Հրատարակվում է 16/01/1923

ՎԵՐԱԴԱՐՁ

• 
      24.02.96.        Իմ բոյկոտի ժամկետն անցավ։ Ժամանակն է վերադառնալ խորհրդարան։ Խոսափողի մոտ։ Վերադառնալ հրապարակայնություն... Այստեղ փակվել եմ չորս պատի արանքում՝ ինչպես բանտում, ի նշան բողոքի այն կործանարար քաղաքականության դեմ, որ վարում է երկու հայկական հանրապետությունների ղեկավարությունը։ Ի տարբերություն բողոքող մյուս գործիչների եւ կազմակերպությունների, ես մեր լիդերներին մեղադրում եմ ոչ թե դավաճանության մեջ, այլ ինքնասպան ներքին քաղաքականության համար։ Արտաքին քաղաքականությունը ներքին քաղաքականության, ներքին վիճակի արտացոլումն է, արդյունքը, հետեւանքը... Ամեն ինչի գինը հենց նրա մեջ է, նրա ներքին որակյալության մեջ։ Այն կարելի է արտաքինից գունազարդել, գովաբանել լեզվով (դիվանագիտությամբ), բայց այդ ամենը՝ ժամանակավորապես... Եթե դուք ձեր խարխլված տան հիմնավոր նորոգմամբ չզբաղվեք, որը ստիպված եք աճուրդի հանել, նրան գին չեն տա, ոչ մի մակիյաժ ձեզ չի փրկի, այն կվերցնեն չնչին գնով (վաղ թե ուշ), իսկ վայ թե ընդհանրապես ձրի. որպես տույժ իզուր վատնված ժամանակի համար։         ...Այո, իմ պայքարի եւս մեկ դիպվածքային շրջան վերջացավ։ Ինչ եղավ՝ եղավ։ Կիսով չափ ես գոհ եմ, միայն ափսոս, որ Երեւանում 5-6 ձայնեղներից (խմբագիրներից) ոչ մեկը չցանկացավ լսել իմ ձայնը՝ ձայնը բարբառո հանապատի։ Շոշափելի արդյունքներ չկան։ Իսկ գոհ եմ նրանով, որ ամբողջ երկու ամիս մոտ էի բնությանը։ Եվ անդորրի մեջ էի։ Մենության մեջ... 202. Մի՞թե մենակությունը կարող է բարեհաճո լինել։ Այն էլ ինչպե՜ս։ Նայած ում համար։ Ամեն ինչ կախված է մարդկային հոգու հակումներից, նրա ներքին կոնստիտուցիայից (կամ կերտվածքից)։         Մենակությունն այնպիսիներին, ինչպիսին ես եմ, պաշտպանում է ոչ միայն «սուրբ ունայնության» ձանձրույթից, այլեւ նրա կործանարար հետեւանքներից... Ես չեմ պատկանում նորմալ, միջին մարդու տիպին, որը ստիպված է կենսական երանություններ որոնել իրենից դուրս. ունեցվածքի, պաշտոնի, ընկերների, հասարակության, կնոջ, երեխաների մեջ եւ այլն, եւ նրանց վրա կառուցել իր հոգեկան բարեկեցությունը։ Այս թեմայով ինձ ավելի սրտամոտ են Շոպենհաուերի մտքերը. «Քչերի բախտն է՝ իրենց գոյի բացարձակ թեմա ընտրել կյանքը եւ առարկաների էությունը եւ դրանց խոր ըմբռնումն արտահայտել արվեստի, պոեզիայի կամ փիլիսոփայության մեջ՝ կախված իրենց անհատական հատկություններից։ Միայն այդպիսի մարդու համար է իրենով, իր մտքերով ու ստեղծագործություններով զբաղվելը կենսական անհրաժեշտություն։ Մենակությունը հաճելի է։ Ժամանցը բարձրագույն բարիք է, իսկ մնացյալ ամեն ինչ պետք չէ, իսկ եթե այն կա, ապա հաճախ չարչարանք է դառնում։ Սոսկ այդպիսի մարդու մասին կարելի է ասել, որ նրա ծանրության կենտրոնն ամբողջապես հենց իր մեջ է»։         «Ինչպես որ ամենաերջանիկ երկիրն այն է, որը սոսկ փոքրաքանակ ներկրման կարիք ունի կամ բոլորովին դրա կարիքը չունի, այնպես էլ մարդկանցից նա է երջանկությանը մոտիկ, ում մեջ շատ կան ներքին գանձեր եւ ով զվարճանքի համար դրսից սոսկ քիչ բան է պահանջում կամ էլ ոչինչ չի պահանջում»։         Արդյո՞ք դա նախապատվելի է մյուս բոլոր մարդկանց կենսակերպի հանդեպ։ Ի՞նչն է ավելի լավ։ Դա լա՞վ է, թե՞ վատ... ընտրությունն արդեն կատարված է։ Եվ կատարված է ոչ մեր կողմից։ Չեմ կարող գիտենալ՝ լավ է դա, թե վատ, ինչպես որ չեմ կարող գիտենալ՝ լա՞վ է, որ ես ծնվել եմ, թե՞ վատ է։ Ո՞վ է ավելի երջանիկ՝ ձուկը ջրո՞ւմ, թե՞ արջն անտառում... Ամեն մեկի համար՝ իրենը։         203. Հետո ի՞նչ, թե հոգիս չի ընդունում կյանքի ունայնականությունը, փիլիսոփայական վարժանքների, մենության է ձգտում՝ որպես առավելագույնս հնարավոր ազատության։ Բայց նա ամենից շատ չի ընդունում անտարբերությունը Հայրենիքի ճակատագրի նկատմամբ, անտարբերությունը եւ անհաղորդությունը մարդկանց տառապանքներին. ես նկատի ունեմ ոչ թե բնական, ոչ թե օբյեկտիվ տառապանքը, այլ այն տառապանքը, որը մարդկանց կյանք են ներմուծել պատահականությունը կամ կառավարող չինովնիկների անկարգությունն ու ագահությունը... մի խոսքով՝ այն, ինչը միջամտությամբ ուղղելի է։         ա. Երկրի ղեկի մոտ նստածները չեն հասկացել ու հասկանալ չեն կամենում, որ գլխավոր սպառնալիքը երկրի անվտանգությանը բխում է հասարակության մեջ սոցիալական բեւեռացումից։ Չեն հասկանում, որ մեր իրավիճակում տվյալ հիմնախնդիրը պատկանում է անվտանգության ոլորտին, այն դիտում են որպես ինչ -որ երկրորդական ... հումանիտար խնդիր։ Վերադառնալով, դրանից էլ սկսեցի։ Այսինքն՝ շարունակեցի...         բ. Ու թեեւ հրամանատարի հետ սահմանի երկայնքով ուղեւորությունը տեղի չունեցավ, սակայն ինձ հետ հանդիպելու եւ բացատրվելու նրա ցանկությունը խոսում էր այն մասին, որ, չնայած ամեն ինչի, իմ կարծիքը, իմ դիրքորոշումը նրա համար այնքան էլ անէական չէ։ Իսկ դա քիչ բան չէ։ Ես նոր ռաունդ եմ սկսում՝ ուժեր հավաքած, նոր հույսերով ու նոր ոգեւորությամբ։     14.03.96թ.         204. Հարգելի պատգամավորներ։ Հասարակության մեջ սոցիալական շերտավորումը, այսինքն՝ երբ հասարակությունը բաժանվում է աղքատների, միջակների, հարուստների եւ մեծահարուստների, բնականոն եւ բնական երեւույթ է, քանզի մարդիկ բնությունից, ծնողներից ծնվում են անհավասար ֆիզիկական, հոգեւոր եւ մտավոր ընդունակություններով։ Բացի այդ, մարդկային ճակատագրերը դասավորվում են ոչ միատեսակ։ Դեպի ոմանց այն շրջվում է դեմքով, ոմանց՝ կողքանց, ոմանց էլ՝ մեջքով։ Այս բնական պատճառներին գումարեցեք արհեստական հետեւանքները՝ շրջափակումները, պատերազմները, անցումը պլանային տնտեսությունից ազատ շուկայի, եւ մենք կստանանք այն անտանելի ու հազիվ տանելի դրությունը, որի մեջ հայտնվել է