Հրատարակվում է 16/01/1923

ՄԱՐԴԻԿ, ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ

• Օրագրային գրառումներից     17.04.98     303. Ո՞ՐՆ Է ԼՂՀ-Ի ԿՈՂՄԻ ՓՈԽԶԻՋՄԱՆ ԹՈՒՅԼԱՏՐԵԼԻ ԱՍՏԻՃԱՆԸ,- այսպիսի հարցով երեկ ինձ դիմեց «Ազգ» թերթի թղթակիցը՝ Վ. Աղաջանյանը     Իմ պատասխանը հետեւյալն էր.     - Մեր կողմից փոխզիջումը պետք է վերջանա այնտեղ, որտեղ սկսվում են մեր ազատությունն ու անկախությունը։ Ցանկացած ձեւի կախվածություն Ադրբեջանից, նշանակում է ԼՂՀ-ի՝ որպես հայկական հողի, որպես հայերի համար պատմական Հայրենիքի դանդաղ մահ։ Եվ թող աշխարհակալ տերությունների լիդերներն իմանան, որ հայերն իրենց մահվան դատավճիռ չեն ստորագրի, առավել եւս, որ նրանց կողմն են ճշմարտությունն ու արդարությունը, եւ հետեւապես՝ Աստված։ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի կամ Ֆրանսիայի պետական այրերից ո՞վ իր կամ երկրի համար այդպիսի դատավճիռ կստորագրի։ Իսկ եթե նրանք կարծում են, թե մենք ոգով տկար ենք կամ հիմար, ապա չարաչար սխալվում են։ Մեր մասին դատեցեք ոչ թե ըստ Լ.Տեր-Պետրոսյանի, այլ՝ ըստ Գարեգին Նժդեհի, ըստ Մուսա լեռան եւ Սարդարապատի։ Ազատության եւ արժանապատվության համար պայքարի ելած ժողովուրդն, ուրեմն, առաջին հերթին համաձայնել, իրեն նախապատրաստել է ինքնազոհողության։ Ոչ ոք չպիտի մոռանա, որ հայերը մեծ Հայրենիքի ազատության համար (համենայն դեպս, այդպես է տպավորված եղել մեր գիտակցության մեջ) 300 հազար կյանք են տվել։ Մենք դա կարողանում ենք, եթե անհրաժեշտություն կա։ Բացի այդ, մեր գեների մեջ Աստծո կողմից ի ծնե ընդունակություն է դրված ռազմական գիտության նկատմամբ։ Այն նույն պատերազմում մենք տվել ենք 4 մարշալ, թող հետաքրքրվեն, թե Հայկական ԽՍՀ-ում քանի ժողովրդի ներկայացուցիչ է հասել բարձրագույն կոչման։ ԱՎԵԼԻ ԼԱՎ ՉԷ՞ ՀԱՐՑՆԵՔ, ԹԵ ԻՆՉ ԶԻՋՈՒՄՆԵՐ ԵՆՔ ՄԵՆՔ ՍՊԱՍՈՒՄ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻՑ     Նախ, Ադրբեջանը պետք է հայ ժողովրդին ներողություն խնդրի Սումգայիթում, Բաքվում եւ Կիրովաբադում կատարած ցեղասպանության համար։ Եվ միայն դրանից հետո մենք պետք է նրա հետ բանակցությունների սեղանի շուրջ նստեինք, առավել եւս, որ նրանք բանակի կառավարումը կորցնելու եւ լիակատար պարտության եզրին էին, եթե չլիներ ելցինյան Ռուսաստանը՝ իր կարճատես քաղաքականությամբ, եւ՝ «շատ իմաստուն, հեռատես» Լ.Տեր-Պետրոսյանը։ Ի դեպ ասած՝ Թուրքիայի հետ էլ ոչ մի հարաբերություն չպետք է լինի, մինչեւ որ նա պաշտոնական կերպով մեր ժողովրդից ներողություն չհայցի 15 թվականի եւ մնացած ամեն ինչի համար։     Եթե Թուրքիայի հետ բարեկամական հարաբերությունների քաղաքականության հեղինակներից նրանց հարեւանը խլի տունը, բռնաբարի քրոջը, սպանի եղբորը կամ հորը, մի՞թե նրանք չէին մտածի արդար վրեժի մասին, մի՞թե նրանք նրա մոտ կգնային մի կտոր հաց խնդրելու, եթե նույնիսկ քաղցած լինեին՝ սովից մեռնելու վրա։ Եթե նույնիսկ՝ այո, կգնային, ապա մեր ժողովրդի մեջ, ցանկացած ուրիշ ժողովուրդների մեջ էլ, այդպիսիք հատուկենտ են եւ նրանք իրավունք չունեն ներկայացնել, իսկ առավել եւս՝ առաջնորդել ժողովրդին։ Ոչ երեկ, ոչ այսօր, ոչ էլ վաղը։ Ես հուսով եմ, որ նոր նախագահը, իսկ ավելի ճիշտ՝ համայն հայության առաջնորդը, հաշվի