
ԼԱՑՈՂ ԸՆԿՈՒԶԵՆԻ
- Մեր բազմադարյա պատմության մեջ միշտ էլ երկընտրանքի առաջ ենք եղել՝ լինել պնդարմատ ընկուզենի՞, թե՞ լացող ուռենի: Երկու կարգավիճակն էլ քանիցս փորձելուց հետո գտել ենք ոսկե միջինը՝ լացող ընկուզենի:

«ԽՌՈՎԿԱՆ» ՄԵԾԵՐ
Քրիստոսի ծննդից մոտ 5 դար հետո հայոց պատմահայր Մովսես Խորենացին գրել է իր հանրահայտ «Ողբը»: Այնտեղ տրված գնահատականներին ծանոթ ենք դեռեւս աշակերտական նստարանից. ուսուցիչները՝ տխմար ու ինքնահավան, փողով ընտրված, կրոնավորները՝ կեղծավոր, ցուցամոլ, պատվասեր, քան աստվածասեր, աշակերտները՝ սովորելու մեջ ծույլ, սովորեցնելու մեջ փութաջան, դատավորները՝ կաշառակեր, իրավունքը չպաշտպանող, իշխանները՝ հափշտակող, աշխարհ ավերող, աղտեղասեր, «եւ առհասարակ սերն ու ամոթը ամենքից վերացած»: Ու որպես դատավճիռ՝ «Ողբամ զքեզ, Հայոց աշխարհ»: Մեր ժողովրդի ամենամեծ դժբախտությունն այն է, որ այդ երկը, ցավոք սրտի, դատապարտված է մնալու հավիտյանս հրատապ, հավիտյանս «բեստսելլեր»:
Խորենացուց մոտ 15 դար հետո Հովհաննես Թումանյանն իր «Անկեղծ չենք» հոդվածում գրում է. «Երբեք այսքան մեծ չի եղել անկեղծության կարիքն ու կարոտը, ինչպես այսօր, եւ երբեք այսքան ահռելի չափերով չի հայտնվել կեղծիքը, ինչպես այսօր... Եւ մի ժողովուրդ, որ այսքան կեղծիքներ ու կեղծավորներ ունի, այսքան խարդախներ ու խաչագողներ ունի, չի սիրվիլ, որքան կուզե խելոք լինի, որքան կուզե գոռա, թե կուլտուրական եմ ես»:
Իսկ նրա ժամանակակից Գարեգին Նժդեհը «Ղափանի ժողովրդին» հղած նամակում գրում է. «...Դեռ չեն փակվել թշնամու ինձ հասցրած վերքերը, իսկ քոնը, ժողովուրդ, քո հասցրածը միշտ թարմ պիտի մնա ու հազար վերքերի ցավով պիտի մորմոքա... Այսօր...դու դավաճանաբար լքում ես, մենակ թողնում քո վիրավոր հրամանատարին: Այդ հերիք չէ, քո լրտեսներն ու ահաբեկիչները իմ գլուխն են փնտրում երեք միլիոնով Ադրբեջանին ծախելու: Ապերախտ ժողովուրդ... ինձ լքելուց, ինձ դավաճանելուց առաջ զլացար իմ խնդիրը կատարել: Դու չուղարկեցիր վարպետներիդ՝ բութ գործիքներով հանելու իմ աչքերը, կուրացնելու ինձ, որ չտեսնեմ քո գլխին գալիք զուլումը, քո բարոյական անկումը: Ներում եմ, թեեւ պատմությունը չի ների քեզ»:
Եւ, վերջապես, Նժդեհից մոտ հարյուր տարի անց մեր ազգի խիղճը համարվող եզակի մտավորականներից մեկը՝ բոլորովին վերջերս անմահության գիրկը գնացած լուսահոգի Ռաֆայել Ղազարյանն իր վերջին զրույցներից մեկում մղկտացել է. «Մենք փչացած, հուսահատված ժողովուրդ ենք: Իմ վերջին ելույթներից մեկում ասացի՝ ժողովուրդ, ես կասկածում եմ, որ մենք քրիստոնյա ժողովուրդ ենք: Մի մարդ, որը ընտրություններում փողով ծախում է իր խիղճը, իր երեխայի ապագան, նա չի կարող քրիստոնյա լինել: Քրիստոնյան այն մարդն է, որն իր յուրաքանչյուր քայլը անելուց առաջ մտածում է, թե ինչ պատասխան պետք է տա Այնտեղ»:
Ո՞ՐՆ Է, ԲԱԲՈ, ՄԵՐ ԻՆՔՆՈՒԹՅՈՒՆ
Կամա թե ակամա ուզում ես համեմատել ու հասկանալ, թե որ ժամանակներն էին ավելի ողբալի՝ Խորենացու՞, Թումանյանի-Նժդեհի՞, թե՞ Ղազարյանի, բայց անմիջապես էլ հասկանում ես, որ նման «տրիոյով» գործը չի ավարտվի, այլ կլինի մի մեծ, շատ մեծ «մրցույթ»:
Յուրաքանչյուր հայ, առավել եւս՝ մտավորական, կցանկանա հասկանալ, թե ինչու էին մեր մեծերը նեղանում սեփական ժողովրդից, եւ ինչու մեր ժողովուրդը սովորություն ուներ չգնահատելու իր մեծերին: Թեեւ նման փնտրտուքն անհուսալի բան է (Խորենացին, Թումանյանը, Նժդեհը, Ղազարյանը եթե չեն կարողացել պարզել, մենք ո՞վ ենք, որ պարզենք), այնուամենայնիվ՝ այդ հարցը կեղեքում է:
Հաճախ ենք ասում՝ պահպանենք մեր ազգային նկարագիրը, մեր ինքնությունը, մեր դեմքը: Բայց ո՞րն է այդ դեմքը՝ այստեղից պիտի սկսել, սա պիտի պարզել ու նոր միայն պահպանվել: Իսկ «փնտրտողիս» համար, չզարմանաք, առաջին հերթին կարեւոր է պարզել՝ ազգային դեմքն այդ երջանի՞կ է, թե՞ դժբախտ: Որովհետեւ հենց այս կտրվածքում են ինձ պատկերանում մեր պրոբլեմների պատճառները:
ՓՈՐՁՈՒԹՅՈՒՆ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՄԲ. ԿԴԻՄԱՆԱ՞ՆՔ
Առաջին միտքը, որ գալիս է, այն է, որ մենք, մեղմ ասած, երջանիկ ազգ չենք, իսկ ավելի դաժան ասած՝ պարզապես դժբախտ ազգ ենք: Մենք ատում ենք երջանիկներին, մերը ազգային թախիծն է, մենք ուտում ենք երջանիկներին, մենք ամաչում ենք երջանիկ լինել: Երջանկությունը խորթ է մեր ազգային հոգեկերտվածքին: Մենք այնպես ենք սրբագործել դժբախտությունն ու տառապանքը, դրանք այնպես ենք լուսապսակել, որ մի տեսակ նույնիսկ անհարմար է երջանիկ լինելը (հանկարծ մեր դժբախտ ապուպապերն ու ատուտատերը կնեղանան): Մարդիկ կան, որ այնպիսի հավեսով են քո պատուհասի ժամանակ քեզ ցավակցում, որ նրանց խաթրու ուզում ես միշտ շառուփորձանքի մեջ լինել, հանուն նրանց հոգեկան հանգստության ու բավարարվածության միշտ դժբախտ լինել: Ամեն ոք իր մեջ կամք ու արիություն կգտնի ուրիշի դժբախտությունը կիսելու համար, ուրիշի ցավը տանելու համար, բայց ահա ուրիշի երջանկությունը տանելը շատերիս ուժերից վեր է: Մարդկանց սրտերը շատ հաճախ նեղ են լինում ուրիշի երջանկությունը տեղավորելու համար: Նույնիսկ երջանկության հայկական մոդելում դժբախտությունը պարտադիր ատրիբուտ է՝ հարեւանի, ընկերոջ, շրջապատի դժբախտությունը: Իմ երջանկությունը կատարյալ չէ, քանի դեռ նրանք էլ են երջանիկ: Իմ «Մերսեդեսը» այն չէ, քանի դեռ հարեւանս նույնիսկ «Զապորոժեց» ունի:
