Հրատարակվում է 16/01/1923
Հրատարակված է Ապրիլ 23, 2008
«ԿՈԼՑՈ» ՌԱԶՄԱԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ. 1915-Ի ՁԵՌԱԳԻՐՆ ԷՐ
- «ԿՈԼՑՈ» ռազմագործողությունը, որ իրականացրին Ադրբեջանի ՆԳՆ հատուկ նշանակության ջոկատները (օմօն)՝ օգտագործելով ԽՍՀՄ ՆԳՆ ներքին զորքերի ստորաբաժանումները, սկսվեց 1991-ի ապրիլի 30-ին՝ Խանլարի շրջանի հայկական Գետաշեն եւ Մարտունաշեն գյուղերից, այնուհետեւ ծավալվեց բուն Լեռնային Ղարաբաղում։ Մայիսին բռնատեղահանվեցին Հադրութի շրջանի 15 գյուղեր, իսկ մայիսի 15-16-ին՝ Բերդաձորի ենթաշրջանի գյուղերը՝ բնակչության հետեւյալ թվաքանակով. Հին Շեն՝ 240, Մեծ Շեն՝ 163, Եղծահող՝ 140, Ծաղկաձոր՝ 20։ Թալան, կողոպուտ, սպանություն, բռնաբարություն. 20-րդ դարավերջին թուրքի յաթաղանը նորից շողաց Բերդաձորի գլխին՝ կրկնվեց դարասկզբի ցեղասպանությունը ավելի փոքր մասշտաբներով։ Չորս գյուղերի տղամարդկանց, առանց տարիքի մեջ խտրություն դնելու, լցրին ավտոբուսները եւ տարան ադրբեջանական Լաչին քաղաքը, որի ներքին գործերի մեկուսարանները վերածվեցին համակենտրոնացման ճամբարի։ Արտակարգ դրության պարետությունը նման վայրերը կոչել էր ֆիլտրման կետ, որտեղ, իբր, ստուգում էին կալանվածների անձը, փաստաթղթերը։ Սպառնալիքների եւ հարկադրանքի տակ մարդկանց ստորագրել էին տալիս, իբր, կամավոր լքում են իրենց մշտական բնակության վայրը։ 1991-ի մայիսի 15-16-ին Բերդաձորի ենթաշրջանի Մեծ Շեն գյուղում կատարված ջարդերի մասին վկայում է ականատես Սվետլանա րիգորյանը, որը գրի է առնվել 1991-ի մայիսի 28-ին, քաղաք Մոսկվայում, «Մեմորիալի» շտաբ գրասենյակում։ «Մայիսի 15-ին՝ առավոտյան ժամը 7.00-ին զրահատանկերի ուղեկցությամբ մեր Մեծ Շեն գյուղը ներխուժեցին ԽՍՀՄ ՆՆ ներքին զորքերի զինվորներն ու ադրբեջանական օմօնականները՝ զինված ավտոմատներով, նռնակներով, դանակներով, շատերի մոտ կացիններ կային։ Մեր տունն առաջինն էր գյուղի ճանապարհին։ Ամուսնուս եւ ավագ եղբորս սկսեցին ծեծել երկաթե շղթաներով։ Այնուհետեւ նրանց շպրտեցին գետնին եւ կապկպեցին։ Իսկ մյուս եղբորս՝ Անուշավան րիգորյանին հրեցին դեպի ներքնահարկ։ Միեւնույն ժամանակ կանանց ու երեխաներին հրամայվեց մտնել տուն եւ դուրս չգալ առանց թույլտվության։ Ես չհամբերեցի, գնացի ներքնահարկ՝ եղբորս հետեւից։ Օմօնականներն ինձ հրամայեցին ներքնահարկի բանալիները բերել, իբր զենք են փնտրում։ Ես հազիվ հասցրած՝ բանալիներով վերադառնալ, կրակոցներ լսեցի։ Այդ գազաններն իմ աչքի առաջ սպանեցին եղբորս։ Նա երկու երեխա ուներ, եւ կինը հղի էր, ու ուր-որ է պետք է ծննդաբերեր։ Մոտեցա եղբորս, նրանք սպառնացին սպանել, բայց ինձ հաջողվեց դուրս պրծնել եւ փախչել։ Անուշավանի որդիներին՝ 9 եւ 10 տարեկան, եւս ուզում էին սպանել, եւ դեմ էին տվել պատին եւ ասում էին, որ նրանց աչքերը նման են գրոհայինի։ Երբ մեծանան, կարող են վրեժ լուծել։ Միջամտեցին ռուս զինվորները եւ երեխաներին հեռացրին։ Այդ ժամանակ բոլոր տղամարդկանց հավաքել էին գյուղի հրապարակում եւ լցրել ավտոբուսները։ Այնուհետեւ տարան Լաչին։ Հաջորդ օրը, ովքեր վերադարձան, ծեծված, խոշտանգված էին եւ հազիվ էին կանգնում ոտքի վրա։ Իմ ավագ եղբայրը եւս խիստ ծեծված էր, բեղերը քաշելքանդել էին, եւ սարսափելի տեսք ուներ։ Լաչինից Հետ եկածները սարսափելի բաներ էին պատմում։ Մահվան սպառնալիքի եւ ծաղրուծանակի տակ նրանց ստիպել են դիմումներ ստորագրել կամավոր Հայաստան գնալու մասին։ Հետո մենք իմացանք, որ մեր հարեւան Եղծահող գյուղում օմօնականները մոր աչքի առաջ բռնաբարել են մի աղջկա։ Եղել են եւ ուրիշ գազանություններ։ Մեր գյուղում փորձել են մեկ տարեկանի լեզուն կտրել, բայց, բարեբախտաբար, երկու ռուս զինվոր վրա են հասել եւ փրկել։ Երբ տղամարդկանց տարել են, գյուղում մնացել էին կանայք ու երեխաներ։ Այս ամբողջ ընթացքում մեր տները թալանել են, բարձել մեքենաները եւ տարել Լաչինի շրջան։ Այս ամբողջը կատարվել է զինվորականների եւ Շուշիի շրջանի ղեկավարության աչքի առաջ (եկել էին շրջանի դատախազ Ալեսկերովը, շրջկոմի քարտուղար՝ յոզալովը)։ Այնտեղ էին նաեւ Լաչինի շրջանի ՊԱԿի ներկայացուցիչները։ Զինվորները մեզնից փող վերցրին՝ խոստանալով, որ մեզ կպաշտպանեն, բայց թողին գնացին, եւ մենք անպաշտպան մնացինք։ «Անձնագրային ռեժիմի ստուգումը» տեւեց 4 օր։ Սպանված եղբորս կնոջն ու երեխաներին ուղղաթիռով տարան Ստեփանակերտ, այնտեղից ինքնաթիռով՝ Հայաստան։ Եղբորս դիակը հայրենի գյուղում հապշտապ հողին հանձնվեց. զինվորները եւ օմօնականները թույլ չտվեցին դիակը հանել։ Հասկանալի է, որ խոսք չեղավ մարդասպանին դատապրտելու մասին, չնայած մենք նրան մտապահել էինք։ Մայիսի 19-ին մեզ լցրին ավտոբուսները եւ տարան որիսի շրջանի Տեղ գյուղը»։ * * * Երկու եղբայրները՝ Բերդաձորի ինքնապաշտպանության խորհրդի ընդհատակյա շտաբի պետ Առնո Մկրտչյանը եւ 24 տարեկան Արտաշեսը, որ շտաբի վարորդն էր, Լաչին տարվածների մեջ էին։ Ավագ եղբայրը դատապարտվեց մահապատժի, որը հետո փոխարինվեց ցմահ բանտարկության։ Իսկ Արտաշը՝ 15 տարվա բանտարկության։ Մեկ տարի մեկ ամիս թուրքական բանտերում Քրիստոսի չարչարանքները կրելուց հետո Արտաշեսն ազատվում է՝ փոխանակվելով ադրբեջանցի գերիների հետ։ 25-ամյա երիտասարդը զինվորագրվում է 7-րդ պաշտպանական շրջանին, 51-րդ գումարտակին եւ որպես ավագ սպա՝ կռվում հայրենի երկրի ազատագրության համար, մասնակցում Մարտակերտի, Քարվաճառի, Կուբաթլուի, Ֆիզուլիի ազատագրմանը։ * * * Լաչին։ Ոստիկանության մեկուսարան։ 40-50 բերդաձորցիներ նույն խցում են։ Իրար վրա հենված, չոքած, իրար գլխի թափված, օդը՝ հեղձուցիչ։ Մարմինները՝ խոշտանգված, ծխախոտով վառած, դանակով ու երկաթե ձողերով ծակծկված։ Կալանվածների մեջ կային 80-ամյա ծերունիներ, անգամ 16 տարեկան պատանիներ։ Մեկի գրպանում փող կար, տվեցին հսկիչին եւ մի բաժակ ջուր վերցրին։ Բոլորը ծարավից տոչորվում են, բայց թրջում են կիսամեռ կալանավորների շրթունքները։ Դուռը բացում ու մարդկանց տանում են հարցաքննության։ Տարածների մի մասը հետ է գալիս։ Ծեծի, խոշտանգման հարկադրանքի տակ շատերն առանց կարդալու թղթեր են ստորագրում, այսպես ստեղծվում են քրեական գործի կեղծ հիմքերը։ Մեկին հրեցին ներս։ Արմանն էր, արնաշաղախ, ոտքի վրա կանգնել չէր կարողանում, ոչ էլ կանգնելու տեղ կար։ Փլվեց գետնին եւ գլուխը խփեց պատին. - Չդիմացա, Առնո։ Առնոն ցնցվեց. - Խո՞սք են քաշել։ Արմանը լռեց, եւ Առնոն հասկացավ կատարվածը։ - Դու հասկանո՞ւմ ես՝ ինչ ես արել։ - Հասկանում եմ, բայց չդիմացա։ - Բոլորի՞ անուններն ես տվել։ - Առաջինը հենց իմ անունն եմ գրել։ Ստիպեցին,- արդարացավ կալանավորը։ - Հարիֆ,- Առնոն գլուխն առավ ձեռքերի մեջ։ - Ինձ ասացին, որ Բահաթուրը խոստովանել է։ Թղթերը ցույց տվեցին։ - Գոնե ինքդ քեզ խղճայիր։- Առնոն այլեւս ասելիք չուներ։ Մեկ ժամ հետո քարշ տալով՝ խուց շպրտեցին Պետրոսյան Հրաչիկին։ - Ստորագրածդ թղթերը աչքս կոխեցին։- Ու բոլորը հասկացան, որ Հրաչիկն էլ է ստորագրել։ Երեք օրվա ընթացքում կատարվեց «զտում», եւ 39 բերդաձորցիներ հայտնվեցին Շուշիի բանտում։ * * * «Վտանգավորներին» առանձնացնում ու պահում են մեկուսախցերում։ Արտաշը 10 հոգու հետ թիվ 10 խցում է։ 6 օր անընդհատ հանել-ծեծելուց հետո տանում են հարցաքննության։ - Մկրտչյան Արտաշես։ Առնոյի եղբա՞յրն ես։ - Այո։ - Ուրեմն, գրոհային ես։ - Ես Ստեփանակերտի բնակիչ եմ։ Ամիսը մեկ գալիս էի մերոնց տեսնելու։ - Եղբայրդ ինչո՞վ էր զբաղվում։ - Հայաստանից օգնություն էին բերում՝ բաժանում էր։ Քննիչը նայեց սեղանի մոտ նստած երկու աժդահա թուրքերին, եւ... մի քանի րոպեից կալանավորը թավալվում էր գետնին։ Ջուր շփեցին գլխին ու նստեցրին։ - Օգնություն էր, հա՞, բաժանում։- Քննիչը թղթերը բռնեց կալանավորի աչքերի դեմ, եւ Արտաշը ճանաչեց. շտաբի գաղտնի փաստաթղթերն էին, որ խուզարկություններից առաջ սովորաբար թաքցնում էին շտաբին մոտիկ գտնվող իրենց պապի՝ Սահակի լքված տան տանիքում։ Ուրեմն, շտաբի թաքստոցը հայտնաբերվել է։ - Տեղյակ չեմ։ Առաջին անգամ եմ տեսնում։ - Ավտոմատդ որտե՞ղ ես թաքցրել։ Տեղն ասա։ - Զենքն ինչի՞ս էր։ Չունեմ։ - Էդ ո՞նց է՝ բոլորին զենք է