կառնի, որ հայերն ավելի շատ ազատության եւ արժանապատվության են սովել, քան հարմարավետության, հացի կամ շաքարի, եւ չի կրկնի իր նախորդի սխալները, ինչքան եւ ինչպիսի ճնշում էլ որ նրա վրա գործադրեն Մինսկի խմբի համանախագահները։ Այո, ձեր հարցի էության վերաբերյալ ասեմ. Ադրբեջանին մենք կմաղթեինք վեր բարձրանալ ինքն իրենից, հայ ժողովրդի նկատմամբ ունեցած իր ավանդական գոռոզամիտ հայացքից։ Նրա զիջումները մեզ պետք չեն, պարզապես թող որ իր ունեցածով բավարարվի եւ ուրիշի վրա աչք չտնկի։ ԻՍԿ Ի՞ՆՉ ԿԱՍԵԻՔ ԴՈՒՔ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՎԵՐՍԿՍՎԵԼՈՒ ՀԱՎԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌԻԹՈՎ։     Այդ հարցը պետք է բացառապես Ադրբեջանի ղեկավարներին հասցեագրել։ Մենք երբեք ոչ ոքի վրա չենք հարձակվի։ Մենք այնքան խաղաղասեր ենք, որ Քրիստոսի ծննդյան օրից ի վեր ոչ ոքի վրա չենք հարձակվել եւ նույնիսկ շատ հազվադեպ ենք պատերազմել, երբ մեզ վրա են հարձակվել, որպեսզի խուսափենք արյունահեղությունից, համաձայնելով նվաճված լինել՝ դա համարելով ճակատագրի տուրք կամ Աստծո կամք։     Բայց ավելի կոնկրետ, Ադրբեջանի ագրեսիան գոյություն է ունենալու այնքան ժամանակ, քանի դեռ նա չի ճանաչում արցախցիների իրավունքը՝ ինքնուրույն որոշել իր ճակատագիրը։ Պատերազմից խուսափելու միակ ուղին ուժեղ, անմատչելի Արցախն է եւ ազգային գաղափարով միավորված հայությունը՝ իր բարոյահոգեբանական բարձր ոգով, որ Ինքնապաշտպանությունը քարոզում է որպես նոր կրոն։ Օրագրային գրառումներից     25-30 ապրիլի, 1998թ.     304. ...ՅՈՒՐԱՔԱՆՉՅՈՒՐ «ԴԻՏՈՐԴԻ» համար ձեռնտու է (եւ հենց դրանում է նրա դերը), որպեսզի տվյալ գոտում լարվածության եւ հակամարտային օջախներ չլինեն։ Այդպես էլ Ամերիկան, որպես աշխարհի դիտորդի գործառույթներն իր վրա կրող երկիր, շահագրգռված է հայ-թուրքական հիմնախնդիրների շուտափույթ կարգավորմամբ։ Եվ նա երկու կողմերին մղում է բանակցությունների եւ հանգամանքների սահմաններում արդյունքներ պահանջում։ Հայկական վերնախավը բանավիճում է, թե ինչ կանոններ պետք է դրվեն Թուրքիայի հետ ապագա հարաբերությունների հիմքում, ո՛ր սկզբունքներից հրաժարվել, որից՝ ոչ։ Ամերիկան ուղղակի կատալիզատոր է, Հայաստանի իշխանություններն իրենք շատ են ուզում առեւտրատնտեսական կապեր հաստատել։ Քանզի նրանց համար առաջնահերթություն է մեկ նպատակ. երկարաձգել իրենց կառավարման ժամկետը եւ դրան պատշաճ ձեւ հաղորդել, իսկ դա հնարավոր է, ինչպես ենթադրում են այդ այրերը, միայն բնակչության սոցիալական դրության բարելավման դեպքում։     Սակայն կողմերի միջեւ լիարժեք, երկուստեք ձեռնտու պայմանավորվածությունը միշտ ուղղակի կախվածության մեջ է ապագային թողնվող հիմնախնդիրների էականության աստիճանից։     ...Այսօր Թուրքիայում իշխանությունը կարող է լինել Եվրոպայի ձայնին ունկնդիր մարդկանց, իսկ վաղը եւ մյուս օրը՝ ազգայնամոլների կամ իսլամականների ձեռքում... Ինձ համար կասկածից դուրս է, որ թուրքական հասարակական գիտակցությունը մշտապես հակված կլինի դեպի չափավոր իսլամական արժեքների կողմը։ Սակայն դա իմ անձնական կարծիքն է։ Բայց չէ՞ որ հարցն ինձանում չէ...     305. ՀԱՅ-ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՍԱՀՄԱՆԸ բացելուց հետո, արդյոք,Հայաստանին չի՞ սպառնում «մշակութային նվաճողների» երկրորդ արշավանքը։ Սպառնում է, այն էլ ինչպե՜ս... Չէ՞ որ խորհրդային ժամանակներում Երեւանը, ի տարբերություն Արցախի, չէր գտնվում Բաքվի տիրապետության տակ, սակայն, օրինակ, Կապան քաղաքում հինգ դպրոցներից երկուսը ադրբեջանական էին, այսինքն՝ ավելի շատ, քան Ստեփանակերտում։ Իսկ մեր օրերում ամեն ինչ վաճառվում ու գնվում է...     