Մենք եթե լացող ուռենի չենք, ապա հաստատ լացող ընկուզենի ենք: Մեր աստվածատուր բնությունը բարենպաստ է հենց ընկուզենիների ու կաղնիների համար: Բայց մենք ոչնչացնում ենք կաղնիները, ընկուզենիները: Մենք ոչնչացնում ենք կաղնիներն ու ընկուզենիները ոչ միայն մեր անտառներում, այլ նաեւ մեր հոգիներում:
Ահա այստեղ է, ըստ իս, թաղված մեր ժողովրդի վերաբերմունքն իր իսկ մեծերի նկատմամբ: Դարավոր արմատներ ունի այս երեւույթի բացատրությունը «հայկական նախանձով», մինչդեռ, կարծում եմ, ավելի տեղին կլինի դա բացատրել նրանով, որ մենք չենք կարողանում երջանիկ լինել, ուստի չենք կարողանում մարսել ուրիշի երջանկությունը:
Մեր ազգն առաջին հերթին ուտում է, կամ թողնում է ուտել հենց նրանց գլուխները, ովքեր իր մասին մտածում են, ովքեր աստվածատուր շնորհով առաքելություն ու երջանկություն ունեն նվիրաբերվելու ազգին: Մեր ազգը չի գնահատում իր նվիրյալներին, ահա թե ինչու հայերս ամենուր հայտնի ենք, բացի մեր երկրից, ամենուր ճանաչվում ենք, բացի մեր երկրից: Դրսում ճանաչվածներին էլ ճանաչում ենք, քանի որ մեզնից հեռու են, մոտեցան՝ կուտենք: Պատճառը նրանց երջանկությունը տանելու անկարողությունն է: Մենք խնամքով բարիկադում, պատնեշում ենք հայրենական արտադրության մեր ապերջանկությունը, մեր միջակություն-գազոնությունը: Նրանց ճանաչում է հաջորդ սերունդը, ինչի համար ասում են՝ «գնա՝ մեռիր, արի՝ սիրեմ»: Բայց հաջորդ սերունդը նրանց ընդունում է միայն այն բանի համար, որ նրանք արդեն մրցակից չեն, որ նրանց մեծությունն իրենց չի խեղճացնում-կաշկանդում: Թումանյանին մի բարի հրաշքով բերենք մեր օրերը՝ գրողների միության նախագահ չի կարող դառնալ, նրան «անմահ» անվանողները կասեն՝ 10 տարվա գրանցում չունի, տեղեկանք չեն տա, կասեն՝ կտրվել է կյանքից: Մաշտոցին բերեն՝ նրա ստեղծած այբուբենում տասնյակ թերություններ կգտնենք ու աչքը կկոխենք, հընթացս առաջարկելով այբուբենի առնվազն 10 ուրիշ տարբերակ:
Մենք ուզում ենք նույն մակարդակի լինել, ու չենք ներում ավելի բարձր մակարդակը, մենք ազգային միասնության գաղափարի սխալ ընկալված մեկնաբանությամբ դարեր ի վեր գազոնացրել ենք ինքներս մեզ, մենք ուզում ենք հավասար լինել, չհասկանալով, որ մենք կարող ենք եւ պարտավոր ենք իրավահավասար լինել, բայց ոչ երբեք հավասար, որովհետեւ Աստված մարդկությունն է ստեղծել, այլ ոչ թե ինկուբատոր: Հանգիստ ժամանակներում մեզ չի հաջողվել միավորվել (իսկ չմիավորվելու միակ պատճառը մեր «անհավասարությունը» չընդունելն էր, դիմացինին այնպիսին, ինչպիսին կա ընդունելու անկարողությունը), ուստի ինքներս հյուսել ենք վտանգի պահին միավորվելու մեր ունակության մասին լեգենդը, որում ճշմարտության հատիկ կա, բայց՝ ընդամենը հատիկ:
«ՊԱԴՎԱ՞Լ», ԹԵ՞ ՊԱԼԱՏ
Այո, որոշակի իմաստով մենք միայն «պադվալներում» ենք ժողովուրդ դառնում, նեղ պահին, իսկ «պադվալից» դուրս բնակչություն ենք: Մեզ հակացուցված են պալատները: Պալատներում մենք գազանանում ենք, ուզում ենք ուրիշներին դուրս մղել այնտեղից եւ միայնակ վայելել: Իսկ «պադվալն» ուրիշ է, թե մեկն ուզեց ծլկել-փրկվել՝ «կգյուլլենք»: Հիշու՞մ եք դժոխքի կաթսաների զավեշտական պատմությունը: Ծծմբով լեցուն կաթսաներում խորովվում են ժողովուրդները, յուրաքանչյուր ժողովուրդ իր բնակարան-կաթսայում (դժոխքում, ասում են, «կոմունալկա» չկա): Կաթսաներից միայն մեկի վրա կափարիչ չկա: Դժոխապետը բացատրում է՝ «իմաստ չունի՝ հայերն են, թե մեկն ուզեց փրկվի՝ մյուսները ոտքերից կքաշեն, չեն թողնի»:
Միայն մեր ժողովուրդն ունի իր դաժանությամբ անզուգական մի այնպիսի ասացվածք, ինչպիսին է՝ «ընկերովի մահը հարսանիք է»: Մեր ժողովուրդը դարեր ի վեր չի ուզում հասկանալ, որ ընկերովի մահը գենոցիդ է, ընկերովի փրկությունն է հարսանիք: Եղիշեի շուրթերով անմահացրել ենք՝ «գիտակից մահն անմահություն է», եւ ով չի ցանկացել ըմբռնումով մոտենալ ու մեզ հետ միասին գիտակից գլորվել անդունդը՝ դավաճան ենք համարել: «Ընկերվարամահական» հարսանիքներ շատ ենք ունեցել, շատ ենք հարսանքավոր եղել: Ու միշտ ձգտել ենք հնարավորինս շատ մարդ «հրավիրել» այդ հարսանիքներին: Բայց ոչ լրիվ ընկերովի են եղել այդ հարսանիքները, մեր «ընկերական» շրջապատի մի զգալի մասը միշտ էլ գլուխն ազատել է «զուռնադհոլից»: Մենք նրանց դարերով դավաճան ենք անվանել:
ՎԱՐԴԱՆԱ՞ՆՔ, ԹԵ՞ «ՈՎ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ...»
