Քննարկում

•  173 օր առաջ |  ջնջել (4) |  պատասխանել
   Xelk գրել է:
  Շատ ուշադիր կարդացի հոդվածդ ու քեզ շատ խզճացի, որովհետև համ բութ ես, համ անգրագետ համ էլ տգետ: Ստորև բերում եմ Միքայել Հայրապետյանի հոդվածը, կարդա որ մակարդակդ մի քիչ բարցրանա: Համ ել գուցե թե հասկանաս Շարժման իմաստը:
  ԸՆԴՀԱՏԱԿԻՑ - 4
  (ՀԱՆՈՒՆ ԱՐՑԱԽԻ)
  Ընդդիմության իմ գործընկերները կվկայեն, որ տարիներ շարունակ, երբ արտասանվել է «ղարաբաղյան կլան» արտահայտությունը, ես ընդվզել, վիճել, երբեմն վիրավորել եմ իրենց: Հիմա հրապարակավ ներողություն եմ խնդրում բոլորից հատ-հատ: Այսպես վարվելուս վերջին կաթիլը «էքսպերտ» ներկայացող, կեղծանվամբ հանդես եկող ոմն «Վիկտոր Յակուբյան» է, որի էթնիկ ականջները թաքցնել հնարավոր չէ: Որեւէ մեկը թող չհանդգնի ինձ մեղադրել Ղարաբաղը կամ ղարաբաղցիներին պակաս սիրելու մեջ. սերս ես ապացուցել եմ դեռ 18 տարեկանից` Խորհրդային ԿԳԲ-ից նեղությունների գնով, իմ 20-ամյա հրապարակային գործունեությամբ, երբ իրենք երանելի քիրվայության ու խորհրդաադրբեջանական ծառայության մեջ էին:
  Ըստ Հայաստանի անվտանգության խորհրդի մի նիստի մասնակի հրապարակման` 1998-ին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին հրաժարականի մղած անձինք, ըստ ամենայնի, եղել են ՀՀ վարչապետ Ռ.Քոչարյանը (Ղարաբաղից Հայաստան փոխադրված), ՀՀ ազգային անվտանգության եւ ներքին գործերի միացյալ նախարար Ս.Սարգսյանը (Ղարաբաղից Հայաստան փոխադրված), ՀՀ պաշտպանության նախարար Վ.Սարգսյանը (նա սպանվեց հեղաշրջումից մեկ ու կես տարի անց), ԼՂ պաշտպանական բանակի հրամանատար Ս.Բաբայանը: Բացի միակ հայաստանցուց` Վ.Սարգսյանից, մնացյալ բոլորը ողջ-առողջ են. Աստված երկար կյանք տա: Պատմությունը ցույց կտա` այդ հեղաշրջումն օգնե՞ց հայկական շահին, թե՞ կորստաբեր եղավ: Այստեղ որեւէ մեղադրանք չունեմ ներկայացնելու, քանի դեռ պատմության այս արարն ընթացքի մեջ է, թեեւ իմ կարծիքով` մեր երկիրն աղետաբեր ճամփա է ընտրել:
  1999 թ. հոկտեմբերի 27-ի ողբերգությունից հետո աստիճանաբար սկսվեց, եթե կարելի է ասել, պետության բոլոր նյարդահանգույցների «ղարաբաղցիացումը»: Թվարկենք միայն նրանք, որոնք բավական են իշխանությունը ձեռքում պահելու համար: Նախագահ, վարչապետ, պաշտպանության նախարար, զինված ուժերի շտաբի պետ, Երեւանի քաղաքապետ, հեռուստատեսության նախագահ, Ակադեմիայի նախագահ, ՕՎԻՐ-ի պետ – սրանք բոլորը ղարաբաղցիներ են: Երբ այս մասին ժամանակին ասում էին ընկերներս, նեղսրտում եւ կռիվ էի անում: Մարտի 1-ի եւ հաջորդող օրերի անցքերը ցույց տվեցին, որ նրանք ամեն բան լավ հաշվարկել էին, երբ չվստահելով իրենց զինվորագրված տեղացիներին` ֆինանսների, բանկերի, ոստիկանության եւ այլ ոլորտների լիակատար վերահսկողությունն իրականացնում էին դարձյալ ղարաբաղից բերված պաշտոնյաների միջոցով: Միջնադարում այդպես վարվում էին օտար նվաճողները, ովքեր անբարեհույս էին համարում թեկուզ իրենց նվիրված աբորիգեններին: Ի դեպ, մի ամիս առաջ ձեռքս ընկավ մի գրքույկ, ուր անուններով նշված են այն անհաշիվ չբացահայտված սպանությունները, հալածանքները, բռնությունները, անօրինականությունները, որ գործվել են Ռ.