղստանում: Տեղական գյուղապետարանի նախագահ Աբդուլա Աբդուլաեւն արագ թվարկում է Ադրբեջանի հետ այլ կապերը. ՙՄենք էլեկտրականություն ենք ստանում Խաչմազից, ասում են, շուտով մեր գյուղը կսկսի բնական ագզ ստանալ` հենց որ այն հայտնվի Խաչմազում: Խաչմազի հետ մենք ավելի լավ կապեր ունենք, քան Դաղստանի հետ: Նույնիսկ մեր դպրոցի մի քանի ուսուցիչներ ազգությամբ ադրբեջանցի են, Խաչմազից: Գյուղի միակ խանութը ապրանքներ է ստանում Խաչմազից՚: Մարդկային հարաբերությունների առումով այստեղ բնակվող լեզգինները բարեկամական կապեր ունեն հարակից ադրբեջանական տարածքի բնակիչների հետ ու նույնպես այգեգործությամբ են զբաղվում: Այս զբաղմունքն այնքան տարածված է այստեղ, որ գյուղերից յուրաքանչյուրը կարծես մի հսկայական այգի լինի: Այնուամենայնիվ, միջազգային սահմանների հետ կապված մի շարք պաշտոնական կանոնակարգեր խանգարում են այս գյուղերին ազատ հաղորդակցվել ե’ւ Դաղստանի, ե’ւ Ադրբեջանի իրենց հարեւանների հետ: Աբդուլաեւը լավատեղյակ է համայնքի առջեւ ծառացած խնդիրներից: ՙԽորհրդային Միության փլուզումից հետո մեզանիզ պահանջեցին, որ մենք միջազգային անձնագրեր ստանանք սահմանն անցնելու համար: Մենք որոշ չափով լուծել ենք այս խնդիրը, բայց այժմ չենք կարողանում սննդամթերք եւ այլ անհրաժեշտ պարագաներ բերել Դաղստանից՚,- ասում է նա: Գյուղի մյուս բնակիչները բացատրում են, որ երբ ինչ-որ բան են գնում Դաղստանում եւ փորձում են դա տուն բերել, Ռուսաստանի Դաշնության սահմանին գտնվող Ադրբեջանի մաքսատան աշխատակիցները դիտում են դա որպես ապրանքների ներկրում եւ համապատասխան տուրքեր են գանձում նրանցից: ՙՄենք Ռուսաստանի քաղաքացիներ ենք եւ փաստորեն Ռուսաստանից Ռուսաստան ենք տեղափոխում ապրանքները, թեեւ Ադրբեջանի տարածքով: Ինչու± մենք պետք է հարկեր վճարենք Ադրբեջանին՚,- ասում է գյուղաբնակ Մագոմետ Ագաեւը, ավելացնելով, որ այս պաշտոնյաների վարքագիծը ՙանօրինական է թվում՚: Գյուղի բնակիչների խոսքերով, ադրբեջանցի սահմանապահներն իրենց չեն թույլատրում անցնել սահմանը, եթե իրենք գործող ռուսական միջազգային անձնագիր չունեն: Սա դժվար է դարձնում նրանց կյանքը, քանի որ մարդկանց անհրաժեշտ է հաճախ Դաղստան մեկնել տարբեր իրեր գնելու համար, նաեւ վարչական տարբեր հարցերով, օրինակ` նորածին երեխային գրանցելու համար: Խրախոբայում դեռեւս գոյություն ունի խորհրային ժամանակաշրջանի ՙսովխոզ՚ կամ պետության կողմից կառավարվող ագարակ, բայց 1991թ. նոր պետություների ստեղծումը շտկումներ մտցրեց հողի օգտագործման` երկար տարիներ գործող կարգում: ՙՋրատար խողովակը, որը մենք օգտագործում էինք ոռոգման նպատակներով, պատկանում