Եթե մահմեդական Բիշքեկում թուրքերին հաջողվեց «կապույտների» համար հասարակաց տուն բացել, ապա նրանք ինչե՜ր ասես չեն անի քրիստոնեական Հայաստանում... Հատկապես որ, նրանք փող ունեն, իսկ մենք՝ այսպես ասած՝ ներդրումների կարիք... Եվ ընդհանրապես՝ Կարիք... Ինչո՞ւ չեն հասկանում։ Որովհետեւ ի վիճակի չեն կանխատեսել ապագայի իրավիճակը ՝ 15-20 տարի անց։ Նրանք ընկղմվել են այսօրվա խառնաշփոթի մեջ... Բարեկամներիցս մեկի եղբորը 1918թ. Բաքվում հայերի կոտորածի ժամանակ սպանել էին։ Տասնամյակներ անց նա իր համագյուղացիներին համոզում էր չմեկնել օտարություն, չկառուցել Սումգայիթը... «- Դե գոնե մի կլորիկ գումար վաստակելուց հետո հետ վերադարձեք, արմատներ մի՛ ձգեք թուրքի հողում...»։     Լսո՞ղն ով էր։ Ոչ ոք։ Չէ՞ որ սկսվել էր նոր, բոլորովին նոր կյանք, որը ոչ մի ընդհանրություն չուներ նախկինի հետ... Բայց մի՞թե, ըստ էության, նոր բան կա այս փուչ աշխարհում։ Մարդկությունը բոլոր գիտություններից ամենաանփույթ ու ամենաանլուրջ կերպով վերաբերվել է Պատմության հանդեպ։     Օրինակները շատ-շատ են, պարզապես պետք է «խոփն ավելի խոր գցել»։ Չի կարելի թերթել Պատմությունը՝ շրջանցելով ոչ հարմար էջերը։ Պետք է մեծ ցանկություն ունենալ՝ հասնելու Ճշմարտությանը։ Ոչ միայն ցանկություն, այլ նաեւ՝ կարողություն...     Ես ցավալիորեն զարմացել էի՝ ընթերցելով ոչ վաղ անցյալի պատմությունները։ Ահա դրանք։     306. 1918թ. Թուրքիայի պարտությունից հետո դաշնակիցները հույս ունեին պահպանել սուլթանությունը՝ արտասահմանյան գահակալության պայմաններում։ Իսկ Մուստաֆա Քեմալը ցանկանում էր ստեղծել անկախ պետություն եւ վերջ տալ կայսերական մնացուկներին։ Մ. Քեմալը, որը Սուլթան Մեհմեդ 6-րդի կողմից ուղարկվել էր Անատոլիա՝ ճնշելու այնտեղ բռնկված անկարգությունները, փոխանակ կատարեր այն, կազմակերպեց ընդդիմություն եւ ձեւավորեց ժամանակավոր կառավարություն։ Սուլթանը «սրբազան պատերազմ» հայտարարեց ազգայնամոլների դեմ՝ հատուկ պահանջելով Քեմալին կախաղան բարձրացնել։ Երբ Մեհմեդ 6-րդը 1920թ. ստորագրեց Սեւրի պայմանագիրը՝ փոխարենը պահպանելով իր իշխանությունը այն ամենի վրա, ինչ մնացել է կայսրությունից, թուրքերի մեծ մասն անցավ Մուստաֆա Քեմալի կողմը։ Ծանր մարտերից 18 ամիս անց՝ 1922թ. հույները (որոնք կազմում էին դաշնակիցների հիմնական ուժերը) օգոստոսին ջախջախվեցին։ Այդ հաղթանակի արդյունքում ապագա Աթաթուրքը, որը չէր ընդունում Սեւրի պայմանագրով նախատեսված՝ Օսմանյան կայսրության կապիտուլյացիան ու բաժանումը, Անտանտի երկրներին ստիպեց ստորագրել նոր՝ Լոզանի պայմանագիրը (1923թ.), լուծարեց սուլթանությունն ու խալիֆաթը եւ հիմնեց ներկա Հանրապետությունը (1923թ.)