Արցախի բնակչության մեծ մասը։         Ես անտանելի եմ անվանում այն դրությունը, երբ մարդիկ կիսաքաղց են ապրում, երբ ընտանիքը չունի հացի ամենօրյա նվազագույն չափաբաժինը, նրա երեխաները տնետուն հաց են խնդրում։ Հարգելի պատգամավորներ, ինչպե՞ս կարելի է նման իրավիճակում հանգիստ աշխատել ու ապրել, սիրել երեխաներին, նրանց համար կոնֆետ, խաղալիքներ, լավ հագուստ գնել եւ այլն։ Իսկ ոմանք էլ կարողանում են իրենց երեխաներին ավտոմեքենայի բանալիներ նվիրել նրանց հարսանյաց կերուխումին։         Եթե ավելի ճշգրիտն ասենք, մեր անտարբերությունը եւ առավել եւս՝ գործադիր իշխանության կողմից ցուցաբերվող անտարբերությունը հանցավոր է։         Այսպես շարունակվել չի կարող։         Շոշափված հիմնախնդրի առաջնահերթ լինելը կայանում է այն մահացու վտանգի մեջ, որն իր մեջ կրում է հասարակության սոցիալական բեւեռայնացումը։ Այն, գուցեեւ, նորմալ երեւույթ է եվրոպական երկրների համար, բայց կործանարար է մի ժողովրդի համար, որը չի ավարտել պայքարը հանուն Ազատության։ Կասեմ ավելին. ռազմավարական տեսակետից Արցախի դրությունը, հենց ամբողջ Հայաստանինն էլ, մեզ՝ հայերիս, թույլ չի տալիս ապրել արեւմտյան նմուշի սոցիալական ու բարոյական չափանիշներով։         Ես կռիվս եմ տալիս ոչ սոցիալական հավասարության համար, այն անհնար է մարդկության զարգացման ներկա փուլում, կոմունիստները դա հաջողությամբ են ապացուցել գործնականում։ Ես կռիվս եմ տալիս մեր հանրապետությունում այնպիսի պայմանների ստեղծման համար, որտեղ հասարակության յուրաքանչյուր տուժած (բնության, դժբախտ դեպքի կամ ճակատագրի կողմից) անդամ հոգատարություն զգա հասարակության այն մասի կողմից, որի հանդեպ ճակատագիրը բարեհաճ է գտնվել։         Պարզ ասած, իշխանությունները՝ խորհրդարանը եւ կառավարությունը պարտավոր են այնպիսի պայմաններ ստեղծել, որտեղ բարգավաճող քաղաքացիների հոգատարությունը ճակատագրի կամոք աղքատության մեջ հայտնված իրենց համաքաղաքացիների նկատմամբ դառնա կյանքի նորմա։ ԼՂՀ բարձրագույն ղեկավարությունը եւ այստեղ նստածների մեծամասնությունը չեն հասկանում, որ այդ հիմնախնդիրը պատկանում է ոչ այնքան հումանիտար ոլորտին, որքան որ ազգային անվտանգության ոլորտին։ Քանզի մեկը մյուսի մասին հոգատարությամբ միայն կարելի է հասնել ժողովրդի իրական միասնության եւ նրա բարոյաքաղաքական ոգու վերածնման։         Իմ կոնկրետ առաջարկությունը հետեւյալն է։ Ծայրաստիճան օգնության կարիք ունեցող ընտանիքներն ի հայտ բերելու, գրանցելու եւ նրանց գոյության համար նվազագույն պայմաններ ստեղծելու նպատակով, նպատակահարմար եւ անհրաժեշտ եմ գտնում. ԳԽ-ի որոշում ընդունել խիստ կարիքավոր ընտանիքների ի հայտ բերման եւ նրանց սոցիալական պաշտպանության ժամանակավոր հատուկ հանձնաժողով ստեղծելու մասին, որը, կառավարության հետ սերտ համագործակցությամբ՝ պետք է սեղմ ժամկետներում մշակի հանրապետության համար առաջնահերթ հանդիսացող այս հարցի լուծման եղանակներն ու մեթոդները։         Նախագահին խնդրում եմ այսօրվա նիստում քննարկել իմ առաջարկությունը եւ որոշում կայացնել։         205. ԵՍ ԱՌԱՋԱՐԿԵՑԻ նոր, վերեւում չքննարկված բան, այն էլ սուր քննադատական երանգով։ Իսկ խորհրդարանի նոր նախագահը նախաձեռնողականության եւ ինքնուրույնության առումով ավելի կաշկանդված դուրս եկավ, քան նրա նախորդը։ Ապարդյուն եղան իմ ջանքերը՝ բացատրել նրան, որ գործադիր իշխանությունն ուրախ է լինելու, որ մենք նրա հոգսերի մի մասը մեր ուսերին ենք առնում։         - Լավ, դե որ խորհրդարանի նախագահին դուր է գալիս, որ վերեւից են ցուցում տալիս, ես ստիպված եմ գնալ Ռ. Քոչարյանի մոտ, բայց նկատի ունեցեք, դա Ձեզ պատիվ չի բերում... Ես նախազգուշացնում եմ, Դուք նախագահի աչքին վատ լույսով կերեւաք, նա կզարմանա եւ, հավանաբար, կասի՝ այդ ի՞նչ մարդիկ եք հավաքվել այնտեղ, մի՞թե հրդեհի դեպքում էլ պետք է ինձ դիմեք։         206. Ռ. ՔՈՉԱՐՅԱՆՆ ինձ իսկույն ընդունեց։ Այն ժամանակից ի վեր՝ նրա նախագահ ընտրվելու օրից, մենք ոչ մի անգամ չէինք հանդիպել. ես դրա կարիքը չեմ ունեցել, իսկ նա... առավել եւս։         Իմ համոզվածությունը հաստատվեց։ Նա բարյացակամություն դրսեւորեց իմ հանդեպ, մինչեւ վերջ ուշադիր ունկնդրեց ինձ եւ հավանությամբ վերաբերվեց ինչպես ընդհանուր գաղափարին, այնպես էլ իմ կոնկրետ առաջարկություններին։ Սակայն ուրիշ թեմաներ նա չշոշափեց։ Իսկ այդպիսիք իմ պլանների մեջ չէին մտնում։ Մինչեւ երկինք գոհ եմ հենց միայն մեկ կոնկրետ գործից, հաջողությունից։         Ի՞նչ պետք են դատարկ խոսակցությունները։ Ես էլ, նա էլ գերազանց գիտեինք, որ մենք տարբեր մարդիկ ենք։ Տարբեր՝ ըստ աշխարհայացքի, ըստ հոգեկան որակների։ «Ինչ պետք են...»-ը՝ դա իմ դրությունից ելնելով։ Բայց նրա դիրքերից՝ լիդերի, հանրապետության ղեկավարի դիրքերից՝ նա պետք է, պարտավոր է հարցուփորձ անել, իմանալ, մի խոսքով՝ որպես տեղեկատվության աղբյուր օգտագործել իմանալու համար այնտեղ՝ «ներքեւում» կացության մասին, օգտագործել յուրաքանչյուրին այն ոչ մեծաթիվ մարդկանցից, որոնց հետ իրեն շփվել է վիճակվում։ Չի կարելի բավարարվել սոսկ մշտական, միեւնույն աղբյուրներով... քանզի իրականությունը ղեկավարին կներկայանա միակողմանի, նշանակում է եւ՝ աղճատված ձեւով...         207. ՈՐՈՇ ԺԱՄԱՆԱԿ անց խորհրդարանը որոշում ընդունեց «Ժամանակավոր հատուկ հանձնաժողով կազմավորելու մասին...»