Նման կես-ընտանիք ու կես-ժողովրդով էլ կռվել ենք, արարել ենք, ստրկացել ենք եւ այլն, եւ այլն: Մեր ամենամեծ ու ամենասրբագործված հերոսամարտը Ավարայրն է, որտեղ կռվել է ոչ թե ամբողջ հայ ժողովուրդը, այլ միայն Վարդանանք ու վարդանամետները: Դերենիկ Դեմիրճյանն այս միտքը բարձրաձայն չի ասել, բայց տողատակին կամ տողավերին հուշել է, վեպն անվանելով հենց այդպես՝ «Վարդանանք»: Որպեսզի ղարաբաղցուն ավելի հասկանալի լինի, «թարգմանենք»՝ Վըրթանանք: Վըսականք եւ այլք չկային: Հայաստանն այն ժամանակ բաժանված էր Պարսկաստանի եւ Բյուզանդիայի միջեւ, ճակատամարտն էլ տեղի է ունեցել Պարսից մասում, բայց Ավարայրին չի մասնակցել ոչ միայն Պարսկահայաստանի նախարարությունների մի զգալի մասը, այլեւ հրաժարվել են օգնական ուժեր ուղարկել Հունաց բաժնի հայ իշխանները՝ Վասակ Մամիկոնյանի գլխավորությամբ (ահա թե ինչու Դեմիրճյանը չի կարողացել վեպն անվանել գոնե «Մամիկոնանք»): Իսկ Վասակ Մամիկոնյանը Վարդան Մամիկոնյանի տոհմակիցն էր: Բայց նրա բախտը պատահմամբ բերել է, նրան դավաճան չենք համարել ոչ թե հարգելուց, կամ էլ որ «ալիբի» ուներ՝ մի քիչ հեռու էր, այլ զուտ տեխնիկական պատճառներով՝ որպեսզի չշփոթեն մյուս Վասակի՝ Սյունեցու հետ: Երկու Վասակ դավաճանները կարող էին շփոթեցնել ապագա պատմագիրներին, աշակերտներին ու մոնթերին: Հետո էլ՝ Եղիշեին պատվեր տվողները Մամիկոնյաններն էին:
Մեր դժբախտության պատճառներից մեկն էլ այն է, որ Մարդը չի եղել ամեն ինչի կենտրոնում, այլ գաղափարը: Գաղափարը պիտի ծառայեր մարդուն, բայց միշտ էլ մենք ենք ծառայել գաղափարին: Ու հաճախ չենք դիմացել, ու տուժել է գաղափարը: Մենք պիտի սրբացնեինք Աստծո ստեղծածը՝ մարդուն, եւ հետո միայն՝ մարդու ստեղծածը: Բայց միշտ հակառակն ենք արել: Մենք չենք ապրել մեզ համար, մենք ապրել ենք գաղափարի համար, խաչքարի համար, եկեղեցու համար, ընդ որում, Թումանյանի ասած, հաճախ ոչ թե գաղափարն է մտել մեր գլուխը, այլ մեր գլուխն է մտել գաղափարի մեջ՝ մեզ կտրելով մարմնից ու հողից: Ու անտարբեր է դարձել մարդը, որին մենք ընկալել ենք միայնումիայն որպես գործիք՝ գաղափարի համար: Այսօր էլ եկեղեցիներ ենք ավելի շատ նորոգում, քան մարդկանց հոգիներ:
Տեսեք, թե ինչպես է Դեմիրճյանը նույն «Վարդանանքում» նկարագրում պարսիկների կողմից մեր վանքի թալանումն ու հայ շինականների վերաբերմունքը. «Տնտեսը վազեց դեպի շինականները, գոռալով.
- Ապա մի օգնություն, հեծյալ ուղարկեցեք մարզպանին: Ողջ նյութը տարան:
- Վանքն էլ հետը տանեն թող,- ասաց մի շինական, մռայլ նայելով տնտեսին:
- Հիշաչար եք, անիծից արմատներ:
- Ես որ հիշաչար չլինեմ՝ թիկունքս հիշաչար է, որ ձաղկել տվիր մի չափ պակասորդի համար»:
ԵՍԱՍԵՐ ԵՎ ԵՍԱՄՈՌԱՑ
Մեր դժբախտությունների գլխավոր պատճառներից մեկն էլ, ըստ իս, այն է, որ մեր անձնական շահը հաճախ չի համապատասխանել լուծման մեջ: Մենք հիմնականում գերադասել ենք մեր անձնական հարցը լուծել, այլ ոչ թե այդ անձնական հարցի լուծումը տեսնել հանրային շահի լուծման մեջ: Մենք էգոիստ ազգ ենք, բայց այդպիսին ենք մեր «ես»-ի ոչնչացման աստիճան: Ինքնին էգոիզմը վատ բան չէ: Ավելին՝ բարոյագիտության մեջ կա «բավական էգոիզմի» տեսություն, ըստ որի ճիշտ ըմբռնված անձնական շահը պետք է համընկնի հասարակական շահի հետ, որ միանգամայն իրական է անձնական շահը լցնել հասարակական բովանդակությամբ:
Բայց մենք թարսվել ենք՝ հասարակական շահն ենք ուզում լցնել անձնական բովանդակությամբ: Թե մի չնչին մասով հասարակական շահը չհամընկավ մեր անձնականին՝ հերը կանիծենք... հանրային շահի: Մենք գերադասում ենք նախեւառաջ մեր անձնական հարցը լուծել, հետո հոգու խորքում, բայց արդեն առանց ներքին լուրջ մղումների սպասել, որ հանրային շահերն էլ լուծվեն: Մինչեւ մերը չլուծվի՝ հանրայինի մասին չենք մտածում: Արդյունքում մեկ իմ հարցն է լուծվում, մեկ՝ հարեւանիսը, մեկ՝ ուրիշինը: Մեկ ես եմ դժգոհ լինում, մեկ՝ հարեւանս, մեկ՝ ընկերս: Եւ այսպես շարունակ՝ կարուսելի պես:
Բոլորս չենք, իհարկե, այդպիսին: Հանրության մի զգալի մասը հենց հասարակական կենդանի է, բայց հակառակ ծայրահեղությամբ՝ անիմաստ ինքնազոհողության պատրաստ: Ահա այսպիսի մի օրինակ: Հայրս 20 հազար դրամ թոշակ է ստանում ու դժգոհ չէ, ասում է՝ նորաստեղծ երկիր ենք, դժվարությունները շատ են, իշխանությունների համար էլ է դժվար: Նա չի արդարացնում, բայց հասկանում է, դրության մեջ է մտնում: Իսկ ահա նորերս մի թոշակառու նախկին դատավոր էր եկել ինձ մոտ բողոքի՝ 170 հազար դրամ թոշակ է ստանում, մի տեղ էլ դեռ աշխատում է, բայց դժգոհ է իշխանությունից, պետությունից, երկրից, ասում է՝ քիչ են հաշվարկել թոշակս: Հասկանու՞մ եք՝ 20-րդ դարի լավագույն ուսուցիչ հայրս դժգոհ չէ, իսկ նա, հասկանու՞մ եք, դժգոհ է: Երկուսն էլ, իմ պատկերացմամբ, իրավացի չեն: Միգո՞ւցե եթե հայրս ու իր նմաններն այդքան հասկացող չլինեին, դատավորն ու նմաններն էլ այդքան անհասկացող չլինեին:
Բայց մենք նաեւ եսամոռաց ազգ ենք, հանուն հայրենիքի ապրող ազգ ենք: Եսասիրության եւ եսամոռացության մեր աստիճանը ծայրահեղության է հասցված: Ազատության եւ անկախության համար պայքարին ամեն ինչ տված մեր ազգը հաշտվում է այն մտքի հետ, որ անկախության բարիքները՝ փող, պաշտոն, դղյակ, բաժին են հասնում մի փոքր մասի, իսկ մեծ մասին բաժին են ընկնում նույն ազատության եւ անկախության խորհրդանիշ-ատրիբուտները՝ դրոշ, օրհներգ, զինանշան: «Հանուն հայրենիքի եւ պարգեւի» կարգախոսը, որ շատ ժողովուրդների համար առանցքային էր վճռորոշ գոյամարտերում, մեզ սրբապղծություն է թվում:
ԻՆՔՆԱԿԱԶՄԱԿԵՐՊՄԱՆ «ՊԱՐՈԼԸ»
Ժամանակակից բրազիլացի հանրահայտ գրող Պաուլո Կոելիոն իր երկերից մեկում նկարագրում է մի կղզում անցկացված գիտափորձը, երբ կապիկներին սովորեցնում են բատատը (քաղցր կարտոֆիլ) ուտել կլպելուց հետո, որպիսին այն շատ ավելի համով է: Որոշ ժամանակ անց կապիկներին դուր է գալիս դա, բայց, որ ամենազարմանալին է, քաղցր կարտոֆիլը սկսում են միայն կլպելուց հետո ուտել նաեւ մյուս կղզիներում: Զարմանալի է, որովհետեւ այդ կղզիների միջեւ ոչ մի հաղորդակցություն ու շփում չկար: Գիտնականները դրանից շատ լուրջ եզրակացություններ են արել: Ընդհանրապես, նշվում է երկում, գիտությունն ապացուցել է, որ երբ որոշակի քանակությամբ մարդիկ հասու են դառնում զարգացման որոշակի աստիճանի, ապա զարգանում է նաեւ ամբողջ մարդկությունը: Պարզապես հայտնի չէ, թե նման ոստյունի համար ինչ քանակության մարդիկ են պետք, այլ կերպ՝ ինչ ասել է այդ որոշակի քանակությունը: Կոելիոյի հերոսը ճարտասանական հարց է տալիս՝ արժե՞, արդյոք, ամեն ինչ ռիսկի տակ դնել կես տասնյակ մարդկանց վերափոխելու համար, որոնք հետո անմիջապես մոռանում են դա եւ ներքաշվում նոր արկածախնդրության մեջ, ինչու՞ չի կարելի սպասել, մինչեւ որոշակի քանակության «կապիկներ-մարդիկ» սովորեն այն, ինչ պետք է, որից հետո այդ գիտությունը հանգիստ ու առանց ցավ պատճառելու կտարածվի նաեւ «մյուս կղզիներում»:
Ինչ վերաբերում է Կոելիոյի նկարագրած կապկային անհաղորդակցային փորձի փոխանակմանը, ապա գիտությանը վաղուց է հայտնի մի տեսություն, ըստ որի մարդու միտքը ռադիոալիքի պես տարածվելու հատկություն ունի: Մարդկանց (հավանաբար՝ նաեւ ազգերի) գլուխներն, այդ տեսության համաձայն, յուրօրինակ «ժարոննիկ»-թավաներ են, որ ընկալում-ընդունում են իրենց չափսին ու մակարդակին հարիր մտքեր: Մեծ կամ այլ մակարդակի մտքերը չեն իջեւանում այդ թավաներում:
Ըստ երեւույթին, հայ ժողովրդի ազգային թավայում չի տեղավորվել ու չի տեղավորվում ինքնակազմակերպման եւ ինքնապատասխանատվության գաղափարը, մեր «ռադիոժարոննիկն» այդ ալիքները չի բռնում, Աստված մեզ այդ ալիքի «պարոլը» մոռացել է ասել: Ինքներս էլ չենք կարողանում հասու լինել անգամ բազմաթիվ եղեռններից ու ավարայրներից հետո: Համազգային միասնության ֆետիշացված գաղափարի ամենամեծ վնասն այն է եղել, որ, որքան էլ պարադոքսալ հնչի, սպանել է կոլեկտիվ պատասխանատվության եւ կամավոր ինքնակազմակերպման գենը, սեփական ճակատագրի հանդեպ անտարբերության մղել՝ մեղքը ազգին, համազգայինին, կոլեկտիվին բարդելու պարտադիր պայմանով:
Կարդում ես 20-րդ դարասկզբի հայկական մամուլը եւ չես զգում վերահաս վտանգի (եղեռնի) մասին կոլեկտիվ մտահոգություն եւ դրանից ածանցյալ՝ սովորական մարդկանց սովորական հարցեր իրենց ճակատագիրը որոշող ցեղակիցներին՝ որոշում ընդունողներին: Ամենատրամաբանական հարցը կլիներ՝ որքանո՞վ է առկա մարտավարությունը, այս կամ այն քայլը, այս կամ այն ալյանսը նպաստում ժողովրդի անվտանգության պահպանմանը, այլ կերպ՝ պատրա՞ստ ենք լինելու դեպքերի՝ մեզ համար ոչ բարենպաստ զարգացման պարագայում չկոտորվել:
Այս հարցերը մարդկանց չեն հետաքրքրել, չգիտես ինչի եւ ում վրա էին հույս դրել, ընդհանրապես՝ հետաքրքիր կլիներ իմանալ, թե վերահաս վտանգից առաջ ինչ էին մտածում շարքային մարդիկ, հասարակ ժողովուրդը: Թեեւ մեծ խորաթափանցություն պետք չէ ենթադրելու համար, որովհետեւ այսօր էլ մոտավորապես նույն հոգեբանությունն է: Ղարաբաղյան կարգավորման մասին խոսում են ամենուր, բայց ոչ մեզ մոտ: Ցավալի է, բայց փաստ՝ ղարաբաղյան թեման Ղարաբաղում հրատապ չէ (ի՞նչն է հրատապ, Աստված իմ): Այսօր արդեն բացեիբաց խոսում են տարածքները հանձնելու, փախստականների վերադարձի, ինչ-որ անորոշ հանրաքվեի մասին, բայց մենք ինչպես ուղտի ականջում քնած էինք, այնպես էլ շարունակում ենք մեր դինջ ու անտարբեր կյանքը: Վաղն էլ մեղադրելու ենք մեր ղեկավարներին, ոմանց դավաճան ենք հանելու, հընթացս հերոսներ են ծնվելու, մի խոսքով՝ կարդացեք Հայոց պատմությունը: Մեղադրելու ենք ամերիկացիներին, բրիտանացիներին, մեզ չփրկած ռուսներին, բայց ոչ մեզ, մենք քննադատությունից դուրս ենք, քանի որ զբաղված ենք: Հայոց պատմության հերթական էջն ենք մեր կյանքով լրացնում՝ պահպանելով ժանրի բոլոր կանոնները:
100-Ը ԲԱՂԿԱՑԱԾ Է 100 ՀԱՏ 1-ԻՑ, ԱՅԼ ՈՉ ԹԵ 1-ԻՑ ԵՎ 99-ԻՑ, ԿԱՄ՝ 1-ԻՑ ԵՎ 0-ՆԵՐԻՑ
Մինչդեռ լրիվ հակառակն է մեզ մոտ՝ 100 հոգուց յուրաքանչյուրը մտածում է՝ ես ի՞նչ կարող եմ անել, եթե մյուս 99-ը միեւնույն է՝ ուժեղ են: Ոչ մի ուրիշ բան՝ դու անում ես քեզնից կախվածը՝ չես լռում, ձայնդ չես ծախում, պաշտպանում ես քո եւ կողքինիդ իրավունքը, մտածում ես քո եւ կողքինիդ մասին: Ու կտեսնես, որ 1-ն ավելի ուժեղ է, քան 99-ը, ավելին՝ 99-ին չես էլ գտնի, քանի որ այն քո կողքին ու քո մեջ կլինի: 99-ի բեռը նետիր ուսերիցդ, նրանցով մի արդարանա ու կտեսնես, որ գործդ ահագին թեթեւացավ: Մնում է միայն քեզ համար պատասխան տաս: Ապրում ես ու թողնում, որ կողքինդ էլ ապրի, կիսում ես կողքինիդ ուրախությունը, հասնում ես նրա հարային, մի խոսքով՝ ամեն ինչ, բացի անտարբեր լինելուց, բացի լռելուց: Ու կտեսնես, որ մենակ չես:
Տեղին է հիշեցնել գերմանացի պաստոր Մարտին Նիմեյլերի գրածը համակենտրոնացման ճամբարի օրերի մասին. «Երբ եկան կոմունիստների ետեւից՝ ես լռեցի, որովհետեւ կոմունիստ չէի, երբ եկան հրեաներին տանելու՝ ես լռեցի, որովհետեւ հրեա չէի, երբ եկան կաթոլիկներին տանելու՝ ես լռեցի, քանի որ բողոքական եմ, իսկ երբ եկան ինձ տանելու՝ ոչ ոք չկար, որ մի բարի խոսք ասեր իմ մասին»:
Անտարբեր մի եղիր եւ մի հավատա, երբ ասում են՝ եթե ըմբռնումով ես մոտենում ու լռում, ուրեմն պետության մասին ես մտածում: Պետությունը պիտի մտածի քո մասին, այլապես պետություն չէ: Պետությունը դու ես: Քեզ զիջելու հաշվին պետություն չեն կառուցի: Եթե կաս, եթե երջանիկ ես, ուրեմն՝ պետություն կա: Երջանկացրու քեզ եւ ուրիշներին: Դա դու կարող ես անել, դա միայն դու կարող ես անել: Եւ կարող ես անել միայն այն դեպքում, եթե քո «թավայում» վայրէջք կատարի այն միտքը, որ քո անձնական շահը հանրային շահի մեջ է, որ քո անձնական շահերի շրջանակներում է նորմալ պետություն ունենալը:
ՈՒ՞Մ ԵՆ ԿԱՆՉՈՒՄ ԶԱՆԳԵՐԸ
Իրականում մենք լավ ազգ ենք, մենք խելոք ու արարող ազգ ենք, մենք բարի ու համարձակ ազգ ենք, մեր ազգի գերակշիռ մասը հենց այսպիսին է եւ էր, ավելին՝ մեր մեծերի նշավակած «պերսոնաժները» միշտ էլ կազմել են մեր ազգի փոքր մասը, պարզապես մեր իսկ մեղքով նմանները հաճախ էին հայտնվում հենց ամենավտանգավոր, մեզ համար ամենավտանգավոր տեղում՝ որոշում ընդունողների, համազգային որոշում ընդունողների տեղում: Իսկ այդպես է ստացվել, քանի որ դու որոշում չես ընդունել:
Ուրեմն՝ ընդունիր որոշում: Մի կտրիր ընկուզենիները քո հոգում: Պահիր նվիրյալներիդ, պահպանիր հավատդ ու հաղթանակներդ:
Մի վախեցիր: Եթե մի բան վախենալով ես անում՝ ուրեմն արածդ ճիշտ գործ չէ: Վախեցիր միայն Աստծուց: Եթե քո նմանից, մահկանացուից ես վախենում, ուրեմն Աստծուն չես հավատում, ուրեմն Աստծուց չես վախենում:
Լսու՞մ ես զանգերը: Այդ քեզ են կանչում:
ԳԵՂԱՄ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ
«Դեմո» հանրային թերթ, Ստեփանակերտ
Քննարկում
Պոլոզ Մուկուչ գրել է:
Ապրե՛ս, Ճիշտ նշանակետին ես խփել:- Հայք գրել է:
Ցնցող հոդված է, բերանս չի բացվում, որ առարկեմ..
Արմեն գրել է:
Հոդվածը լավն էր։ Ցնցող։- ԳԵՂԱՄ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ
Մեր ազգն առաջին հերթին ուտում է, կամ թողնում է ուտել հենց նրանց գլուխները, ովքեր իր մասին մտածում են, ովքեր աստվածատուր շնորհով առաքելություն ու երջանկություն ունեն նվիրաբերվելու ազգին:
Այդպես կլինի և հիմա ու մտածողը կզոհաբերվի խաղամոլի ձեռքով։ Ու մենք լուռ կհետևենք այդ գործընթացին...- ԳԵՂԱՄ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ
Մեղադրելու ենք ամերիկացիներին, բրիտանացիներին, մեզ չփրկած ռուսներին, բայց ոչ մեզ, մենք քննադատությունից դուրս ենք, քանի որ զբաղված ենք:
Զբաղված ենք։ Այո զբաղված ենք ոչ մի բանով, սրան նրան նախանձելով, բամբասելով, շառից փորձանքից հեռու մնալով։ ԱՆՏԱՐԲԵՐ ենք։ ԱՀԱՎՈՐ ԱՆՏԱՐԲԵՐ։- ԳԵՂԱՄ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ
ABG գրել է:
Sarsrecucich &isht xosq e. Harkavor e, vor amboxj Hajastani joxovurdy karda. Joxovrdin guce ushqi beri. Gexam Baxdasarjany zgum e arhavirhqy(cavoq da spasvume). Ur er te mer xekavarnery xelqi gajin. Ur er, te hamaxmbein joxovrdin. Amen mekn ir barorutjan hamar e mtacum. Propaganda e petq joxovrdin, &isht propaganda e petq sksel. Qani der shat ush chi, harkavor e azgapashtpan gorcer ev arajin hertin aroxj, ujex u kargavorvac banak. Ardar, hajrenasirakan u hajrenanver gorcer` Hajastani(Xarabaxy es erbeq chem arandznacnum, na el e Hajastani mi mas, inchpes Gjumrin u Araratjan marzy ev ajln), bargava&man ev mijazgajin qaxaqakan dashtum &isht artahajtvelu iren, vorpes poqrik, bajc ujex u ardar erkir, vorn ir iravunqnery karox e pashtpanel mijazgajin bolor iravabanakan kodeqsnerov. Te che nerkajis ev arajika spasvox karavarutjunnery korcanman ezrin en hascrel ev tanum en vochnchacman joxovrdin ev hajreniqy. Harakavor e ushqi gal, qani der ush che. Boloris xosqn e petq, boloris dzajny, inchpes hodvacagirn e nshel.