։ Այնպես որ, սխալ է մեր բոլոր դժբախտություններում մեղադրել Եվրոպային. նա մեզ չի դավաճանել. նրան ստիպել են Սեւրի պայմանագիրը փոխարինել Լոզանի պայմանագրով։ Ստիպել են ռազմական ճանապարհով, այլ ոչ թե՝ դիվանագիտական մեթոդներով։     307. ԱՅՍ ԹԵՄԱՅՈՒՄ ԵՍ ԱՎԵԼԻ ՇԱՏ ցանկացել եմ ընդգծել ու մեր իշխանությունների ու քաղաքացիների (հատկապես նրանց, ովքեր կողմ են հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավմանը) ուշադրությունը սեւեռել բարոյահոգեբանական այն հիմքի վրա, որի վրա կառուցված է ժամանակակից Թուրքիայի հասարակական գիտակցությունը, որի վրա դեռեւս աճում է ժամանակակից թուրքը։     Երբ Մուստաֆա Քեմալն ասաց իր հայտնի՝ «ինչպիսի երջանկություն է թուրք լինելը» խոսքերը, դրանք հայտնվեցին բարեբեր հողում։ Դրանք հնչեցին որպես մարտահրավեր ամբողջ աշխարհին։ Դրանք ցույց տվեցին, որ ցանկացած խոսք կամ արտահայտություն պետք է կցորդված լինի կոնկրետ պատմական պայմաններով։ Աթաթուրքի այդ արտահայտությունն անընդհատ կրկնվում է առիթ-անառիթ։     Աթաթուրքի ժամանակներում առաջ էր քաշվել «արեւային լեզվական տեսությունը», որում հաստատվում է, որ աշխարհի բոլոր լեզուները ծագել են թուրքականից։ Շումերներին, խեթերին, էտրուսկներին, նույնիսկ՝ իռլանդացիներին ու բասկերին հայտարարում էին որպես թուրքեր։ Աթաթուրքի ժամանակների «պատմական» գրքերից մեկը ազդարարում էր. «Կենտրոնական Ասիայում երբեւէ ծով է եղել։ Այն չորացել ու անապատ է դարձել՝ ստիպելով թուրքերին քոչվորական դառնալ... Թուրքերի արեւելյան հատվածը հիմնադրեց չինական քաղաքակրթությունը...»։     Թուրքերի մեկ ուրիշ խումբ, իբր, նվաճել է Հնդկաստանը։ Երրորդ խումբը տեղաշարժվել է դեպի հարավ՝ Սիրիա, Պաղեստին, Եգիպտոս եւ Հյուսիս-Ատլանտյան ափի երկայնքով՝ Իսպանիա։ Թուրքերը, որոնք բնակություն էին հաստատել Էգեյան եւ Միջերկրական ծովերի շրջակայքում, ըստ նույն տեսության, հիմնադրել են հայտնի Կրիտական քաղաքակրթությունը։ Հին հունական քաղաքակրթությունն անցել է հեթերից, որոնք, իհարկե, թուրքեր էին։ Թուրքերը հասան նաեւ Եվրոպայի խորքերը, եւ անցնելով ծովով, հաստատվեցին բրիտանական կղզիներում։ «Այդ միգրանտները գերազանցում էին եվրոպական ժողովուրդներին արվեստների եւ գիտելիքների հարցում, նրանք եվրոպացիներին փրկեցին քարանձավային կյանքից՝ նրանց դնելով մտավոր զարգացման ուղու վրա»։     Ահա այսպիսի ցնցող պատմություն էին սովորեցնում թուրքական դպրոցներում 50-ական թվականներին։ Քեմալական պետության յուրաքանչյուր թուրք պետք է ներծծված լիներ շովինիստական գաղափարներով։     307/1. ՄԻՆՉԵՎ ԵՐԿՐՈՐԴ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ թուրքական իշխանությունները ձեւավորեցին իրենց պետականության ազգայնամոլական հիմքերը՝ առանց քաղաքակիրթ Արեւմուտքի հանդեպ ամոթի մի փոքր զգացման, միանգամայն բացահայտ։ Ա՛յն Արեւմուտքի, որին ձգտում էին... գիտատեխնիկական հագեցվածության համար։     Սակայն Նյուրնբերգից հետո նման հայացքները բացահայտ ի ցույց դնելը վտանգավոր դարձավ։ Սակայն Թուրքական հանրապետության հիմքում Աթաթուրքի կողմից դրված՝ թուրքերի ազգային գերակայության գաղափարները մնացին։ Քեմալական դարաշրջանի քաղաքական գործիչները, գեներալներն ու լրագրողները հասարակական գործիչների նոր սերնդին դաստիարակում էին իրենց պես եւ իրենց ձեւով։     Շարունակելի