։ Սառույցը շարժվեց։ Այնուհետեւ որոշում ընդունեցին «Խիստ կարիքավոր ընտանիքներին օգնության հասարակական - պետական հիմնադրամ ստեղծելու մասին»։ Նրա հիմնադիրներն են հանդիսանում. խորհրդարանը, կառավարությունը, հասարակական եւ առեւտրային կազմակերպություններ, ինչպես նաեւ արդյունաբերական ու գյուղատնտեսական ձեռնարկություններ։          Նախագահի միջամտությունը բավարար էր միայն ձեւականությունների, թղթարարության համար։ Գործադիր իշխանության կողմից գործնական քայլեր չեն ձեռնարկվել։ Կառավարությունը սահմանափակվել է բարոյական, այսինքն՝ բանավոր զորակցությամբ, վարչապետն ինձ զայրալից կերպով համոզում էր, թե համաշխարհային պրակտիկայում «հասարակական - պետական հիմնադրամ» հասկացություն չկա, ասես մեզնից չէ կախված, թե ինչի հետ միավորել։         - Չկա, դե ուրեմն թող լինի՛,- պատասխանում էի ես,- ախր, հո ջուրը չենք կրակի հետ միացնում, այլ՝ հասարակականը հարազատ պետականի հետ... ԹԵ ԵՐԵԽԱՆ ԼԱՑ ՉԼԻՆԻ՝ ՄԱՅՐԸ ԾԻԾ ՉԻ ՏԱ         208. ՇՈՒՏՈՎ ԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ պաշտոնյաների անտարբերության դիրքերի վրա ծավալուն հարձակման անցնելու առիթ ներկայացավ։ Ցավոք, այդպիսի առիթ ծառայեց ողբերգական դեպք. Շուշի քաղաքում քաղցից մի մարդ մահացավ... թող որ զառամյալ էր, բայց ինչո՞ւ քաղցից։ Չէ՞ որ դա սարսափելի է եւ տանջալից։ Ախր, դրանից կարելի է խուսափել։ Կարելի է, եթե իշխանությունը ցանկանա ձերբազատվել իր խեղաթյուրված գիտակցությունից։ Իսկ դրա համար... Իսկ դրա համար պետք է գրոհել։ Թե երեխան լաց չլինի՝ մայրը ծիծ չի տա։     14.05.96.ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐԱԿԱՆ ՀԱՐՑԱՊՆԴՈՒՄ         Պրն վարչապետ, ահա արդեն տասն ամիս է՝ Դուք չեք կարողանում միջոցներ գտնել այն քաղաքացիների անվճար սննդի համար, ովքեր դրա խիստ կարիքն ունեն։ Ես ուզում եմ իմանալ, ինչո՞ւ կառավարության ուժից վեր է իր վրա վերցնել սոսկ 200 ընտանիքների մարդասիրական օգնության բեռը։ Որպես խորհրդարանի պատգամավոր եւ որպես Ղարաբաղյան շարժման ակտիվ մասնակից, ես չեմ կարող լռել, երբ իմ համաքաղաքացիները (թեկուզ եւ մեկը) գտնվում են սովամահության եզրին։ Դուք, որպես գործադիր իշխանության ղեկավար, նախագահի հետ միասին, լիակատար պատասխանատվություն եք կրում Ձեր վարած սոցիալական քաղաքականության բոլոր հետեւանքների համար, այն է՝ մարդկանց վերը նշածս խմբի նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունքի հետեւանքների համար։ Եթե դուք անհապաղ միջոցներ չձեռնարկեք, այն էլ, որ Ձեր եւ նախագահի կողմից բազմիցս տված խոստումներից հետո, ապա ես ստիպված եմ լինելու այդ հարցը լուծելու համար դիմել Երեւանին՝ այսպես կոչված չորրորդ իշխանությանը, նա հաճախ ավելի գործուն է, քան խորհրդարանը, կառավարությունը եւ նախագահը։         209. ՆՈՒՅՆ ՕՐԸ ինձ իր մոտ է կանչում Ս. Բաբայանը.         - Չէ՞ որ ես քեզ ասել էի, որ Լեոնարդին չդիպչես...         - Եթե ո՛չ կառավարությունը, ո՛չ վարչապետը, ապա էլ ո՞վ պետք է եւ ո՞վ է ի զորու անվճար ճաշարան բացել երկու հարյուր ընտանիքի համար։ Բացի այդ, նա խոստացել է...         - Լսիր, ես քեզ մեկ անգամ էլ եմ ասում, Լեոնարդից ձեռք քաշիր,- «հազիվ իրեն զսպողի» տոնով արտաբերեց նա։ Այդպիսի պահերին նրա դեմքի գունատությունը ներսում եռացող զայրույթի ակնհայտ նշանն է։ Մեկ այլ հարցում, մեկ այլ իրավիճակում ես կնահանջեի, թեման կհետաձգեի, հարցի «փուլ առ փուլ» լուծման մարտավարություն կընտրեի։ Նա գիտեր դա։ Բայց հիմա ես նահանջելու տեղ չունեի, ստիպված էի մինչեւ վերջ տանել այդ հարցը։ Կամ՝ կամ։         - Դու իրական սոցիալական իրադրությունը չես պատկերացնում։ Գյուղերում դեռ մի կերպ յոլա են գնում, սով չեն քաշում, բայց ահա քաղաքում կան ընտանիքներ, որոնք ուտելու բան չունեն։ Ինչ կարելի է եղել վաճառել, նրանք արդեն վաճառել են... Այդ վիճակում նրանց թողնել չի կարելի... Ժողովրդի մեջ դժգոհությունն օրեցօր աճում է։ Այսպիսի դժգոհ զանգվածով (իսկ Հայաստանում էլ ավելի վատ է)... եթե վաղը հանկարծ պատերազմ լինի...         - Այ հենց քեզ նմաններն են ժողովրդին իրար խառնում եւ խուճապ տարածում...,- նույն տոնով ու համառությամբ նա դեռեւս ուզում էր լռեցնել ինձ։ Բայց նրա ձայնում, տոնի մեջ արդեն հազիվ նկատելի փոփոխություն էի որսում. իրեն զգալ էր տալիս նրա գիտակցության մեջ սողոսկած կասկածանքի եւ մտորումի նշույլը։ Նա գիտեր, որ ես իր հետ վիճաբանելու սիրահար չեմ, երբ ինքը կտրական է եւ զայրույթով լցված։ Սակայն երբեմն հարկ է լինում։ Այդ պատճառով էլ նման բացառիկ դեպքերում նրա բնատուր խելքը հաղթում էր՝ նրան ստիպելով պաղել եւ հիմնախնդրին նայել... զրոյից եւ նորովի... Քսան րոպեի վիճաբանությունից հետո նա ինձ զինաթափ արեց։         - Որտե՞ղ ես մտադիր կերակրել այդ մարդկանց։         - Քաղխորհրդի ճաշարանում, այն համարյա չի օգտագործվում։ Այնտեղ հետնաբակից մուտք կա, եւ մենք քաղաքապետարանին չենք խանգարի։         - Տարեկան ինչքա՞ն փող է պետք անվճար սննդի ճաշարան պահելու համար,- կտրուկ հարցրեց նա։         - Եթե կլորացնենք՝ 25 հազար դոլարի համարժեք գումար։         - Լավ, կունենաս ոչ թե 25, այլ 30 հազար, ըստ որում՝ գնումները կդասավորենք բանակային՝ իջեցված գներով, նշանակում է՝ կստացվի մոտ 35 հազարի։ Տեղնուտեղը, ինչպես Օդեսայում են ասում՝ դրամարկղից չհեռանալով, նա կարգադրեց իր մոտ կանչել ՊԲ թիկունքային ծառայության պետին, եւ ցուցում տվեց. ամեն շաբաթ անվճար ճաշարանի համար մթերքներ ես բաց թողնում, տարեկան 30 հազար դոլարի հաշվարկով...         - Հը, հիմա գո՞հ ես։         - Համարյա,- ժպտալով պատասխանեցի ես, բայց իրականում չէի սպասում, ծայրաստիճան զարմացած էի, ինձ զգում էի այն մարդու վիճակում, որի վիճակախաղի տոմսը մի նորուկ ավտոմեքենա էր շահել... խորհրդային ժամանակներում, երբ ավտոմեքենաները դեֆիցիտ էին։         - «Համարյա» եմ ասում, որովհետեւ շտապ կերպով պետք է ալյուր բաժանել այդ ընտանիքներին, այստեղ էլ, Շուշիում էլ։         - Արմեն, վաղը ալրաղաց գործարանից 300 պարկ ալյուր կուղարկես,- հետեւեց այս ցուցումը։