Votqi el joxovurd! ushqi ek!
Hima el unenq azgi masin mtacox, &shmartutjunn asox xelaci haj zavakner , inchpisiq en henc hodvacagiry` Gexam Baxdasarjany, qaxaqagitutjan doktor Armen Ajvazjany, havatum em, vor kan shat urishner, voronc es chgitem. Sakajn ajd mardik miasin karox en kazmakerpel ev joxovrdin u hajreniqy prkel ajs tupikajin vi&akic. Harkavor e qaxaqakan taterabemic heracnel nerka LTP+RQ+SS ev maqrel porotaxos u qajqajich himarneri havaqacu nerka qaxaqakan gorcichnerin, voronq irenc prezidenti teknacu en arajadrum.
Nor mard e petq, nor mitq, nor &isht metodner joxovrdin ir hetevic tanelu. Patmutjunn apacucel e, vor Hajastany misht el tanul e tvel erb glxatvel e(zrkvel e tagavorneric ev glxavor hramanatarneric). Es chem asum, te xekavarn e voroshum amen inch. Bajc joxovrdin misht uxxordel e petq. Da e vkajum voxj ashxarhi bolor joxovurdneri patmutjuny.
Votqi el joxovurd ev &isht mard yntri! Astvac mez ognakan!
www.louysworld.com գրել է:
Հոդվածը հրաշալի է որպես լրատվություն: Պատճառականությունը չի հետազոտված և մեկաբանված, թերի է ներկայացված փոխկապակցված տրամաբանությունը, լուծումներ չկան: Այս ամենով հանդերձ շնորհակալությունն հեղինակին:
Այս հոդվածը կկարդացվի www.louysworld.com կայքէջում, կվերլուծվի խորությամբ և կներկայացվի լուծումներ Հունվարի 20-ի հաղորդման մեջ:
Կայքը դիտում են աշխարհի մոտ 400 քաղաքներից, հայեր:
bush գրել է:
Մի վախեցիր: Եթե մի բան վախենալով ես անում՝ ուրեմն արածդ ճիշտ գործ չէ: Վախեցիր միայն Աստծուց: Եթե քո նմանից, մահկանացուից ես վախենում, ուրեմն Աստծուն չես հավատում, ուրեմն Աստծուց չես վախենում:
Լսու՞մ ես զանգերը: Այդ քեզ են կանչում:
ԳԵՂԱՄ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ
«Դեմո» հանրային թերթ, Ստեփանակերտ
Մասնակի համաձայն չեմ, այս արտահայտության հետ; Ավելի ճիշտ այսքան իրազեկությունից հետո եղրափակված « ղուրանի մեջ գրված» կոչով: Ես այն փոխում եմ այսպես, «Մի վախենա Աստծուց, նա կատարյալ է: Սիրիր մարդուն և վախեցիր մարդուց՝ նա կատարյալ չէ: Ամեն զանգի կանչ ականջիդ մի դիր:Նրանք երբեմն խաբուսիկ են: Կրթիր քեզ գիտությամբ և նայիր շուրջդ գիտակցության աչքերով»:
Mephistopheles գրել է:- www.louysworld.com
Հոդվածը հրաշալի է որպես լրատվություն: Պատճառականությունը չի հետազոտված և մեկաբանված, թերի է ներկայացված փոխկապակցված տրամաբանությունը, լուծումներ չկան: Այս ամենով հանդերձ շնորհակալությունն հեղինակին: Այս հոդվածը կկարդացվի www.louysworld.com կայքէջում, կվերլուծվի խորությամբ և կներկայացվի լուծումներ Հունվարի 20-ի հաղորդման մեջ:
Կայքը դիտում են աշխարհի մոտ 400 քաղաքներից, հայեր:
Եթե քննարկողը Ստեփան Քիրեմիջյանն է...շատ շնորհակալ ենք: Նա Գեղամյանի առավել անհարող տեսակ է:- www.louysworld.com
Կարեն գրել է:
Սա հոդված չի, սրանք խոհեր են: Ինձ դուր եկավ: Ընդունենք այնպես ինչպես որ կա:
"Ամեն ոք իր մեջ կամք ու արիություն կգտնի ուրիշի դժբախտությունը կիսելու համար, ուրիշի ցավը տանելու համար, բայց ահա ուրիշի երջանկությունը տանելը շատերիս ուժերից վեր է: Մարդկանց սրտերը շատ հաճախ նեղ են լինում ուրիշի երջանկությունը տեղավորելու համար:" Բացարձակ ճշմարտություն է, ինչ կարող ես ասել սրա դեմ: Հայակական իրականությանը հատուկ մի օրինակ բերեմ: Երբ հարսանիքի ենք հրավիրում մարդկանց, նստում հաշվում ենք թե ում կանչենք ում չկանչենք: Հրավիրվածներն էլ մտածում են գնան թե չգնան: Իսկ երբ, տնից տեղից հեռու, մարդ է մահանում, ալամ աշխարհին խաբար ենք անում, ու բոլորն էլ գալիս են: Մեզ համար ավելի հեշտ է սգավորի դեմքով թաղման գնալը, քան սրտանց ուրախ դեմքով ուրիշի ուրախությանը մասնկացելը:
Տեսել եք հարսանիքների ժամանակ թաղումային դեմքով քանի հյուր է նստած լինում??