Քոչարյանի նախագահության օրոք. եթե մեկը զորի այսօր կազմել մի ցուցակ, թե որոնք են երկրի կարեւորագույն պոստերը, հասարակական գիտակցության, քաղաքական դաշտի առանցքային հանգույցները եւ դրանց որ մասն են կազմում ղարաբաղցիները, ապա պատկառելի ծավալով գիրք կստացվի: Այդպես կարելի էր վարվել, եթե վստահություն չլիներ Հայաստանի չարքաշ բնակչության հայրենասիրության հանդեպ, մինչդեռ սկսած 1988-ից Հայաստանը չզլացավ անգամ երկրաշարժի ավերակների միջից իր տունը կառուցելու փոխարեն ավելի քան հինգ հազար մատաղ դնել Ղարաբաղի Ազատության զոհասեղանին, տարիներ շարունակ ապրել ցրտի, խավարի ու քաղցի պայմաններում, զարգացման տեմպերով ետ ընկնել իր բոլոր հարեւաններից: Այդ դեպքում` ո՞րն էր անվստահության պատճառը, ո՞րն էր պատճառը, որ հաղթանակից հետո, Ղարաբաղը դատարկելով, Հայաստան տեղափոխվեցին հազարավոր ղարաբաղցիներ, ում հենց Արցախում Ազատ ապրելու համար էին մեր բոլոր զոհերն ու զոհողությունները:
  Եթե Հայաստան չգար, ասենք, Սերժ Սարգսյանը, մի՞թե Ղարաբաղն ընտանիքով կլքեր ու Հայաստան եւ այժմ էլ ԱՄՆ կգնար ԼՂ-ում ավտոբուսի համեստ վարորդ իր Սաշիկ անունով եղբայրը, ով նաեւ ՀՀ ԱԺ պատգամավոր է, մինչդեռ բազում ուսյալ քաղաքական գործիչ-մտավորականներ հեռացված են քաղաքական գործընթացներից: Հետաքրքիր է` Շուշիի ազատարարներից մեկը` ԼՂ նախկին հրամանատար Սամվել Բաբայանը, ինչու՞ եկավ Հայաստան եւ քանի հոգի բերեց իր հետ` այդքանով դատարկելով մեր հայրենիքի այդ վիրավոր հատվածը, որն այնքան կարիք ունի բնակեցման: Ամեն եկող պաշտոնյան իր հետ բերեց իր մերձավորներին ու մերձավորների մերձավորներին: Սա ծրագի՞ր է, թե՞ ոչ: Եվ ի՞նչ ծրագիր է:
  Մեր երկրի գավառամիտ իշխանությունները տարիներ շարունակ քարոզչական, ապա նաեւ օրենսդրական տոտալ պատերազմ էին վարում ժողովրդավարական պետության ամենակարեւոր ինստիտուտներից մեկի` կուսակցությունների դեմ` տրտնջալով դրանց «շատությունից»: Այդ դեպքում, ի՞նչ գործ ուներ Հայաստանի կենտրոն Երեւանում գեներալ Սամվել Բաբայանը, ով անմիջապես բացեց «Դաշինք» անունով կուսակցություն: Նայեք ՀՀ-ում մնացած կուսակցություններին` եւ՛ իշխանական, եւ՛ ընդդիմադիր - դրանց մեծամասնությունը ղարաբաղցիների կողմից ստեղծված արհեստածին կառույցներ են, որոնց նպատակն է լղոզել, թույլ չտալ, որ հասարակական գիտակցության մեջ կայանա դասական իմաստով կուսակցություն անվանվածը, որպեսզի ժողովրդավարության առաջին դողդոջ քայլերն անող մեր երկրում կուսակցությունն ընկալվի որպես խմբակային շահեր սպասարկող սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն: Վտանգավորը ոչ թե կուսակցությունների շատությունն է, այլ որակը. իսկ ի՞նչ որակ կարելի է ակնկալել գավառական հարաբերությունների միջավայրում:
  Նայեք «քաղաքական վերլուծաբան» կամ «փորձագետ» կոչվողների բանակին. նույնիսկ ապօրինաբար հայտարարված արտակարգ դրության պայմաններում հրապարակում են Վիկտոր Յակուբյան կեղծանվամբ հանդես եկողի տիպի բացառապես ղարաբաղցիները: Այս վտանգավոր տիպին կուզեի անդրադառնալ մի քանի խոսքով: Այս տիպը նախ կեղծարար է եւ ստախոս: Տեր-Պետրոսյանի վերադարձը նա պատճառաբանում է հետեւյալ կերպ. «Ահա թե ով կարող է վերցնել իր վրա Ղարաբաղը հանձնելու առաքելությունը…»: Սա անբարոյական լինելուց հետո նաեւ խորը զրպարտություն է Ղարաբաղի բոլոր ռազմական նվաճումների գերագույն գլխավոր հրամանատարի հասցեին: Եվ դա արվում է երախտամոռությամբ ու ներքինիի հանդարտությամբ: Սա է առաջին հուշարարը քոչարյանական այն բարբաջանքի, թե Տեր-Պետրոսյանի գիտությամբ չէ, որ իր պես «հերոսները» իրականացրել են Շուշիի գործողությունը: Վատ, անբարո հուշարարներ ունի մեր երկրի նախագահի պոստը զբաղեցնող մարդը: Նույն Յակուբյանը դեռեւս փետրվարի 25-ին սարսափով իր հայրենակիցներին «Ռեգնում» գործակալության միջոցով լեղապատառ հրահրում է այն հակաօրինականությանը, ինչն արեցին նրանք գարնան առաջին օրն արյունով պղծելով. «Եթե հանրապետության իշխանությունները մոտ ժամանակներս չկարողանան կոտրել ընդդիմադիր կամքը, ապա նրանք անկասկած կկորցնեն վերահսկողությունը հասարակության եւ բյուրոկրատական ապարատի զգալի մասի վրա»: Աշակերտ Քոչարյանը կատարեց ուսուցչի այս ցուցումը եւս: Այդ Յակուբյան կոչվածն հայերենին չտիրապետելու, թե դավադիր հայատյաց լինելու պատճառով նույն «Ռեգնում» գործակալությանը տված հարցազրույցում նենգափոխում է Հիմնադիր-նախագահ Տեր-Պետրոսյանի խոսքը, ով ասում է, որ պետք է կազմաքանդել «կոռումպացված, հանցագործ վարչակազմը», «լիովին մաֆիոզ, մինչեւ վերջին երանգը ստրուկտուրիզացված ռեժիմը, համակարգը», իսկ այս մանիպուլյատորն այն ներկայացնում է որպես պետական ինստիտուտների կազմաքանդում: Սա պարզապես ստոր տեխնոլոգիա է, որ որեւէ բարոյական անձ իրեն երբեք թույլ չի տա: Հիմա ես էլ եմ կրկնում, որ` այո՛, կազմաքանդել է պետք այն համակարգը, որտեղ ի թիվս այլոց` առանց նախազգուշացման հարձակվում են քնած ցուցարարների վրա, որտեղ Ազատության հրապարակում կարող են ոչնչացնել Ավետարան ու Մովսես Խորենացի, որտեղ բարգավաճում են յակուբյանների տիպի կեղծարարները…. Եվ սա պետության դեմ չէ, պետական ինստիտուտների դեմ չէ: Պետությունն այդ յակուբյանները հասկանալ չեն կարող, որ իմ երազանքն է եղել, որի համար ես ուժերիս ներածի չափով պայքարել եմ պատանեկությունից, մինչդեռ իրպեսները զլացել են այդ պետության հոգին` հայերենն անգամ սովորել: Զզվելի է: Երիցս զզվելի:
  Եվ հիմա ամենամեծ լկտիությունը. «Ողբերգության պատճառների պատասխանատվությունն ընկած է ընդդիմության վրա` Տեր-Պետրոսյանի գլխավորությամբ, ով իր գործողությունների համար պետք է պատասխան տա օրենքի եւ իշխանության առջեւ, իսկ հետեւանքներինը` երկրի նախագահի եւ իր հաջորդի` Սերժ Սարգսյանի վրա, ովքեր իրենց գործողությունների համար պատասխան պետք է տան Հայաստանի ժողովրդի առջեւ»: Արդյո՞ք մտագարի այսպիսի ցինիզմը չէ պատճառը, որ ժպտադեմ եւ գավառական կատակաբան Քոչարյանը զոհերին ցավակցելու փոխարեն իր վարչապետի հետ պերմանենտ հոխորտում է ընդդիմության վրա` նրանց կատարվածի պատասխանատու կոչելով, բանտ նստեցնելու սպառնալիքով եւ արդեն իսկ իրականացրած անբարո