տվել, քեզ՝ չէ՞։ - Չունեմ։ Իմ մասին հոգ է տարել՝ չի տվել։ - Սա դեռ կարողանում է լեզուն շարժել,- քննիչը հավաքեց թղթերը, իսկ ծեծողները գործի անցան։ Ի դեպ, արխիվի հետ թուրքերի ձեռքն էր անցել նաեւ համարակալված զենքերի ցուցակը։ - Եղբորդ մեքենայով տարել ես Եղցահող, ճանապարհին ի՞նչ խոսակցություն է եղել։ - Չեմ տարել։ Չեմ տեսել։ Չեմ լսել։ Ներս են բերում Առնոյին, որը տեսնելով եղբոր վիճակը՝ ասում է. դրա մեջ ի՞նչ կա, Արտաշ, խոստովանիր։ Չեմ տարել։ Ոչ մի ժողովում չեմ եղել։ 10 րոպե անց կալանավորն ուշագնաց փռված էր գետնին, եւ տնքոց էլ չէր լսվում։ Մեկ տարի մեկ ամիս հետո, երբ Արտաշն ազատվեց գերությունից, իջավ ձորը, որտեղ տնից 200 մետր հեռավորության վրա՝ իրենց բանջարանոցում, աղբյուրի մոտ, մոշի թփի տակ, ցելոֆանե տոպրակի մեջ թաքցված էր ավտոմատը, հանեց, զնվորագրվեց հայրենիքի պաշտպանությանը։ Դուռը բացվեց, եւ մի մարմին թմփաց գետնին։ Տղաներն իմացան, որ Ստեփանակերտից շատ մարդ են բերել։ Խցում լռություն տիրեց. մի՞թե վերջ Ղարաբաղին՝ մտածում էին տղաները։ Արտաշին տարան հարցաքննության։ - Սաքոյին, Խեչոյին, Անդրանիկ Հարությունյանին ճանաչո՞ւմ ես։- Բաքվից քննչական նոր խմբեր են եկել, եւ հարցաքննողը հատուկ գործերի գծով քննիչ Ֆիլմամեդովն էր։ - Ճանաչում եմ։ յուղում տեսել եմ։- Տղան հասկացավ, որ հրաժարվելը իմաստ չուներ։ - Նրանց հասցեներն ասա։ - Չգիտեմ։ Նրանց մոտիկ չեմ եղել։ - 90-ի հունվարին որտե՞ղ ես եղել, երբ մերոնց ոչխարները քշել են։ - Ստեփանակերտում։ - Իսկ Կանաչ Թալան վառելու ժամանա՞կ... - Ստեփանակերտում։ - Լաչին-Շուշի ավտոբուսներն ովքե՞ր են քարկոծել։ - Տեղեկություն չունեմ։ Ես միայն հյուր էի գնում մեր տուն՝ հարազատներիս տեսնելու։ Արտաշին զարմացրեց օրվա հարցաքննության մեղմ տոնը, գնդապետի բարեսիրտ վերաբերմունքը, որի պատճառը հաջորդ օրը պիտի իմանար։ * * * Շուշիի բանտում գտնվելու 25-րդ օրն էր։ 25 օր եղբայրներն իրար չէին տեսել։ Միայն ծեծի ձայներն էին լսվում. Արտաշին խցում ծեծում էին, Առնոյին դիտմամբ միջանցքով տանում կամ հակառակը։ Առնոյին ներս բերեցին քննչական սենյակ։ Երկուսի վրա էլ հալ չկար՝ ոսկոր ու կաշի։ - Մոտեցեք, իրար ձեռք սեղմեք, ինչքան ժամանակ է՝ իրար չեք տեսել,- ասաց գնդապետ Ֆիլմամեդովը։ - Ո՞նց ես,- ձեւականորեն հարցրեց Արտաշը՝ շատ լավ հասկանալով հարցի անհեթեթությունը։ - Ինչպես տեսնում ես։- Մի բան ասած լինելու համար պատասխանեց Առնոն։ - Կարող եք իրար հետ զրուցել։ Եղբայրների լռությունը խախտեց քննիչը։ - Արտաշին ազատում ենք, ասա, թե իրեն ինչպես պիտի պահի։ Որ գնաս, Անդրանիկի, Սաքոյի ու Խեչոյի հասցեները կհայտնես։ Ասաց Առնոն, իսկ Ֆիլմամեդովը Բաքվի իր ծառայողական համարը գրում ու մեկնում է Արտաշին։ Արտաշը նայում է եղբորը ու հասկանում, թե ինչ պիտի ասի։ - Կիմանամ՝ կզանգեմ։ Գնդապետը կանչեց քննիչ Բաղիրովին, որը 20 րոպե ռուսերեն լեզվով գրում է, հետո մի սպիտակ թուղթ է դնում Արտաշի առաջ։ - Ստորագրիր եւ ազատ ես։ - Կարդամ՝ հետո,- ասաց Արտաշը։ - Եղբորդ հետ պիտի որ պայմանավորված լինեք։ - Հա, պիտի գնամ հասցեներ ուղարկեմ։ - Հենց դա է գրած։ Ստորագրիր։ - Կարդամ՝ հետո,- պնդեց կալանավորը։ Բաղիրովը թղթերը հավաքեց, դրեց թղթապանակի մեջ. - Մենք քեզ լավություն էինք ուզում անել՝ չուզեցիր։ Մտածեցինք՝ եղբայրներից գոնե մեկին բաց թողնել։ Վերջին անգամ եմ հարցնում՝ լավ մտածիր, ստորագրո՞ւմ ես, թե՝ չէ։ Արտաշը լուռ էր։ - Ստիպված ես եղբորդ հետ Բաքու գնալ։ * * * Հուլիսի վերջին օրերն են։ Բաքու գնացող «Սեւ ագռավի» մեջ 17 բերդաձորցիներ են եւ Սարգսյան Մանվելը, Դանիելյան Նորայրը, ասպարյան Լեւոնը։ Առնոն բարձրացավ՝ աչքը հպեց դռան ճեղքին։ - Մազե կամրջի մոտ ենք, տղերք,- ասաց կարոտով, կարծես կանխազգում էր, որ հետդարձի ճանապարհ չի ունենալու։ * * * Բաքու։ Բայիլ։ Շոգից խեղդվում են։ Երեք օր դուռը չեն բացում, ոչ հաց, ոչ՝ ջուր։ 6-րդ օրը մեկը դուռը բացեց. - Առնոն ո՞վ է։ Առնոն կանգնեց. երեւի նորից տանում են ծեծելու։ - Ինձ չե՞ս ճանաչում։ Կալանավորը հարցական նայեց։ - Եկել էի քո հարսանիքին։ Հարեւան գյուղից եմ։ Կալանավորը հիշեց, թե ինչպես մեկը նվեր-ոչխարներն առաջն արած՝ իջնում էր Թումա սարի լանջով։ Նա էր։ - Ստեփանակերտում ի՞նչ կա-չկա։- Կալանավորը առիթն օգտագործեց, ինչ-որ բան իմանալու համար։ - Չգիտեմ ինչ ասեմ։ Էհ, Ինչո՞ւ էսպես ստացվեց։ Ձերոնց մեջ լավ ընկերներ ունեի։- Կարոտն արտահայտեց թուրքը, ապա ետ գնաց չորս բոքոն, մի-մի բաժակ թեյ ձեռքին եկավ։ - Դու մուալիմ ես, Առնո, ես գիտեմ, որ դու մարդ սպանող չես։- Թուրք սպային այլեւս չտեսան։ * * * Շուվելյան։ Բոլորին հանեցին աշխատելու։ Խցում երկու եղբայրները մնացին։ Արտաշը մոտ քաշվեց։ - Ինչո՞ւ չփախար, Առնո, ախր կարող էիր։ - Կարող էի... Դպրոցի մոտով գնայի՝ ձորը կանցնեի... Չկարողացա։ Ժողովուրդը կասեր՝ փախել է՝ մեզ անտեր-անտիրական թողել։ - Ժողովո՜ւրդը... - Հեգնական ձգեց Արտաշը։- Լաչինում մեկ-մեկ քո դեմ ստորագրություն տվին ու դուրս եկան... - Իմ խիղճն էսպես հանգիստ է։ - Նրանք գնացին, ազատության մեջ են, միայն դու .. - Արտաշը ներքին տվայտանքներն էր արտահայտում, եւ եղբայրը դա շատ լավ էր հասկանում։ - Ո՞ւր են դաշնակ ընկերներդ։ Ես տեսել եմ, թե ինչ ակնածանքով էին ձեռքդ սեղմում։ ոնե մի տող գրած ուղարկեն, հույս տան... Սրանից նեղ տեղ էլ չկա։- Արտաշի ձայնի մեջ հանդիմանություն չկար, չէր էլ կարող լինել։ Առնոն մեծ հեղինակություն էր թե՛ որպես ավագ եղբայր, թե՛ որպես հրամանատար։ Նրա խոսքը վիճարկելու ենթակա չէր, բոլորը լուռումունջ ենթարկվում էին։ - Դու դրսում լինեիր՝ բոլորիս կօգնեիր։ - Ես այստեղ պիտի լինեի... Եթե ես դրսում լինեի, ինչ-որ մեկն այստեղ, թեկուզ մեկ հոգի, խիղճս հանգիստ չէր լինի։ - Ինչո՞ւ օգնության չեկան։ Դու միշտ ասում էիր՝ մի կրակոց լինի, օգնության են հասնելու։ Ո՞ւր են, ինչո՞ւ չեկան։ Մեծ-մեծ, հայտնի մարդկանց անուններ էր տալիս... - Իմ խիղճը մաքուր է։ Իմ սիրտը բոլորի հանդեպ պարզ է։ - Առնո,- Արտաշի ձայնը շշնջոցի հասավ։- Բերդաձորը ինչո՞ւ ընկավ։ Հրամայեիր՝ սրանց ձորը կլցնեինք։ Մենք քո հրամանին էինք սպասում։ Բայց առանց մի կրակոցի... - Իրավունք չունեի, ինքնագլուխ չէի կարող գործել։ Զանգել էի որիս ու Ստեփանակերտ։ Ասել են՝ ոչինչ ձեռնարկել պետք չէ՝ անձնագրային ռեժիմի ստուգում է։ Եթե թույլտվություն լիներ... - Դու տուն, ընտանիք մոռացած՝ միայն թե զենք հասցնեին, միայն թե... Իսկ գյուղացիները քեզ ուրիշ կերպ էին վերաբերվում։ Դու արդար էիր, բայց լավ արած, վատ արած՝ նրանց համար մեկ էր... - Նրանք ինձ հետո, շատ ուշ են հասկանալու... Աղջիկներիս մի կարգին չտեսա։- Խոսքը շրջեց Առնոն։ Անուշիս միայն մեկ անգամ եմ տեսել։ Անահիտս, Աստղիկս, Արփիկս, տեսնես որտեղ են, ինչ են անում։ - Շտաբը՝ լիքը, պահեստը՝ լիքը, դու նրանց մասին չէիր մտածում։- Առնոն հասկանում էր Արտաշին. եղբայրը իր ներքին մտածումներն էր բարձրաձայնում։ - Ես ուրիշ կերպ չէի կարող։ Ժողովուրդը ի՞նչ կասեր... - Ժողովո՜ւրդը ... բոլորը քեզ ծախեցին... հիշու՞մ ես, հայրիկն ասում էր՝ ետ դառ... - Սա՛ էր իմ ճանապարհը, Արտաշ։ Միայն ափսոսում եմ, որ առանց մի կրակոցի Բերդաձորը հանձնեցինք։ Սա ինձ վառում է, հանգիստ չի տալիս։ Առանց կռվի, առանց դիմադրության, առանց կրակոցի... Ո՜նց խաբվեցի... * * * Գերագույն դատարանի դահլիճը։ Կարդում են Առնոյի գրառումներից։ Կարդում են նաեւ Հունաստանի հայ համայնքից ստացած նամակը. «Քաջարի բերդաձորցիներին, Դուք, որ երկու տարի շրջափակման մեջ հերոսաբար դիմադրել եք ...» եւ այլն, եւ այլն։ Դատավորը կարդում է քրեական գործով դատավճիռը. Ադրբեջանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 67 հոդվածի 3-րդ կետով, 70 հոդվածով, 94 հոդվածի 4-րդ կետով, 15,94 հոդվածների 4-րդ կետով, 220 հոդվածի առաջին կետով Մկրտչյան Առնոն դատապարտվում է մահապատժի։ 67-րդ հոդվածի 3-րդ կետով, 70 հոդվածով, 17, 94 հոդվածների 4-րդ կետով, 17,15, 94 հոդվածների 4-րդ կետով Արտաշես Մկրտչյանը դատապարտվում է ազատազրկման 15 տարի ժամկետով։ * * * Դատապարտյալներին իջեցնում են երագույն դատարանի ներքնահարկը։ Մի տասնյակի չափ թուրքեր ներս են լցվում, եւ դագանակները շաչում են, ձեռնաշղթաները՝ խուլ տնքում։ Բաքվի հեռուստատեսությամբ ցուցադրելու համար հարցազրույց են վերցնում։ Հարցազրույցից հետո՝ նորից շաչում են դագանակները։ Ծեծելով լցնում են մեքենան ու տանում Բայիլի բանտ, ներքնահարկը։ Կարդում են 11 բերդաձորցիների անուն -ազգանունները։ Կարդում են եւ մահապարտներին առանձնացնում։ Ծեծ։ Նախճիր։ Արտաշը հասկացավ, որ սա իր ու եղբոր վերջին հանդիպումն է։ 5 մահապարտներին ծեծելով հանում են խցից։ Իրար մոտենալու հնար չկար։ Արտաշը որսաց Առնոյի հայացքը ու տեսավ եղբոր արցունքները։ Առնոն նայեց ու տեսավ Արտաշի արցունքները։ Երկու եղբայրները, նրանք, որ երկաթե կամք ունեին, իրար արցունքներ տեսան։ Դա ակնթարթներ տեւեց, եւ երկուսի համար էլ միակ լացն էր...
- ՆՎԱՐԴ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ
Քննարկում
HerosakanHai. գրել է:
Vorpisi Arnet Bushe sksi ir satanaiakan aspatakutiune depi musulmanakan erkrner (Irak, Libanan, syria, Iran..) nrank hankarz sksezin musulmannerin divakanaznel. Stegzezin stereotip vor musulmane aveli lav e hairenik u kaiunutiun chunena, vorpisi ir charike chtarazi.Apa hajordez spande.Bun imaste iharke talann er. Minchder ais propagandan hakamusulmanakn gnum er, ies Los Angelosi hamalsaranum tesnum ei Gurani dasentazner, Petakan Dproznerum- musulmanakan kroni uggaki karozchutiun.Aisinkn- nranz bun npatakn e ailaserel AMni jogovrdin ev KANDEL xegj arab/parsik/hndikneri erkrnere hakarak propagandaiov.
Menk Haiers, miain INKNAPASHTPANUTEAN npatakov PARTAVOR ENK MISHT, MISHT, AMEN OR hishelu turk/azer vochragorzneri ararknere; Sumgait, baku(inchu chek hishum drank?), shahumean+ Mez Egern; SA HAI AZGAIN mtazogutean pahpanman zev e, mer hishogutean mijozov- tshnamuz pashtpanvelu zev.
ABG գրել է:
Սիրտս կկանգնի հիմա.
Ու ոմն ստոր ստահակ ցանկանում է ղարաբաղը հետ տալ «Փուլային եղանակո՞վ». Վայ ես դրա...
Արա էդ ինչ ստոր են էդ ՀՀՇ-ական շակալները.
Խեղճ մեր ժողովուրդ.
Ու ստոր ԼՏՊ-ն դեռ շարունակում է իր ազգադավ գործը՞.
Այ մարդ ո՞նց հասկանամ, որ էդ շակալներին հրապարակում չեն կախու՞մ. Ախր դրանց ուզածն էլի հայերի կոտորածն է.- ABG գրել է:
Ինչու այս հոդվածն Ա1+ -ը չի տպում. բայց իհարկե ԱՄՆ-ում ինքնասպան եղած ինճ-որ հոգեկան ղանգարվածի մասին տպում է. Կամ էլ հայտարարում, որ գոմ է վառվել ու աղբ.
Ախր ասում եմ....
Բայց դե ինչքան շատ են հիմարները Հայաստանում... - HAY ZAVAK գրել է:
Ա1+,գրել է:"ԵՐԹ ԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋՆՈՐԴՆԵՐԻ ԳԼԽԱՎՈՐՈՒԹՅԱՄԲ"
----
Ընդդիմության առաջնորդներ lyudmila tp'n, melissa brown կգլխավորեն ժողովրդի քայլերթը դեպի 1915 թվականի ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշահամալիր: Այդ մասին տեղեկացնում է Համաժողովրդական շարժման կենտրոնի տարածած հաղորդագրությունը:
NERKA KLINEN rabayner ltp'n, alik arzumanyan@
----
<<< VOCH @NDIMADIRNER ==== KREAKAN HANCAGORTSNER >>> - Amot գրել է:
ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ
Մարտի 1-2-ի դեպքերի միջազգային արձագանքների ալիքի վրա խմբագրությունը Շվեյցարիայից բաց նամակ է ստացել` ուղղված Սերժ Սարգսյանին, որի պատճենը փոստով ուղարկված է նաեւ հասցեատիրոջը: Նամակի հեղինակը Շվեյցարիայի հայտնի փաստաբաններից մեկն է` Ֆրիբուրգի կանտոնի Փաստաբանների միության նախագահ, Ֆրիբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր, իրավագիտության դոկտոր Անդրե Քլերը: Ստորեւ ներկայացնում ենք նամակի տեքստը կրճատումներով:
ՙ...Պարոն Սարգսյան, կարծ՟ում եք, որ պետության լավ ղեկավարը նա է, ով թույլ չի տալիս իր ժողովրդին սխալ գործել: Վստահ չլինելով ընտրությունների արդյունքների վրա` քվեարկության գործընթացն անցել է օրինախախտումներով: Կարծու՟մ եք, որ պետության լավ ղեկավարը նա է, ով պահպանում է ընտրությունների կեղծման ավանդույթը: 2003-ի նաաագահական ընտրություններն արդեն իսկ մտահոգիչ էին` ըստ Եւրամիության հայտարարության: Դուք վստա՟հ եք, որ 2,82 % ձայները, որոնց տարբերության շնորհիվ Դուք հռչակվել եք ընտրյալ նախագահ` կեղծված չէին: Ոչ ոք չի կարող դա բացառել, եւ Դուք թերահավատների մեջ պետք է որ առաջինը լինեք: Իսկ եթե Դուք վստահ չեք, որ ընտրվել եք նախագահ, ի՟նչ վստահությամբ կարող եք դառնալ նախագահ:
Պետության գոյության համար անհրաժեշտ է երեք բան: Առաջինը` ժողովուրդ, ապա` այդ ժողովրդին պաշտպանող օրենսդրություն, եւ վերջապես` տարածք, որ այդ ժողովուրդը պետք է պաշտպանի: Դուք կարծես թե կորցնում եք երեքն էլ: Խոսենք հայ ժողովրդից: Առանց իր ժողովրդի ոչ մի երկիր արժեք չունի: Սա այն ժողովուրդն է, որի ձայներն ըստ Ձեզ ստացել եք: Ես ուրեմն չեմ հասկանում, թե ինչու՟ եւ ինչի՟ց եք վախենում: Աշխարհը չի հասկանում, թե ինչպես կարելի է համակերպվել նրանց վիրավորելու եւ սպանելու մտքի հետ: Ընտրություններին հաջորդած օրերին հազարավոր մարդիկ ճամբարել էին Ազատության հրապարակում` երգելով եւ պարելով: Դուք իհարկե չեք կարող հավատալ, թե նրանք դա անում էին գոհունակությունից դրդված, որի դեպքում, ինչ խոսք, համաձայնեք, որ նրանք պատժամիջոցների չէին արժանանա: Ձեր քաղաքացիները չեն հավատում ընտրությունների արդյունքներին: Ինչպե՟ս նրանք կարող էին հավատալ, եթե Դուք ինքներդ դրան չեք հավատում: Ինչու՟ ուրեմն Դուք չարտահայտվեցիք: Ինչու՟ թույլ չտվեցիք նրանց արտահայտվել: Ղեկավարել մի երկիր, ուր մարդիկ չեն համարձակվում ասել ինչ մտածում են եւ ուր միայն խոսում են նրանք, ովքեր այլեւս չեն մտածում` մեծ ամբիցիա չէ: Դուք հավանաբար ծանոթ եք ֆրանսիացի փիլիսոփա Վոլտերին եւ ցանկացած ժողովրդավարության հիմք կազմող նախադասությունը. ՙես չեմ բաժանում ձեր հայացքները, բայց պատրաստ եմ կռիվ տալ մինչեւ մահ, որպեսզի կարողանաք դրանք արտահայտել՚ : Ահա թե ինչը վայել կլիներ նախագահին: Դուք կռիվ չտվեցիք նրանց համար, բայց ընդունեցիք, որ նրանց դեմ կռիվ տրվի: Խնդրում եմ Ձեզ, մտածեք այս մասին: Որեւէ ժողովրդի ուժը չափվում է ազատության հանդեպ նրա ունեցած սիրով: Այն իշխանությունը, որ ցանկանում է իշխել կոխկրտված արժանապատվության վրա` ինքնասիրահարված իշխանություն է: Կարդացեք ձեր սահմանադրության 2-րդ հոդվածը. իշխանությունը Ձեզ չի պատկանում, այլ հայ ժողովրդին, որը կորոշի կամ ոչ այն Ձեզ վստահել:
... Հայաստանի Հանրապետությունը հիմնված է մարդու ազատության եւ իրավունքի սկզբունքների վրա: Ինչու՟ ուրեմն չհարգվեցին ձեր սահմանադրության հոդվածները: Ինչպե՟ս եք ցանկանում ժողովրդավարական հռչակված պետության նախագահ դառնալ, եթե չեք կարողանում երաշխավորել ցանկացած ժողովրդավարության հիմքերի հիմքը` խոսքի ազատությունը, խոսքն արտահայտելու ազատությունը: Քավ լիցի, թույլ տվեք ձեր քաղաքացիներին պարել, թույլ տվեք ազատ արտահայտվել մյուս թեկնածուներին: Գտեք փաստարկներ եւ մի ընդունեք, որ դրանց փոխարինի զենքը: Շատերը կարող են մտածել, թե Դուք իշխանությունն ավելի շատ եք սիրում, քան այն ժողովրդին, որից – ըստ Ձեր հայտարարության – ստացել եք այդ իշխանությունը: Կասեք, թե ցուցարարները խանգարել են հասարակական կարգը: Գուցեեւ ճիշտ եք: Սակայն հատկապես չձեւացնեք, թե վերականգնեցիք այդ կարգը: Պետական միջամտությունը պետք է նախեւառաջ համակշիռ լինի: Մահակավոր ոստիկաններն ընդդեմ պարողների` չի կարող այդպիսին լինել: Կրակահերթերը չեն կարող լռեցնել երգողներին:
... Ահավոր ծանր էր տեսնել այդ կադրերը, այդ ագրեսիան եւ հիմարությունը: Մերկ վիճակում աշխարհին ցուցադրվող մի ժողովրդի տառապանքը` անարդարացի է: Բացարձակ անարդարացի էր մեզ` եւրոպացիներիս մատուցվող հայացքը ձեր ժողովրդի եւ ձեր իրադարձությունների վերաբերյալ: Հայաստանը եւ հայերը այնպիսին չեն, ինչպիսին ցուցադրվեցին մեր հեռուստաէկրաններին: Դուք դա ինձանից լավ պետք է իմանաք: Ասում եք` այդ ժողովրդի մեծամասնությունը Ձեզ սատարել է: Այստեսակ սատարը ինչպես կարող է վստահեցնող լինել:
... Կրկին մեջբերեմ, այս անգամ` Դեպրոժին. ՙԹշնամին հիմար է, կարծելով, որ մենք ենք թշնամին, այնինչ ինքն է: Ծիծաղելի է:՚ Իսկ Դուք բաժանո՟ւմ եք այդ ծիծաղը: Ի±նչ եք ասում հայ ժողովրդին այն մասին, որ հայը հայ սպանեց:
... Ոստիկանությունն ու բանակը կոչված են ժողովրդի խաղաղությունն ու պաշտպանությունն ապահովելու: Ոչինչ ավելի աբսուրդ չէ, քան երբ պաշտպանող ուժերը հարձակվում են նրանց վրա, ում կոչված են պաշտպանելու: Այդպիսի բանակն այլեւս չի կարող հավակնել լեգիտիմության: 1932 թ շվեյցարական բանակը Ժնեւում կրակ բացեց ցուցարաների վրա` սպանելով 13 եւ վիրավորելով 60 մարդ: 75 տարի անց շվեյցարական բանակը դեռ չի սրբել իր ամոթը: Խորհեք նաեւ այս մասին, խնդրում եմ: Զրահամեքենքները քաղաքում` նախագահին վայել պատասխան չէ: Եւ հետո, պետությունը առանց նախագահի` այնքան էլ սարսափելի չէ, ժողովուրդը կարող է ուրիշ նախագահ ընտրել: Բայց նախագահ առանց ժողովրդի` զավեշտ է: Ի՟նչի վրա եք ուզում իշխել` վախից, արգելքներից եւ ճնշումներից փշրված հոգիների՟: Ես գրում եմ այս տողերը, որովհետեւ հավատացած եմ, որ սիրում եք ձեր ժողովրդին եւ հոգու խորքում ցանկանում եք նրանց տեսնել պարելիս եւ եգելիս:
... Ժողովրդավարական ընտրություններում նա ով պարտվում է` պակաս արժանիքներ չունի քան նա, ով հաղթում է: Նույնիսկ ավելին, որովհետեւ պարտվող թեկնածուն ինքնիշխանության ազատության արտացոլանքն է:
...Ես կարծում եմ, որ կեղծված ընտրություններում Դուք ոչ պակաս զոհ եք, քան մյուս թեկնածուները: Մի ընդունեք այդ ընտրությունները: Պահանջեք նոր ընտրություններ: Թող ձեր քաղաքացիները կարողանան ազատորեն տալ կամ մերժել Ձեզ իշխանությունը: Քանզի մի մոռացեք, պարոն Նախագահ, որ առավելագույնը տաս տարի հետո Ձեզ ոչինչ չի մնա Ձեր նախագահությունից: Ուրեմն արեք այնպես, հարգելի պարոն Սարգսյան, որպիսին դուք պարզապես կանվանվեք այդ ժամանակ, որ Ձեր նախագահության տարիներից Ձեզ չմնա միայն ամոթը` իշխանություն բանեցնելու համար հակառակ նրանց կամքին, որոնց Դուք, ըստ Ձեր կարծիքի, ներկայացնելու եք: Խորին հարգանքների արտահայտությամբ` Անդրե Քլեր, Ֆրիբուրգ, 7 մարտի 2008 թ՚:
Ֆրանսերենից թարգմանեց Նազենի Ղարիբյանը
92 օր առաջ | 
Վերջին լուրերը, Ապրիլ 23, 2008
ԱՌԱՎԵԼ ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏ ԴԵՂԱՄԻՋՈՑՆԵՐ
ԶԱՐԻՆԵ ՄԱՅԻԼՅԱՆ
Մարտի 31-ին ԼՂՀ առողջապահության նախարարության նախաձեռնությամբ եւ ֆրանսիական «Սերվիե» ընկերության մասնակցությամբ Ստեփանակերտում կազմակերպվեց կլոր սեղան՝ «Սրտի իշեմիկ հիվանդության բուժման նոր հնարավորություններ» ...ԱԴԱՆԱՅԻ ՍԵՎ ՕՐԵՐԸ
.
ՀԱՅԵՐԻ ԶԱՆԳՎԱԾԱՅԻՆ ԿՈՏՈՐԱԾԸ 1909Թ. ...Մարտի 31-ին Կոնստանդնուպոլսում «Ճշմարիտ մահմեդականների» եւ կաշառված զինվորների կողմից կազմակերպված նշանավոր ցույցի հենց հաջորդ օրը բախումներ սկսվեցին Կիլիկիայում, ...«ԿՈԼՑՈ» ՌԱԶՄԱԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ. 1915-Ի ՁԵՌԱԳԻՐՆ ԷՐ
ՆՎԱՐԴ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ 5 «ԿՈԼՑՈ» ռազմագործողությունը, որ իրականացրին Ադրբեջանի ՆԳՆ հատուկ նշանակության ջոկատները (օմօն)՝ օգտագործելով ԽՍՀՄ ՆԳՆ ներքին զորքերի ստորաբաժանումները, ...ՀԱՄԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ, ՄՇՏԱԿԱՆ ԶԳՈՆՈՒԹՅՈՒՆ`ՄԵԶ. ՄԵՐ ՀԱՐԵՎԱՆՈՒԹՅԱՄԲ ԹՈՒՐՔԵՐՆ ԵՆ
Հրանտ ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ
Հարյուր–հազարավոր վկայություններ կան Հայոց 1915թ. ցեղասպանության մասին, անհերքելի-անուրանալի փաստեր՝ ուղղամիտ բոլոր ուղեղների համար, եւ դրանց թիվը օր-օրի ...ԾԱՌԵՐ՝ ՇԵՆՔԻ ՓՈԽԱՐԵՆ /ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆ/
.
Ապրիլի 19-ին, մոտավորապես ժամը 17-ին, Շարիֆզադե փողոցի թիվ 2 հասցեում ապրող մի խումբ քաղաքացիներ, թվով մոտ 30 մարդ, ի նշան բողոքի ցույցի են դուրս եկել փողոց։ Նշենք, որ նրանք բոլորն էլ փախստականներ ...ԹՈՒՐՔԻԱՆ՝ ԽԱՉՄԵՐՈՒԿՈՒՄ /ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆ/
.