• .

• ՄԱՐԴԻԿ, ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ

  .   4
  Օրագրային գրառումներից     17.04.98     303. Ո՞ՐՆ Է ԼՂՀ-Ի ԿՈՂՄԻ ՓՈԽԶԻՋՄԱՆ ԹՈՒՅԼԱՏՐԵԼԻ ԱՍՏԻՃԱՆԸ,- այսպիսի հարցով երեկ ինձ դիմեց «Ազգ» թերթի թղթակիցը՝ Վ. Աղաջանյանը ...

• ԵՍ ԵՐՋԱՆԻԿ ԵՄ, ՈՐ ԱՌԱՋՆԱԽԱՂԸ ԿԱՅԱՑԱՎ

  Սուսաննա ԲԱԼԱՅԱՆ   
          Ասում են՝ երկուշաբթին ծանր օր է։ Արցախի պետական երգչախմբի համար ապրիլ ամսվա չորրորդ երկուշաբթին գուցե հեշտությամբ չտրվեց, բայց այն ստացվեց բավական վառ ու ...

• ԽՄԲԱՅԻՆ ԵՐԳԵՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՄԱԽՄԲՈՒՄ Է

  .   
          Հասկանալի է արցախցի երեխաների ուրախությունը. չէ՞ որ նրանք կգնան Երեւան՝ ոչ թե պարզապես ելույթ ունենալու, այլ պատիվ կունենան երգչախմբային արվեստում մրցելու ...

• ԿՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՆՈՐԱՄՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

  ՍՎԵՏԼԱՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ   
  ԻՆՉՈՒ ՊԵՏՔ Է ՄՏՆԵԼ ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՏԱՐԱԾՔ         ՀՀ ԿԳ նախարարը նշեց, որ արդեն կառավարությանն է փոխանցվել կրթական համակարգի զարգացման 2008-2012 թթ. ծրագիրը։ ...

• ՆՇԱՆԱՎՈՐ ՀԱՅԵՐ` ԵՐԻՏԹՈՒՐՔԵՐԻ ԱՀԱԲԵԿՉՈՒԹՅԱՆ ԶՈՀԵՐ

  .   
  ԳՐԻԳՈՐ ԶՈՀՐԱՊ        Ծնվել է 1861թ. Կ.Պոլսի Պեշիկթաշ թաղամասում։ Նախնական կրթությունը ստանում է հայրական հարկի տակ՝ հաճախելով Պեշիկթաշի Մաքրուհյան վարժարանը՝ ավանդական ...