ձերբակալություններով, ծեծով, ջարդով: Քոչարյանն այդպես վարվեց նաեւ տարիներ առաջ. երբ թիկնապահը սպանեց Քոչարյանի ուսանողական ընկերջը, նա, էկրաններից հազարավոր մարդկանց աչքերին նայելով, ասաց, թե մեռածի բախտը բերել է, այլապես ինքը այլ խոսելիք էր ունենալու իր զոհի հետ: Սա վերջն է: Վերջն է բարոյականության, վերջն է պետության ու նրա իշխանության հանդեպ ունեցած վստահության, սա վերջն է այն սիրո, որ կար Հայաստանի եւ Արցախի հանդեպ: Ինչու՞: Ո՞ր մեղքի համար: Որտեղի՞ց Քոչարյանին ու նրա ուսուցչին, ղարաբաղյան կլանի մնացյալ ձայնակցողներին այսքան ատելություն հայ ժողովրդի հանդեպ, մի՞թե նվազ ենք սիրել Ղարաբաղը, նրա Ազատության ու պայծառության համար անմնացորդ չենք տվել մեր զավակների ապագան, մեր կորսված երիտասարդությունը: Եվ մի՞թե իրավունք չունենք երազելու խանականից տարբեր` ժողովրդավարական հայրենիք:
  Իսկ հիմա մարդկանց գիտակցությունների մեջ երեւութական անկողմնակալության կշեռք ստեղծելու համար ոմն ռուսախոս Յակուբյան, որ սեփական անունից ամաչում է, Տեր-Պետրոսյանին, ինձ, ընկերներիս օրենքի (թեեւ այդպիսին չի գործում ներկա քյոխվայական ՀՀ-ում) առջեւ շուտափույթ կանգնեցնելու հրահանգ է տալիս իր դաշբուլաղցի աշակերտներին: Այլապես վաղը կարող է իրական օրենք գործել, եւ գործել Հաագայում, ուր որպես մարդկության դեմ գործած ոճիրների հեղինակներ կդատվեն ինքն ու իր աշակերտները: Եվ որպեսզի դա չլինի, արագ պետք է լուծել մեր հարցերը` սպանել, հաշմանդամ դարձնել: Ավելին, ուշադրություն դարձրեք, ոչ միայն օրենքի, այլեւ իշխանության դատին է ասում. հազար տարի էլ Երեւանում ապրեն սրանք, միեւնույնէ` չեն հասկանալու, որ իշխանության առջեւ միայն Փանահ խանի ժամանակներում են պատասխան տվել. այս դրույթը դրանց աուլային ենթագիտակցությունից է վիժել: Իսկ Հայաստանի ժողովրդի դատին է թողնում իրենց` հուսալով, թե Հայաստանի ժողովրդին նորից կխաբեն ժամանակավոր կաշառումներով, սահմանամերձ ընդհարումներ հրահրելով ու արտաքին վտանգի դեմ ուշադրությունը շեղելով, Երեւանում զորքերի երկարատեւ ցուցադրությամբ քաղաքացիական խիզախությունը մաշեցնելով ու կրկին ճորտացնելով:
  Պատերազմի տարիներին, երբ փորձեցի, թողնելով ցրտի մեջ սառչող դստերս ու կիսաքաղց եւ հիվանդ մորս, գնալ ճակատ, նախ Վազգեն Սարգսյանն արգելեց` ասելով, թե իմ տեսողությամբ ես ավելի շատ վնաս կտամ, քան օգուտ, ու ինքն էլ ավելի վատը չէ, քան Դրոն, ով իրեն երգիծող Լեռ Կամսարին թույլ չտվեց ճակատ գնալ: Ես հետո հպարտությամբ կրկնում էի, որ Վազգենն ինձ Լեռ Կամսարի հետ էր համեմատել: Ապա մայրս էր արգելում` ասելով, թե նախ թող մեր մուտքում ապրող ղարաբաղցիներից գոնե մեկը գնա, հետո ես: Հիմա ներողություն եմ խնդրում հանգուցյալ մորս հոգուց, որ կռիվ էի անում իր այդպես մտածելու համար: Մեր մուտքի ղարաբաղցիներից ոչ մեկը, իհարկե, չգնաց ճակատ, սակայն վերջերս «մտավորական» անվանված ծախուների բանակի հետ` մեր մուտքեցի ղարաբաղցիներից մեկը ստորագրեց այն քսու հայտարարությունը, թե իբր մենք` հարյուրհազարներս, Ազատության հրապարակում խանգարում ենք արձանների