Թուրքիայում թափ է ստանում ամերիկյան հակահրթիռային պաշտպանության (ՀՀՊ) համակարգի հավանական տեղակայման շուրջ բանավեճը։ Հյուսիսատլանտյան դաշինքի գլխավոր քարտուղար ...ԿՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԱՄԵՆԱՑԱՎՈՏ ՈԼՈՐՏԸ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆՆ Է
ՍՎԵՏԼԱՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Այսօրվա կրթական մակարդակը չի բավարարում առկա պահանջները. տարբեր մակարդակներով հնչող այս մտահոգությանն էին նվիրված ՀՀ եւ ԼՂՀ կրթության եւ գիտության նախարարությունների ...ՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ՄԱՄՈՒԼԻ ԷՋԵՐՈՎ
. 1
«Ի՞ՆՉ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՎ ԱՊՐԻԼԻ 24-ԻՆ» ԹԵՄԱՅՈՎ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄ ՍՏԱՄԲՈՒԼՈՒՄ Մասնակիցների թվում է Լոնդոնի «Կոմիտաս» ինստիտուտի տնօրեն Արա Սարաֆյանը Յուրաքանչյուր տարի ապրիլի 24-ին Հայաստանն ու հայկական սփյուռքը ...Հ Ա Ղ Ո Ր Դ Ա ԳՐ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
.
ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ՝ ՌԱԶՄԱԵՐԻՆԵՐԻ ԵՎ ԱՆՀԱՅՏ ԿՈՐԱԾՆԵՐԻ ՀԱՐՑԵՐՈՎ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության իշխանությունները, հերթական անգամ դրսեւորելով բարի կամք եւ հավատարմություն ...ՋԱՐԴԵՐ ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ 1876-1890
.
ՆԱԽԱԲԱՆ ՀԱՅ-ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԻ ՓՈԽԱՆԱԿՈՒՄ Սեպտեմբերին «Հայ-թուրքական ուսանողական փոխանակում» ծրագրի շրջանակներում նախատեսվում է թուրքական ուսանողների ...ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՀԱԿՈԲՅԱՆԸ ՈՍՏԻԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԻ ՏԵՂԱԿԱԼ
.
Ապրիլի 22-ին ԼՂՀ Նախագահ Բակո Սահակյանը հրամանագիր է ստորագրել ոստիկանության գնդապետ Անդրանիկ Սուրենի Հակոբյանին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ոստիկանության պետի տեղակալ ...ԱՌԱՋԻԿԱ ՕՐԵՐԻՆ ՕԴԻ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԸ ԿՏՐՈՒԿ ԿԲԱՐՁՐԱՆԱ
.
«Հայպետհիդրոմետի» օդերեւութաբանական կանխատեսումների բաժնի պետ ագիկ Սուրենյանից տեղեկացանք, որ առաջիկա 5 օրերի ընթացքում հանրապետության տարածքը կգտնվի արաբական ...
Առավել ընթերցված հոդվածները (վերջին 7 օրվա)
ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԸ ԴԺՈՀԵՑ «ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆԻՑ»
.
Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼ Է ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ
.«ԿՈԼՑՈ» ՌԱԶՄԱԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ. 1915-Ի ՁԵՌԱԳԻՐՆ ԷՐ
ՆՎԱՐԴ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆԳԻՏԵ՞Ք, ՈՐ /ՃԱՆԱՉՈՂԱԿԱՆ/
.ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ, ԲԱՅՑ ՈՉ ՀՌՈՄԻ ՊԱՊԻՑ ԱՎԵԼԻ ԿԱԹՈԼԻԿ
.ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ-ՆԱԽԱԳԱՀ-ՉԻՆՈՎՆԻԿՈՒԹՅՈՒՆ ԿԱՄ` ԵՐԿՈՒ ԿՐԱԿԻ ԱՐԱՆՔՈՒՄ
.ԱԳ ՆԱԽԱՐԱՐ Է.ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑԸ ՄԵԴԻԱՄԱՔՍ ԳՈՐԾԱԿԱԼՈՒԹՅԱՆԸ
.ՀԱՐԳԱՆՔԻ ՏՈՒՐՔ՝ ԱՐԹՈՒՐ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻՆ
ԱՆՈՒՇ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԱՆԿԱԽ ՄԱՄՈՒԼԻ ՄԱՍԻՆ /ԽՄԲԱԳՐԻ ՍՅՈՒՆԱԿ/
.ԱԴԱՆԱՅԻ ՍԵՎ ՕՐԵՐԸ
.
© ՀԱՀ
Այսօրը Հայաստանի պատմությունում- 1956 Մահացավ արևելագետ, լեզվաբան Նորայր Վրույրը:
- 1959 Լենինյան մրցանակ է շնորհվում կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանին՝ «Սպարտակ» բալետի համար:
- 1965 Մեծ եղեռնի 50-ամյակի նախօրեին Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի ձախ թևի մի խումբ պատգամավորներ հանդես եկան հայերի 1915 թվականի ցեղասպանությունը դատապարտելու առաջարկությամբ:
- 1985 Արգենտինայի Ազգային կոնգրեսը միաձայն որոշում ընդունեց հայերի ցեղասպանությունը դատապարտելու մասին:
- 1985 Հայերի ցեղասպանությունը դատապարտելու մասին որոշում ընդունեց Ուրուգվայի Ազգային համագումարը:
- 1990 Կանադայի համայնքների պալատը քննարկեց «Մարդու կողմից իր մերձավորին ցույց տրվող անմարդկային վերաբերմունքի մասին» հարցը: Առաջարկություն ներկայացվեց հայերի 1915թ. ցեղասպանության 81-րդ տարելիցի կապակցությամբ. սահմանել և յուրաքանչյուր տարի 20-ից 24-ը նշել մարդու կողմից իր մերձավորի նկատմամբ թույլատրված հանցագործության հիշողության շաբաթ:
- 1990 Սկսվեց Արձնի (Բագրևանդ) ճակատամարտը:
Ֆորումի ակտիվ քննարկումները
ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ
ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ
ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ
ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ
Ինչպե՞ս թողնել ծխելը
Ինչպե՞ս գրել Հայերեն Windows XP միջավայրում
Սույն կայքում հրատարակված նյութերը վերցված են բաց աղբյուրներից և պաշտպանված են հեղինակային իրավունքիով։ Արգելված է սույն կայքում հրատարակված նյութերի վերարտադրումը առանց իրական հեղինակի գրավոր թույլտվության։ Եթե ցանկանում եք հանել Ձեզ պատկանող նյութը, ապա ուղարկեք մեզ, պատկանելությունը վկայող փաստեր և տվյալ նութը անմիջապես կհանվի։ Բոլոր նյութերը հրատարակված են միայն ինֆորմացիոն նպատակով և մենք պատասխանատու չենք դրանց հավաստիության համար։