• ԼՂՀ ՇԻՆԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ 2007Թ

  .   
  ԼՂՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ՎԻՃԱԿԱԳՐԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԼՂՀ ՇԻՆԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ 2007թ         2007թ. ...

• ԱՐՑԱԽԻ ԵՒ ԻՐԱՆԻ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐ

  .   
          Արցախյան հիմնախնդրի զարգացումները թեւակոխում են նոր փուլ, որում ԼՂՀ-ի կողմից առկա է անկախ արտաքին քաղաքականության կիրարկման անհրաժեշտություն: Իրանի Իսլամական ...

• ՍՏՈՐԱԳՐՎԵՑ ՀՈՒՇԱԳԻՐ

  .   
          Այսօր հուշագիր է ստորագրվել ԼՂՀ կառավարության եւ «Ղարաբաղ Տելեկոմ» ընկերության միջեւ։ Համագործակցության վերաբերյալ այդ փաստաթուղթը ստորագրել են վարչապետ ...

• ՍՈՂՈՄՈՆ ԹԵՀԼԵՐՅԱՆ /«ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐ» ՇԱՐՔԻՑ/

  .   

• ՄԱՐԴԻԿ, ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ

  .   

• Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼ Է ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

  .   

• 1984 ԹՎԱԿԱՆԻ ԶԱՆԳՎԱԾԱՅԻՆ ԿՈՏՈՐԱԾԸ ՍԱՍՈՒՆՈՒՄ

  .   

• «ԿՈԼՑՈ» ՌԱԶՄԱԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ. 1915-Ի ՁԵՌԱԳԻՐՆ ԷՐ

  ՆՎԱՐԴ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ   

• ԳԻՏԵ՞Ք, ՈՐ /ՃԱՆԱՉՈՂԱԿԱՆ/

  .   

• ԵՂԵՌՆԻ ՀԵՏԱԳԻԾԸ

  Ռոբերտ ԵՍԱՅԱՆ   

• ԲՈՒՇԵՐԻ ԱՏՈՄԱԿԱՅԱՆԻ ՇԱՀԱԳՈՐԾՈՒՄԸ ԿԱՊ Ո՞ՒՆԻ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ԲԱՐԵՀՈԳՈՒԹՅԱՆ ՀԵՏ

  .   

• ՆՇԱՆԱՎՈՐ ՀԱՅԵՐ` ԵՐԻՏԹՈՒՐՔԵՐԻ ԱՀԱԲԵԿՉՈՒԹՅԱՆ ԶՈՀԵՐ

  .   

• ԱՆԿԱԽ ՄԱՄՈՒԼԻ ՄԱՍԻՆ /ԽՄԲԱԳՐԻ ՍՅՈՒՆԱԿ/

  .   

• 1879  Վախճանվեց «Հյուսիսափայլ» ամսագրի հիմնադիր, անվանի հրապարակախոս և լուսավորիչ Ստեփանոս Նազարյանը
• 1904  Անդրանիկի գլխավորությամբ տեղի ունեցավ Սեմալի մեծ կռիվը (Սասնա ամստամբությունը), որտեղ ընկավ Հրայրը (Արմենակ Ղազարյանը): (Ծնվ. 1864 թ.):
• 1920  Հայ գրող Վրթանես Փափազյանի մահը Երևանում: (Ծնվ. 1866թ.-ին):
• 1921  Դաշնակցականները վերակազմում են «Ինքնավար Սյունիքի կառավարությունը» և անվանում «Հեռնահայաստանի կառարավություն»:
• 1953  Ավարտվում է Գյումուշի հիդրոէլեկտրակայանի առաջին հերթի շինարարությունը:

• am
• ru
• en

ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

• Ա1+
• Ազատ Արցախ
• Ազգ
• Առավոտ
• Ազատություն
• ԱրմենիաՆաու
• Երկիր
• Հայոց Աշխարհ
• Չորրորդ Իշխանութ.
• Պանորամա
• Պանարմենիան
• Ժամանակ

ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ

• Օնլայն Ռադիո

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ

• Եղանակ
• Դրամի Փոխարժեք
• Վիճակագրություն

ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ

• Կայքի Առօրյան
• Ֆորում
• Քվեարկություն
• Լուրերի Էքսպորտ
• Կոդավորվորիչ նոր