է Ադրբեջանին: Մինչ այդ մենք այն հերթով էինք օգտագործում՚,- բացատրում է Աբդուլաեւը: ՙՍակայն հիմա մենք այլեւս չենք կարող օգտագործել այս ջուրը, քանի որ Ադրբեջանում այդ հողն այժմ ուրիշի մասնավոր սեփականությունն է հանդիսանում, եւ այդ մարդիկ հրաժարվում են թույլ տալ մեզ այն օգտագործել՚: Ուրյանոբա գյուղի բնակիչ Իբրագիմ Իբրագիմովի խոսքերով, այս գյուղն աստիճանաբար դատարկվում է, քանի որ երիտասարդները հեռանում են այստեղից` ավելի լավ կենսապայմաններ փնտրելով: Ընտրությունների անցկացումն այն հազվադեպ պահերից է, երբ Ռուսաստանի իշխանություններն ուշադրություն են դարձնում այս երկու գյուղերին: Դեկտեմբերին Ռուսաստանի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ եւ 2008թ. մարտին, երբ Դմիտրի Մեդվեդեւը փոխարինեց Պուտինին Ռուսաստանի նախագահի պաշտոնում, այստեղ պաշտոնյաներ [այցելեցին] եւ ընտրատեղամաս ստեղծվեց: Տեղի 205 ընտրողները հիմնականում Պուտինի ՙՄիացյալ Ռուսաստան՚ կուսակցության կողմնակիցներ են, զգալիորեն ավելի փոքր է Ռուսաստանի Կոմունիստական կուսակցությանը հարողների թիվը: Սահմանից այն կողմ` Դաղստանում, Ադրբեջանին պատկանող նույնատիպ մի անկլավ կա: Խրախոբայի բնակիչ Մալիկ Շաբանովը հարազատներ ունի Զյուգյուլոբա անկլավային գյուղում: Նա ասում է, որ այդ գյուղը նույն կերպ անտեսված է իր կառավարության կողմից եւ բյուրոկրատական խնդիրներ ունի իրեն շրջապատող երկրի հետ: Գյուղի բնակիչները նույնիսկ չեն կարողանում տեղի գլխավոր քաղաքը` Գուսարը, այցելել, քանի որ ռուսական օրենքներն այնքան խիստ են, որ նրանց անձնագրերում պետք է կնիք դրվի, նրանք պետք է գրանցվեն ոստիկանությունում, կարծես օտարազգի լինեն: ՙԻնչպես եւ Խրախոբայի բնակիչները, Զյուգյուլոբայի բնակիչները եւս փորձում են լուծել իրենց խնդիրները` հեռանալով գյուղից՚,- ասում է Շաբանովը: Խրախոբայի բնակիչ Մուստաֆան առաջարկում է, որ Ռուսաստանը եւ Ադրբեջանն ուղղակի փոխանակման դիմեն: ՙԹող Ռուսաստանը վերցնի ադրբեջանական անկլավը եւ իր սեփական անկլավը տա Ադրբեջանին՚,- ասում է նա: ՙՇատ դժվար է ապրել այս փոքրիկ տարածքներում` սեփական երկրից առանձնացած՚: Սաբուխի Մամեդլին Բաքվի ՙԵնի Մուսավաթ՚ թերթի թղթակից է: Հոդվածն առաջին անգամ տպագրվել է Պատերազմի եւ խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտի Կովկասյան լրատու պարբերականում:
ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅՈՒՆԸ ԴԻՄԵԼ ԷՐ ՄԱԿ, ԵԱՀԿ, ԵԽ ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ՀԱՆՁՆԱԿԱՏԱՐԻՆ