ԸՆՏՐՈՒԹՅԱՆ ՀԱՂԹՈՂԸ ՉԷ, ՈՐ ՂԵԿԱՎԱՐՈՒՄ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ
ՀԱԿՈԲ ԲԱԴԱԼՅԱՆ 4
Անիմաստ է համեմատել, թե Հայաստանի նախագահի որ ընտրությունն է եղել կոմպրոմատներով ամենից հարուստը, կամ պարզել, թե որի ընթացքում են թեկնածուները սահմանել մրցակցին հայհոյելու միջին օրական անձնական ռեկորդը: ...ՀԱՋՈՐԴ ԿՅԱՆՔՈՒՄ ԱՆՊԱՅՄԱՆ ԼԻՆԵԼ ՀԱՅ
ՋԵՅՄՍ ՀԱԿՈԲՅԱՆ 4
Օրերս հայկական հեռուստաընկերություններից մեկի առավոտյան հեռուստաեթերի հյուրը մի կոմպոզիտոր աղջիկ էր, որը երգեր է գրում Հայաստանի շոու-բիզնեսի աստղերի համար: Այդ աղջիկը այժմ ապրում եւ աշխատում է Ֆրանսիայում, ...ՀԱՅ ԽԱՂԱՂԱՊԱՀՆԵՐԻ ՅՈԹԵՐՈՐԴ ՀԵՐԹԱՓՈԽԸ ՄԵԿՆԵՑ ԻՐԱՔ
Հայ խաղաղապահների յոթերորդ հերթափոխը հունվարի 12-ին մեկնել է Իրաք, տեղեկացնում են ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից: Իսկ վեցերորդ հերթափոխը մոտ օրերս կվերադառնա Երեւան: Հայ զինծառայողները խաղաղապահ առաքելությանը ...ԻՆՉՈ՞Վ ԵՆ ԶԲԱՂՎԱԾ ԹԵԿՆԱԾՈՒՆԵՐԸ
ԳԵՎՈՐԳ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Եթե երկրի նախագահի պաշտոնին հավակնող որեւէ բարձրաստիճան պաշտոնյա, օգտագործելով իր պաշտոնական դիրքը, փակում է այլ թեկնածուների համար հանրապետական հեռուստատեսությունները, եւ ավելին, դրանք վերածում է իր ...ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ԲԱՆԱԿԻՑ ԶՈՐԱՑՐՎԵՑ 2 ՏԱՐԻ ԾԱՌԱՅԱԾ ԲԱՊՏԻՍՏԸ
www.karabakh-open.comՂարաբաղյան բանակի շարքերից զորացրվել է պարտադիր զինվորական ծառայությունն անցած բապտիստ Գագիկ Դավիթի Միրզոյանը, որն այդպես էլ զինվորական երդում չի տվել: Նրան տրվել է զինվորական գրքույկ, որտեղ «երդում» ...Ի՞ՆՉ ԿԱՌԱՋԱՐԿԵՆ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐԸ, ԵԹԵ ԱԼԻԵՎՆ ԱՐԴԵՆ ՈՉ Է ԱՍԵԼ
www.karabakh-open.comԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հունվարի 13-ին եղել են Բաքվում։ Ոչ պաշտոնական տվյալներով, համանախագահները կարող են այցելել նաեւ Ղարաբաղ։ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի հետ համանախագահները պատրաստվում են քննարկել ...ԱՎՏՈԲՈՒՍՆԵՐԸ ԿՇԱՏԱՆԱՆ, ՈՒՂԵՎԱՐՁԸ ՉԻ ՓՈԽՎԻ
Այսօր Երեւանում աշխատում է 285 ավտոբուս, արդեն Երեւանում են եւս 32-ը, իսկ մինչեւ հունվարի վերջ Երեւան կհասնեն եւս 35 ավտոբուս, եւ կբացվի եւս 7-8 ավտաբուսային երթուղի, հունվարի 14-ին լրագրողներին տեղեկացրեց ...ՉԼՈՒԾՎԱԾ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԽՈՉԸՆԴՈՏՈՒՄ ԵՆ ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԿՈՎԿԱՍԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆՈՒՄ ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՍՏԱՏՄԱՆԸ
Չլուծված հակամարտությունները խոչընդոտում են Հարավայի Կովկասի տարածաշրջանում կայունության հաստատմանը, տարածաշրջանի բնակչության համար իրական դրական փոփոխությունների ապահովմանը, այնուհետեւ ինստիտուցիոնալ ...ԱՂՔԱՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՂԹԱՀԱՐՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԼԻՆԵՆ
1Այս մասին հայտնել է Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի գրասենյակի ղեկավար Հովհաննես Ազիզյանը: Նա տեղեկացրել է, որ նորացված ծրագրի շուրջ այժմվանից Երեւանում եւ Հայաստանի մարզերում տեղի կունենան ...ԳՆԱՀԱՏԱԿԱՆ ՉԻ ԵՂԵԼ
14.01. 2008 1Բաց նամակ` ուղղված Հայաստանում գրանցված միջազգային կազմակերպություններին եւ օտարերկրյա դիվանագիտական ներկայացուցչություններին Այս օրերին լրանում է Բաքվի հայկական ջարդերի 18-րդ տարելիցը: Մինչեւ այսօր, ...ԼԱՎ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿՆՊԱՍՏԻ
Հունվարի 14-ին ՀՀ ԱԳ նախարար Վարդան Օսկանյանն ընդունել է աշխատանքային այցով Հայաստան ժամանած Հարավային Կովկասում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Փիթեր Սեմնեբիին: Հանդիպմանը Սեմնեբին ներկայացրել է իր գնահատականները ...ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ՊԵՏՔ Է ՀՐԱԺԱՐՎԻ ԱՅԴ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿԻՑ
Լեռնային Ղարաբաղը, ինքնորոշման իրավական հիմքով, շատ ավելի առաջ է, քան Կոսովոն: Հունվարի 14-ին Հայելի ակումբում այդ միտքն են արտահայտել Ժառանգություն կուսակցության անդամ, խորհրդարանի պատգամավոր Ստեփան ...ԻՆՉ ԱՐՁԱԿՈՒՐԴ, ԻՆՉ ԲԱՆ
Մեր տեղեկություններով, Երեւանի համայնքապետերից մեկը ցանկություն է հայտնել նախագահի ընտրության ժամանակամիջոցին արձակուրդ գնալ: Ըստ տեղեկությունների, նա փորձել է նաեւ ընտրական հանձնաժողովներից եւ ընտրական ...ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐՍՈՒՄ ԽԱՌԸ ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՆ
«Ժառանգություն» կուսակցության ղեկավար Րաֆֆի Հովհաննիսյանը դասախոսությունների շարքով է հանդես գալիս ԱՄՆ եւ Եվրոպայի մի շարք համալսարաններում եւ Հայաստանում կլինի հունվարի 20-ի մատույցներում, հունվարի 14-ին ...ԼԱՑՈՂ ԸՆԿՈՒԶԵՆԻ
8
Մեր բազմադարյա պատմության մեջ միշտ էլ երկընտրանքի առաջ ենք եղել՝ լինել պնդարմատ ընկուզենի՞, թե՞ լացող ուռենի: Երկու կարգավիճակն էլ քանիցս փորձելուց հետո գտել ենք ոսկե միջինը՝ լացող ընկուզենի:
«ԽՌՈՎԿԱՆ» ...ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ ՆԱԽԸՆՏՐԱԿԱՆ ՇՏԱԲԻ ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ ԼԵՎՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻՆ
Սույն թվականի հունվարի 11-ին տեղի ունեցած ասուլիսի ընթացքում Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն իրեն ուղղված հարցերից մեկի առնչությամբ, ակնարկելով 1996 թվականի ընտրությունները կեղծելու դեմ ժողովրդի ընդվզումը, պատասխանել ...ԲԱՆԱԿՑՈՒԹՅԱՆԸ ՊԵՏՔ Է ՄԵԾ ՏԵՂ ՀԱՏԿԱՑՎԻ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐԻՆ
Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հնարավորությունը կաճի Հայաստանի նախագահական ընտրություններից հետո: Այս մասին Երեւանում լրագրողներին հայտարարել է Հարավային Կովկասում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ ...ԸՆՏՐՈՒԹՅԱՆ ՕՐԸ 40 ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՇՏԱՊ ՕԳՆՈՒԹՅԱՆ ՄԵՔԵՆԱ
Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ, Քաղաքացիական նախաձեռնությունների ազատ ամբիոն եւ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Հայաստանի կոմիտե հասարակական կազմակերպությունների համատեղ ջանքերով 2008-ի փետրվարի ...ԶԻՋՈՒՄ ԵՆՔ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻՆ, ԱՌԱՋ ԵՆՔ ՎՐԱՍՏԱՆԻՑ
Գոլդման Սակս ներդրումային բանկի հետազոտության հիման վրա կազմված տնտեսական զարգացման ինդեքսի համաձայն, Հարավային Կովկասի երկրներից առաջինն Ադրբեջանն է, որը 170 երկրի շարքում զբաղեցրել է 61-րդ տեղը: Հայաստանը ...ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԸ ՀՅՈՒՐԸՆԿԱԼՎԵԼ Է ՖՐԱՆՍԻԱՅԻ ԴԵՍՊԱՆԱՏԱՆԸ
Հունվարի 14-ին, ՀՀ նախագահի թեկնածու Վազգեն Մանուկյանը Հայաստանում Ֆրանսիայի Հանրապետության արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Սերժ Սմեսոֆֆի հրավերով հյուրընկալվել է Ֆրանսիայի Հանրապետության դեսպանատանը, հայտնում ...ԱՂԱՆԲԵԿՅԱՆԸ ԵԿԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆ ԶԵԿՈՒՅՑ ՊԱՏՐԱՍՏԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ
Ինչպես հաղորդում է ԱՌԿԱ գործակալությունը, հանրահայատ հայազգի տնտեսագետ, ռուսաստանցի Աբել Աղանբեկյանը զեկույց է պատրաստելու Հայաստանի ներդրումային քաղաքականության մասին: Գործակալությանը դա հայտնել է Հայաստանի ...ԾՐԱԳԻՐ ՈՒՆԵՆՔ, ԱՇԽԱՐՀԸ ՉՈՒՆԻ
Աղքատության հաղթահարման վերանայված Ծրագրի համաձայն, որ նախատեսված է 2008-2015 թվականների համար, ծրագրվում է 2015 թվականին Հայաստանի զբաղված բնակչության շրջանում աղքատությունը նվազեցնել մինչեւ 5 տոկոս` ...ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄԸ 2008Թ. ԱՆՀՆԱՐ Է, ԱՍՈՒՄ Է ԿԱԶԻՄԻՐՈՎԸ
Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը 2008թ. անհնար է: Այս մասին երկուշաբթի լրագրողներին հայտարարել է ԵԱՀԿ Մինակի խմբի ռուսաստանյան նախկին համանախագահ, դեսպան Վլադիմիր Կազիմիրովը, հայտնում է Նովոստի-Արմենիան: «2008թ.-ին ...ԲՈՒՇԸ ՆՈՒՅՆԻՍԿ ԶԱՆԳԱՀԱՐԵԼ Է
ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշը, ով գտնվում է մերձավորարեւելյան շրջագայության մեջ, օդանավից զանգահարել եւ Միխայիլ Սահակաշվիլիին իր հիացմունքն է արտահայտել Վրաստանի նախագահի ընտրության «տպավորիչ ընթացքի եւ Սահակաշվիլիի ...«ՍԲ. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԻՉ» ՇՔԱՆՇԱՆ ԿԱՌԼՈՍ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻՆ
Հունվարի 13-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը «Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ» շքանշան հանձնեց տիար Կառլոս Պետրոսյանին` բարձր գնահատելով նրա ազգօգուտ եւ եկեղեցաշեն վաստակը, ...ՔԱՐՈԶՉԱԵԹԵՐ ԹԵԿՆԱԾՈՒՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ
Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերությունը նախագահի թեկնածուներին եթերաժամանակ կհատկացնի ժամը 17.00-ից 21.00, իսկ հանրային ռադիոն` ժամը 13.30-ից 16.00: Այս մասին հայտնել է Հայաստանի Հանրային հեռուստառադիոընկերության ...ԴՐԱՄԻ ԿՈՒՐՍՆ ԸՍՏ ԱՂՔԱՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՂԹԱՀԱՐՄԱՆ ԾՐԱԳՐԻ
Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի փորձագիտական խմբի ներկայացուցիչ Մելիք Գասպարյանն այսօր հայտարարել է, թե իրենց կանխատեսումներով, 2021թ., այսինքն այն պահին, երբ կավարտվի ծրագիրը, դրամի փոխարժեքը ...
ՀԱՋՈՐԴ ԿՅԱՆՔՈՒՄ ԱՆՊԱՅՄԱՆ ԼԻՆԵԼ ՀԱՅ
ՋԵՅՄՍ ՀԱԿՈԲՅԱՆ
ԸՆՏՐՈՒԹՅԱՆ ՀԱՂԹՈՂԸ ՉԷ, ՈՐ ՂԵԿԱՎԱՐՈՒՄ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ
ՀԱԿՈԲ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
ԻՍԿ ԻՆՉ ԳԻՆ Է ՎՃԱՐԵԼՈՒ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ
ՀԱԿՈԲ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
ՄԻՖԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ. ԱՌՅՈՒԾԻ ԵՎ ԱՐԾՎԻ ԿՌԻՎԸ

ԻՐԱՆԸ ՍՊԱՌՆԱՑԵԼ Է ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՆԱՎԵՐԻՆ
ԼԱՑՈՂ ԸՆԿՈՒԶԵՆԻ

ԲՈԼՈՐ ԲԱՐԻՔՆԵՐԸ, ՔԵԶ ԵՄ ՑԱՆԿԱՆՈՒՄ ՏԱԼ, ՓՈՔՐԻԿ. ԲԱՐԵԳՈՐԾԱԿԱՆ ԱԿՑԻԱ
ՀԵՏԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՋՈՂՈՒԹՅԱՆ ԲԱՆԱՁԵՎԸ
ՋԵՅՄՍ ՀԱԿՈԲՅԱՆՕՐԻՆԱԶԱՆՑ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՓՆԹՓՆԹԱՆ ԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋԵՎ
ՀԱԿՈԲ ԲԱԴԱԼՅԱՆՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ՇՏԱԲԻ ԱՌԱՋԻՆ ՆԻՍՏԸ
- 1832 Երևանի գավառական դպրոցի բացումը:
- 1899 Մահացավ միջազգային համբավ վայելող դիվանագետ Նուբար Փաշան: (Ծնվ. 1825 թ.):
- 1912 Գործարկվել է Երևանի քաղաքային ջրմուղը:
- 1916 Ռայխստագում Կարլ Լիբկնեխտն ասաց. «Թուրքական կառավարությունը հայերի սարսափելի կոտորածներ կազմակերպեց: Ամբողջ աշխարհն այդ գիտի և ամբողջ աշխարհն այդ ոճրագործության համար հանցավոր է ճանաչում Գերմանիան»:
- 1921 Բացվեց Երևանի և Էջմիածնի գավառական ուսուցիչների առաջին համագումարը:
- 1922 Մահացավ Յըլտըզի մահափորձի մասնակից Անտոն Գոշը:
- 1930 Ծնվեց հայ տաղանդավոր կոմպոզիտոր Էդգար Հովհաննիսյանը:
- 1969 Կազմվեց ՀՀ Մասիսի շրջանը:
ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ
ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ
ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ
ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ

Ինչպե՞ս թողնել ծխելը
Ինչպե՞ս գրել Հայերեն Windows XP միջավայրում