հանգիստը: Շանթահարիչ է այդչափ աներեսությունը. դարձյա՞լ հույսերը դնում են իմ ընկերներ Թաթուլի, Վարդանի, Միհրանի, Խաչիկի… վրա, որ կգնան ու կպաշտպանեն անտեր թողած իրենց հանգիստարանների հանգիստը: Մեր զինված ուժերի շտաբի պետը, որ ըստ իս ամենակիրթ ղարաբաղցին է, հարցազրույցներից մեկում ասաց, թե Ղարաբաղում երբեք չի տեսել երկրապահ կամավորականների միության փոխնախագահ Մյասնիկ Մալխասյանին: Մեր հինգ հազար զոհերին տեսե՞լ է, բանտարկված Ժիրայր Սեֆիլյանին տեսե՞լ է, Եռաբլուրում հանգչող Վազգեն Սարգսյանին տեսե՞լ է, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին աջակցելու պատրաստակամություն հայտնած ու հաջորդ օրվանից այլեւս հրապարակավ չերեւացած, ԵԿՄ նախագահ Մանվել Գրիգորյանին տեսե՞լ է, Սասուն Միքայելյանին տեսե՞լ է, Հարություն Ուռուտյանին տեսե՞լ է, Հիմնադիր-նախագահին սատարելու համար ձերբակալված երկրապահներին տեսե՞լ է. նրանցից ոչ մեկին Ղարաբաղում չտեսնելու՞ համար դուրս եկավ Երկրապահ կամավորականների միությունից, որի հավերժ նախագահն է Վազգեն Սարգսյանը, ու ներկա (՞) նախագահը` պաշտպանության փոխնախարար Մանվել Գրիգորյանը:
  Ցավալի է, սակայն չեմ ուզում կեղծել. եթե ես 18 տարեկան արու զավակ ունենայի, մարտի 1-ի լուսաբացից հետո թույլ չէի տա, որ նա գնար Ստեփանակերտում, Հադրութում, իմ սիրելի Մարտակերտում, Հորադիզում… ծառայելու. ես նրան կասեի. «Դու այստեղ` Երեւանի Ազատության հրապարակում պետք է պաշտպանես քո հոր, մոր, քույրերի ու եղբայրների ազատության ու արժանապատվության սահմանները, դու այստեղ ղարաբաղցի գեներալ Գրիշայից պիտի պաշտպանես քո հոր երազած պետության հիմնադրին. միջնաբերդդ է գրավված, տղաս. եթե Ղարաբաղի սրբությունները նրանց պետք չեն, քեզ առավել եւս պետք չեն»: Կկրկնեի պոետի խոսքերը. «Դու պաշտպանը չես պաղ գերեզմանի»:
  Նեղացածությունս այս օրերին միայն ղարաբաղյան կլանից չէ, այլ Ղարաբաղի ամբողջ ժողովրդից: Պարզաբանեմ: Մեկ տարի առաջ լուրջ կռիվ ունեցա այժմ Ղարաբաղում չափազանց բարձր պաշտոն զբաղեցնող մի ազնիվ մարդու եւ հիմա էլ լուրջ վերլուծություններով զբաղվող ու 88-ի շարժման մեջ մեծ ավանդ ունեցած մի ղարաբաղցու հետ: Նրանք ասում էին, որ եթե Ղարաբաղում ապրող որեւէ ղարաբաղցի մինչեւ այսօր հրապարակավ չի դատապարտել Քոչարյանի եւ Սարգսյանի գործունեությունը, ապա համամիտ է նրանց հետ, նրանց երազանքն էլ է Երեւանում հայտնվելը: Այս մտածողությունը գուցե երկաթյա, բայց, պարզվում է, ճիշտ էր. սա նման է այն բանին, որ Երկրորդ համաշխարհայինից հետո, ըստ էության, պատժվեց ամբողջ գերմանացի ժողովուրդը` նացիոնալ-սոցիալիզմը հանդուրժելու համար: Իսկ ես վիճում էի, առարկում, օրինակ բերում իմ ազգականից էլ մոտ ղարաբաղցի բարեկամներիս, ովքեր ոչ մի կապ չեն կարող ունենալ իշխանության հայտնի դեմքերի խայտառակության հետ: Սխալվել էի: Երբ սկսվել էր քարոզարշավը, եւ ես քարոզում էի Տեր-Պետրոսյանին, մեր տուն բազմիցս զանգահարեցին եւ՛ չքավորության մեջ ապրող իմ ղարաբաղցի բարեկամները, եւ՛ արտասահման տեղափոխված նրանց արյունակիցները, որ «Սերժի կողմը բռնեմ»: Ես ապշած էի. չէ՞ որ իրենք ավելի շատ էին դժգոհ Հայաստանի` իրենց հայրենակից իշխանություններից: Հանրահավաքների ժամանակ ես դիմեցի Ղարաբաղի ժողովրդին` խնդրելով օգնել մեզ օրինական իշխանություն հաստատելու, ինչպես մենք էինք օգնել` 1988-ի նրանց առաջին իսկ դիմելու օրվանից մինչեւ պատերազմի սարսափներ ու ներկա Ղարաբաղի պետական բյուջեն մեր հարկերով լցնելով: Բացի հանգուցյալ Մարիուս Յուզբաշյանի պատվարժան եղբոր խոսքից, ես ոչ մի ազնիվ մոտեցում չեմ տեսել առ այսօր. նույնիսկ նրանք լռեցին, ովքեր, ինչպես քիչ վերեւում նշեցի, մեկ տարի առաջ նյուրենբերգյան մոտեցում էին ցույց տալիս ամբողջ Ղարաբաղին:
  Սակայն մի ուրիշ կողմ էլ կա. շատ, շատ ցավալի: Գուցե Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանն իրականացնում են մի սոսկալի ծրագի՞ր. գուցե հենց սա՞ է նրանց ուզածը, որ ես ու ինձպեսները հիասթափվենք Ղարաբաղից ու ղարաբաղցուց: Գուցե Ղարաբաղը նրանց պաշտոնի վճա՞րն է, որ այսպես ցինիկաբար ոչնչացնում են նախ մեր սրտերում, որ հետո հեշտ լինի նաեւ իրականում հանձնելը. չէ՞ որ իրենց ոչինչ չի պատահի, իրենք արդեն մոտիկ ու հեռու ազգուտակով տեղափոխվել են Հայաստան ու արտասահմաններ, եւ խաչն ընկնելու է դարձյալ ղարաբաղցի չարքաշ ժողովրդի կրծքին: Դա է յակուբյանների ծրագիրը գուցե: Այդ դեպքում ինչպե՞ս եմ նայելու Մարտակերտի Գետավանում իր մորական պապի ավերված տան նկուղում երկու երեխա մեծացրած իմ մանկության եղբոր` Ռուդիկի աչքերին իմ այսչափ հիասթափված ու ատելությամբ լցված աչքերով: Մի՞թե կուլ եմ տալու այս մի քանի հոգու նետած խայծը, եւ ես` քաղաքացիս` երես եմ թեքելու Ղարաբաղի չարքաշ ժողովրդից, ով ավելի լավ վիճակում չէ, քան հայաստանցին:
  Հիմա ու՞մ վրա է արյունոտված գարնան մեղքը – վստահաբար, յակուբյանների մտածողության, ովքեր խանական համակարգից բացի այլ բան պատկերացնել չեն կարող, ովքեր հանուն իշխանության եւ փողի ունակ են ամեն բանի, միով բանիվ` սատանայության, ինչպես կասեր այս ամենի համահեղինակներից մեկը` Սերժ Սարգսյանը: Ռոբերտ Քոչարյանն արտասահմանյան մի ամբիոնից տարիներ առաջ ասաց, եւ ես էլ հպարտացա նրա մոտեցմամբ, թե իր որդին չի տեսել Ղարաբաղն Ադրբեջանի կազմում, ու որդուն այլ բան համոզել չի լինի: Գրքի պաշտամունքով դաստիարակված իմ զավակն էլ «Սասնա ծռերից» գիտե, որ հայը նախ զգուշացնում` հետո է հարձակվում, չի տեսել Ավետարանը կոխկռտած հայ, ես նրան ինչպե՞ս համոզեմ, որ Ազատության հրապարակում իր քնած հոր վրա հարձակվելու ու Ավետարանը ոտքի տակ առնելու հրաման տվողները հայ են եղել: Պետության հանդեպ քաղաքացիաբար դաստիարակված իմ զավակը գիտե, որ փողոցն արգելված տեղից չեն հատում, ես հիմա իրեն ինչպե՞ս համոզեմ, թե իր մտավորական հայրը պետք է լինի ընդհատակում կամ բանտում, իսկ Երեւանի փողոցները կարմիր լույսի տակով ակոսող ու մեր էկրաններից հառնող թերուս գավառամիտները «պետական» այրեր են: Չեմ կարող եւ չեմ ուզում. զատկական գիծն իրենք են քաշել մարտի 1-ի արյունով:
  ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՅՐԱՊԵՏԵԱՆ
  Պահպանողական կուսակցության նախագահ
  Մարտի 9, 2008թ.