ՀՀ գլխավոր դատախազության մամուլի ծառայությունը երեկ տարածել է հետեւյալ հաղորդագրությունը. «ՀՀ գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանը 2008 թվականի մարտի 14-ին գրավոր դիմել էր ՀՀ-ում ՄԱԿ-ի մշտական ներկայացուցիչ, ...ԱԴՐԲԵՋԱՆ. ԱՆԿԼԱՎՆԵՐԸ ԵՐԿՈՒ ԱԹՈՌՆԵՐԻ ԱՐԱՆՔՈՒՄ ԵՆ ՀԱՅՏՆՎՈՒՄ
Օրենքով Ռուսաստանին պատկանող գյուղերի բնակիչներն ասում են, թե իրենցով հետաքրքրվում են միայն ընտրությունների ժամանակ: ՍԱԲՈՒԽԻ ՄԱՄԵԴԼԻ, Խրախոբա, Հյուսիսային Ադրբեջան Հյուսիսային Ադրբեջանում գտնվող երկու ...ՎՐԱՍՏԱՆԻ ԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԸՆՏՐԱԿԱՆ ՊԱՅՔԱՐԸ ԹԵԺԱՆՈՒՄ Է
Մինչ իշխող կուսակցությունը կենտրոնանում է կյանքը բարեփոխելու խոստումների վրա, նրա ընդդիմադիրներին չի հաջողվում առաջ ընթանալ, մասամբ ընտրական համակարգի` իրենց կարծիքով անարդար փոփոխությունների պատճառով: ...ԵՎՐՈՊԱՆ ՃԻՇՏ ՉԻ ՎԱՐՎՈՒՄ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆԴԵՊ
Երեկ տեղի ունեցած Հայաստանի եւ Ղարաբաղի միջխորհրդարանական հանձնաժողովի նիստի ժամանակ համար քննարկվող թեմաներից մեկն էր եվրաինտեգրումը: Ինչպես է պատկերացվում Ղարաբաղի տեղն ու դերը հարավկովկասյան եվրաինտեգրման ...ՀԱՆՐԱՀԱՎԱՔԸ ՄԵԿՆԱՐԿԵՑ
Երեւանի Մանկական այգում, Քաղաքապետարանի դիմաց մեկնարկել է Կանայք հանուն խաղաղության կազմակերպության հանրահավաքը: Մասնակիցների թիվը, որոշ գնահատականներով, մոտ 10 հազար մարդ է: Հանրահավաքի սկզբում մասնակիցները ...ՀԱՆՐԱՀԱՎԱՔԸ «ՀՈՍԱՆՔԱԶՐԿՎԵՑ»
Քիչ առաջ Քաղաքապետարանի դիմացի այգում մեկնարկած հանրահավաքի հարթակը հոսանքազրկվել է:ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱԳՆ-ՈՒՄ ԿՍՏԵՂԾՎԻ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՐՑՈՎ ՀԱՏՈՒԿ ԽՈՒՄԲ
Ստեփանակերտում գտնվող Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը կարգավորման բանակցային գործընթացի մասին նշել է, թե միջնորդական ջանքերը նպատակաուղղված են Ղարաբաղի կարգավիճակի լուծմանը եւ նոր ...ՈՍՏԻԿԱՆՆԵՐԸ ԹՈՒՅԼ ՉՏՎԵՑԻՆ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵԼ ՀԱՆՐԱՀԱՎԱՔԸ
Երեւանի քաղաքապետարանի դիմացի այգում քիչ առաջ ոստիկանները թույլ չտվեցին շարունակել հանրահավաքը, պատճառաբանելով, որ կազմակերպիչները քաղաքապետարանին ուղղված դիմումում նշել էին ժամը 15-17: Լեւոն Զուրաբյանի ...ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿԸ ՀԱՑԱԴՈՒԼ Է ՍԿՍԵԼՈՒ ԱՊՐԻԼԻ 24-ԻՆ
Հրազդանցի ազատամարտիկ Արշավիր Բոզինյանը, ով հացադուլ էր հայտարարել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալների, այսօրվա հանրահավաքի ժամանակ հայտարարել է, թե եկող երկուշաբթի դադարեցնելու է հացադուլը, բայց վերսկսելու ...
ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄԵՂՔԸ ԲԱՐԴԵԼՈՒ Է ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ՎՐԱ
ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔ ՀՈՎԻԿ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻՆ
ԴԵՐ, ՈՐՆ ԱՐԴԵՆ ՉԻ ԿԱՐՈՂ ՉԲԱՐՁՐԱՆԱԼ
ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ ՇՎԵՅՑԱՐԱՑԻՆԵՐԻ ՀԵՏ ԽՈՍԵԼ Է ՆԱԵՎ ՀԱՅ-ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ
ԻՆՉ ԵՂԱՎ ԴԱՆԻԼՈՎԻՉԻ ՆԱՄԱԿԸ
ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. ԴԱՍԱԿԱՆ «ԳԱՆԴԻԶՄ»
ԱՍՈՂԻԿ ՔԱՀԱՆԱՅԻ ԲԱՑ ՆԱՄԱԿԸ ԸՆԴԴԻՄԱԴԻՐ ՄԱՄՈՒԼԻՆ ԵՎ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՆ
ԱՍՏՂԵՐՆ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ՈՒՍԱԴԻՐՆԵՐԻՆ
ՄԱՔՍԱՅԻՆ ԿՈՄԻՏԵԻ ՊԵՏԸ ԱԶԱՏՎԵԼ Է ԱՇԽԱՏԱՆՔԻՑ
ՀԱՆՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԴՈՒՐՍ ԳԱ ԿՈԱԼԻՑԻԱՅԻՑ
ՈՍՏԻԿԱՆՆԵՐԸ ԹՈՒՅԼ ՉՏՎԵՑԻՆ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵԼ ՀԱՆՐԱՀԱՎԱՔԸ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՂՆ ԵՍ, ԳՅՈՒՄՐԻ՝ ԱԽՊԵՐՈՒԹՅԱՆ ԴՈՒ ՔԱՂԱՔ
ՀԱՆՐԱՀԱՎԱՔԸ ՄԵԿՆԱՐԿԵՑ
ԼԵՎՈՆ ԲԱՐՍԵՂՅԱՆՆ ԸՆԴԴԵՄ ՈՍՏԻԿԱՆՈՒԹՅԱՆ
ՅՈՒՐԻ ԽԱՉԱՏՈՒՐՈՎԸ ՆՇԱՆԱԿՎԵՑ ԶՈՒ ԳԼԽԱՎՈՐ ՇՏԱԲԻ ՊԵՏ
- 1895 Կ. Պոլսում Անգլիայի, Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի դեսպանները Օսմանյան Թուրքիայի կառավարությանը ներկայացրին հայկական վեց վիլայեթներում բարենորոգումներ անցկացնելու «Մայիսյան ծրագիր»-ը:
- 1920 Սան-Ռեմոյում (Իտալիա) տեղի ունեցած Անտանտայի պետությունների խորհրդաժողովում առաջարկություն եղավ ԱՄՆ-ի նախագահ Վ. Վիլսոնին ստանձնելու Հայաստանի մանդատը (հոգատարությունը):
- 1932 ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի որոշմամբ վերակառուցվում է ՀԽՍՀ Ժողտնտխորհը, որի բազայի վրա ստեղծվում են ՀԽՍՀ ծանր արդյունաբերության, թեթև արդյունաբերության ժողովրդական կոմիսարիատներ ու ԽՍՀՄ անտառային արդյունաբերության ժողկոմատի Հայաստանի լիազորություն:
- 1944 ՀԽՍՀ Ժողկոմխորհրդին կից ստեղծվում է ճարտարապետության գործերի վարչություն:
- 1958 Մահացավ երգչուհի Հայկանուշ Դանիելյանը: (Ծնվ. 1893 թ.):
- 1990 Կիպրոսի խորհրդարանը հատուկ բանաձև ընդունեց հայերի ցեղասպանությունը դատապարտելու մասին:
- 2000 Վախճանվեց գեղանկարիչ Գրիգոր Խանջյանը: (Ծնվ. 1926 թ. Երևանում)
ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ
ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ
ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ
ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ
Ինչպե՞ս թողնել ծխելը
Ինչպե՞ս գրել Հայերեն Windows XP միջավայրում
Սույն կայքում հրատարակված նյութերը վերցված են բաց աղբյուրներից և պաշտպանված են հեղինակային իրավունքիով։ Արգելված է սույն կայքում հրատարակված նյութերի վերարտադրումը առանց իրական հեղինակի գրավոր թույլտվության։ Եթե ցանկանում եք հանել Ձեզ պատկանող նյութը, ապա ուղարկեք մեզ, պատկանելությունը վկայող փաստեր և տվյալ նութը անմիջապես կհանվի։ Բոլոր նյութերը հրատարակված են միայն ինֆորմացիոն նպատակով և մենք պատասխանատու չենք դրանց հավաստիության համար։