• .

• ՎԵՐԱԴԱՐՁ

  .   11
      24.02.96.        Իմ բոյկոտի ժամկետն անցավ։ Ժամանակն է վերադառնալ խորհրդարան։ Խոսափողի մոտ։ Վերադառնալ հրապարակայնություն... Այստեղ փակվել ...

• ՄԱՀԸ ԶՐԿԵՆՔ ԱՌԵՂԾՎԱԾԻՑ

  Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ   2
  Զննենք եւ ընտելանանք նրան՝ նրա մասին խորհելով ավելի հաճախ, քան ուրիշ այլնի մասին     Արիստոտելը պատմում է, որ Գիպանիս գետի մոտ կան մանր միջատներ, որոնք մեկ օրից ավելի չեն ապրում։ Նրանք, ...

• ՀԵՐԹԱԿԱՆ «ԱՆԱԿՆԿԱԼ»` ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆԸ

  ԼԱՈՒՐԱ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ   
          Հիշեցնենք, որ այն ժամանակ ալյուրի մեկ պարկը (50 կգ) 8000 դրամից դարձավ 12 հազար 500 դրամ, իսկ 70-80 դրամով վաճառվող հացի գինը հասավ 110-120 դրամի։ Այսօր ...

• ՔԱՐՎԱՃԱՌՆ ՈՒՆԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՄԵԾ ՆԵՐՈՒԺ

  .   1
          Մարտի 13-ին ԼՂՀ վարչապետ Արա Հարությունյանը մասնակցել է Քարվաճառ շրջկենտրոնի՝ 2007թ. տարեկան համայնքային ժողովին։         Վերականգնվող այդ բնակավայրի խնդիրները բազում են։ Դրանցից մի քանիսը հատուկ ...

• ԴԱՌՆԱՑԱԾ ԵՄ, ԲԱՅՑ ԴԱ ՉԻ ՆՇԱՆԱԿՈՒՄ ՊԱՍԻՎԱՆԱԼ, ԱՅԼ` ԳՈՐԾԵԼ

  .   15
  Լավ աշխատանքը պետության, իշխանությունների եւ ժողովրդի հեղինակության վերականգնման ամենաճիշտ ճանապարհն է Համոզված է ՀՀ նորընտիր նախագահ, ՀՀ վարչապետ Սերժ Սարգսյանը         ՀՀ ...

• ՄԻՆՍԿԻ ԽՄԲԻ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐԸ ՉԵՆ ՊԱՇՏՊԱՆԻ...

  .   
          ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները չեն պաշտպանում Ադրբեջանի կողմից ՄԱԿ ներկայացված ,Ադրբեջանի օկուպացված տարածքներում տիրող իրավիճակի մասինե բանաձ—ի նախագիծը: ...

• ԽՈՐՀՐԴԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԼՂՀ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՄՈՏ

  .   
          Մարտի 14-ին ԼՂՀ Նախագահ Բակո Սահակյանը հանդիպել է արհմիությունների ֆեդերացիայի վարչության անդամների հետ` ֆեդերացիայի նախագահ Արա Ղահրամանյանի գլխավորությամբ: ...

• ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ԿՈՂՄԸ ՆՈՐԻՑ Է ԽԱԽՏԵԼ ՀՐԱԴԱԴԱՐԻ ՌԵԺԻՄԸ

  .   

• ԻՆՉՈ՞Ւ ՆՄԱՆ ԲԱՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ԵՂԱՎ

  .   

• ԱՄՆ-Ն ԵՎ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԸ ԱՋԱԿՑՈՒՄ ԵՆ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ

  .   

• ՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ԻՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

  .   

• ՎԵՐԱԴԱՐՁ

  .   

• ԲՈՅԿՈՏ

  .   

• ԱՐԴԱՐՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐՋՆԱԿԵՏԸ ՀԱՂԹԱՆԱԿՆ Է

  .   

• ԴԱՌՆԱՑԱԾ ԵՄ, ԲԱՅՑ ԴԱ ՉԻ ՆՇԱՆԱԿՈՒՄ ՊԱՍԻՎԱՆԱԼ, ԱՅԼ` ԳՈՐԾԵԼ

  .   

• ԼՂՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ԼԻԱԳՈՒՄԱՐ ՆԻՍՏԸ

  .   

• ԻՐԱՎԱՊԱՀ ՄԱՐՄԻՆՆԵՐԸ ՊԱՏՐԱՍՏՎՈՒՄ ԵՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ՄԵՂԱԴՐԱՆՔ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼ...

  .   

• 1884  Բաթումում ծնվեց Երևանի պետական համալսարանի անվանի դասախոսներից մեկը՝ գյուղատնտես և լեզվագետ Լևոն Թախտաջյանը:
• 1901  Խանլարի շրջանի Միրզիկ գյուղում ծնվել է Ռուսաստանի գիտությունների վաստակավոր գործիչ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Կոստանդին Հակոբյանը՝ ղազախական սպիտակագլուխ տավարի ցեղի ստեղծման համար նա արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի:
• 1914  Մոսկվայում ծնվեց թարգմանիչ և բանաստեղծ Բալասանը՝ Վրույր Բալասանյանը:
• 1918  Անդրկովկասում, գերմանա-թուրքական հարձակման պայմաններում անցկացվեցին Տրապիզոնի բանակցությունները Թուրքիայի և Անդրկովկասի սեյմի պատվիրակությունների միջև: Ջանքերը ապարդյուն անցան, քանզի մենշևիկները՝ Չխենկելու գլխավորությամբ, համաձայնեցին Թուրքերին զիջել նրանց պահանջած տարածքները:
• 1921  Ավարտվեց Լոնդոնի կոնֆերանսը: Կոնֆերանսը բավարարեց սոսկ Թուրքիայի արևելահայ նահանգներում հայերի չակերտավոր «Ազգային օջախ» ունենալու իրավունքի անորոշ ձևակերպմամբ, որը հետագայում նույնպես թուրքական կողմը մերժեց:
• 1921  Սկսվեց Կարմիր բանակի ընդհանուր հարձակումը Երևանի վրա, որն ապրիլի սկզբին ավարտվեց բանակի հաղթանակով:

• am
• ru
• en

ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

• Ա1+
• Ազատ Արցախ
• Ազգ
• Առավոտ
• Ազատություն
• ԱրմենիաՆաու
• Երկիր
• Հայոց Աշխարհ
• Չորրորդ Իշխանութ.
• Պանորամա
• Պանարմենիան
• Ժամանակ

ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ

• Օնլայն Ռադիո

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ

• Եղանակ
• Դրամի Փոխարժեք
• Վիճակագրություն

ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ

• Կայքի Առօրյան
• Ֆորում
• Քվեարկություն
• Լուրերի Էքսպորտ
• Կոդավորվորիչ նոր