  «Նոր Հայաստան» օրաթերթ (ԱՄՆ
•  173 օր առաջ |  ջնջել (4) |  պատասխանել
   Xelk գրել է:
  ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ
  Մարտի 1-2-ի դեպքերի միջազգային արձագանքների ալիքի վրա խմբագրությունը Շվեյցարիայից բաց նամակ է ստացել` ուղղված Սերժ Սարգսյանին, որի պատճենը փոստով ուղարկված է նաեւ հասցեատիրոջը: Նամակի հեղինակը Շվեյցարիայի հայտնի փաստաբաններից մեկն է` Ֆրիբուրգի կանտոնի Փաստաբանների միության նախագահ, Ֆրիբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր, իրավագիտության դոկտոր Անդրե Քլերը: Ստորեւ ներկայացնում ենք նամակի տեքստը կրճատումներով:
  ՙ...Պարոն Սարգսյան, կարծ՟ում եք, որ պետության լավ ղեկավարը նա է, ով թույլ չի տալիս իր ժողովրդին սխալ գործել: Վստահ չլինելով ընտրությունների արդյունքների վրա` քվեարկության գործընթացն անցել է օրինախախտումներով: Կարծու՟մ եք, որ պետության լավ ղեկավարը նա է, ով պահպանում է ընտրությունների կեղծման ավանդույթը: 2003-ի նաաագահական ընտրություններն արդեն իսկ մտահոգիչ էին` ըստ Եւրամիության հայտարարության: Դուք վստա՟հ եք, որ 2,82 % ձայները, որոնց տարբերության շնորհիվ Դուք հռչակվել եք ընտրյալ նախագահ` կեղծված չէին: Ոչ ոք չի կարող դա բացառել, եւ Դուք թերահավատների մեջ պետք է որ առաջինը լինեք: Իսկ եթե Դուք վստահ չեք, որ ընտրվել եք նախագահ, ի՟նչ վստահությամբ կարող եք դառնալ նախագահ:
  Պետության գոյության համար անհրաժեշտ է երեք բան: Առաջինը` ժողովուրդ, ապա` այդ ժողովրդին պաշտպանող օրենսդրություն, եւ վերջապես` տարածք, որ այդ ժողովուրդը պետք է պաշտպանի: Դուք կարծես թե կորցնում եք երեքն էլ: Խոսենք հայ ժողովրդից: Առանց իր ժողովրդի ոչ մի երկիր արժեք չունի: Սա այն ժողովուրդն է, որի ձայներն ըստ Ձեզ ստացել եք: Ես ուրեմն չեմ հասկանում, թե ինչու՟ եւ ինչի՟ց եք վախենում: Աշխարհը չի հասկանում, թե ինչպես կարելի է համակերպվել նրանց վիրավորելու եւ սպանելու մտքի հետ: Ընտրություններին հաջորդած օրերին հազարավոր մարդիկ ճամբարել էին Ազատության հրապարակում` երգելով եւ պարելով: Դուք իհարկե չեք կարող հավատալ, թե նրանք դա անում էին գոհունակությունից դրդված, որի դեպքում, ինչ խոսք, համաձայնեք, որ նրանք պատժամիջոցների չէին արժանանա: Ձեր քաղաքացիները չեն հավատում ընտրությունների արդյունքներին: Ինչպե՟ս նրանք կարող էին հավատալ, եթե Դուք ինքներդ դրան չեք հավատում: Ինչու՟ ուրեմն Դուք չարտահայտվեցիք: Ինչու՟ թույլ չտվեցիք նրանց արտահայտվել: Ղեկավարել մի երկիր, ուր մարդիկ չեն համարձակվում ասել ինչ մտածում են եւ ուր միայն խոսում են նրանք, ովքեր այլեւս չեն մտածում` մեծ ամբիցիա չէ: Դուք հավանաբար ծանոթ եք ‎ֆրանսիացի փիլիսոփա Վոլտերին եւ ցանկացած ժողովրդավարության հիմք կազմող նախադասությունը. ՙես չեմ բաժանում ձեր հայացքները, բայց պատրաստ եմ կռիվ տալ մինչեւ մահ, որպեսզի կարողանաք դրանք արտահայտել՚ : Ահա թե ինչը վայել կլիներ նախագահին: Դուք կռիվ չտվեցիք նրանց համար, բայց ընդունեցիք, որ նրանց դեմ կռիվ տրվի: Խնդրում եմ Ձեզ, մտածեք այս մասին: Որեւէ ժողովրդի ուժը չափվում է ազատության հանդեպ նրա ունեցած սիրով: Այն իշխանությունը, որ ցանկանում է իշխել կոխկրտված արժանապատվության վրա` ինքնասիրահարված իշխանություն է: Կարդացեք ձեր սահմանադրության 2-րդ հոդվածը. իշխանությունը Ձեզ չի պատկանում, այլ հայ ժողովրդին, որը կորոշի կամ ոչ այն Ձեզ վստահել:
  ... Հայաստանի Հանրապետությունը հիմնված է մարդու ազատության եւ իրավունքի սկզբունքների վրա: Ինչու՟ ուրեմն չհարգվեցին ձեր սահմանադրության հոդվածները: Ինչպե՟ս եք ցանկանում ժողովրդավարական հռչակված պետության նախագահ դառնալ, եթե չեք կարողանում երաշխավորել ցանկացած ժողովրդավարության հիմքերի հիմքը` խոսքի ազատությունը, խոսքն արտահայտելու ազատությունը: Քավ լիցի, թույլ տվեք ձեր քաղաքացիներին պարել, թույլ տվեք ազատ արտահայտվել մյուս թեկնածուներին: Գտեք փաստարկներ եւ մի ընդունեք, որ դրանց փոխարինի զենքը: Շատերը կարող են մտածել, թե Դուք իշխանությունն ավելի շատ եք սիրում, քան այն ժողովրդին, որից – ըստ Ձեր հայտարարության – ստացել եք այդ իշխանությունը: Կասեք, թե ցուցարարները խանգարել են հասարակական կարգը: Գուցեեւ ճիշտ եք: Սակայն հատկապես չձեւացնեք, թե վերականգնեցիք այդ կարգը: Պետական միջամտությունը պետք է նախեւառաջ համակշիռ լինի: Մահակավոր ոստիկաններն ընդդեմ պարողների` չի կարող այդպիսին լինել: Կրակահերթերը չեն կարող լռեցնել երգողներին:
  ... Ահավոր ծանր էր տեսնել այդ կադրերը, այդ ագրեսիան եւ հիմարությունը: Մերկ վիճակում աշխարհին ցուցադրվող մի ժողովրդի տառապանքը` անարդարացի է: Բացարձակ անարդարացի էր մեզ` եւրոպացիներիս մատուցվող հայացքը ձեր ժողովրդի եւ ձեր իրադարձությունների վերաբերյալ: Հայաստանը եւ հայերը այնպիսին չեն, ինչպիսին ցուցադրվեցին մեր հեռուստաէկրաններին: Դուք դա ինձանից լավ պետք է իմանաք: Ասում եք` այդ ժողովրդի մեծամասնությունը Ձեզ սատարել է: Այստեսակ սատարը ինչպես կարող է վստահեցնող լինել:
  ... Կրկին մեջբերեմ, այս անգամ` Դեպրոժին. ՙԹշնամին հիմար է, կարծելով, որ մենք ենք թշնամին, այնինչ ինքն է: Ծիծաղելի է:՚ Իսկ Դուք բաժանո՟ւմ եք այդ ծիծաղը: Ի±նչ եք ասում հայ ժողովրդին այն մասին, որ հայը հայ սպանեց:
  ... Ոստիկանությունն ու բանակը կոչված են ժողովրդի խաղաղությունն ու պաշտպանությունն ապահովելու: Ոչինչ ավելի աբսուրդ չէ, քան երբ պաշտպանող ուժերը հարձակվում են նրանց վրա, ում կոչված են պաշտպանելու‏: Այդպիսի բանակն այլեւս չի կարող հավակնել լեգիտիմության: 1932 թ շվեյցարական բանակը Ժնեւում կրակ բացեց ցուցարաների վրա` սպանելով 13 եւ վիրավորելով 60 մարդ: 75 տարի անց շվեյցարական բանակը դեռ չի սրբել իր ամոթը: Խորհեք նաեւ այս մասին, խնդրում եմ: Զրահամեքենքները քաղաքում` նախագահին վայել պատասխան չէ: Եւ հետո, պետությունը առանց նախագահի` այնքան էլ սարսափելի չէ, ժողովուրդը կարող է ուրիշ նախագահ ընտրել: Բայց նախագահ առանց ժողովրդի` զավեշտ է: Ի՟նչի վրա եք ուզում իշխել` վախից, արգելքներից եւ ճնշումներից փշրված հոգիների՟: Ես գրում եմ այս տողերը, որովհետեւ հավատացած եմ, որ սիրում եք ձեր ժողովրդին եւ հոգու խորքում ցանկանում եք նրանց տեսնել պարելիս եւ եգելիս:
  ... Ժողովրդավարական ընտրություններում նա ով պարտվում է` պակաս արժանիքներ չունի քան նա, ով հաղթում է: Նույնիսկ ավելին, որովհետեւ պարտվող թեկնածուն ինքնիշխանության ազատության արտացոլանքն է:
  ...Ես կարծում եմ, որ կեղծված ընտրություններում Դուք ոչ պակաս զոհ եք, քան մյուս թեկնածուները: Մի ընդունեք այդ ընտրությունները: Պահանջեք նոր ընտրություններ: Թող ձեր քաղաքացիները կարողանան ազատորեն տալ կամ մերժել Ձեզ իշխանությունը: Քանզի մի մոռացեք, պարոն Նախագահ, որ առավելագույնը տաս տարի հետո Ձեզ ոչինչ չի մնա Ձեր նախագահությունից: Ուրեմն արեք այնպես, հարգելի պարոն Սարգսյան, որպիսին դուք պարզապես կանվանվեք այդ ժամանակ, որ Ձեր նախագահության տարիներից Ձեզ չմնա միայն ամոթը` իշխանություն բանեցնելու համար հակառակ նրանց կամքին, որոնց Դուք, ըստ Ձեր կարծիքի, ներկայացնելու եք: Խորին հարգանքների արտահայտությամբ` Անդրե Քլեր, Ֆրիբուրգ, 7 մարտի 2008 թ՚:
  Ֆրանսերենից թարգմանեց Նազենի Ղարիբյանը