Հրատարակվում է 1993

ԱԴՐԲԵՋԱՆ. ՈՐՍԱԳՈՂՆԵՐԸ ՎԵՐԱՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԴՈՒՐՍ ԵՆ

• Պայթուցիկների օգտագործումը վտանգում է Կասպից ծովի` ոչնչացման եզրին կանգնած ձկնատեսակները:

  Երբ Կասպից ծովից հարավային քամին փչում է դեպի ծովափնյա Հովսան գյուղ, որը գտնվում է Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվից 32 կիլոմետր դեպի արեւելք, հարյուրավոր մահացած ձկներ ափ են դուրս գալիս:

  Ձկները որսագողերի եւ նրանց անխնա մեթոդների զոհն են դառնում. դրանք սպառնում են թառափ ձկան վերացմանը` ձկնատեսակ, որը Կասպից ծովում ամենաթանկարժեքն է:

  Գարնանը բոլոր ձկները լողում են դեպի ծանծաղ ջրերը, որպեսզի ձվադրումն ավելի տաք ջրերում տեղի ունենա: Այստեղ նրանք որսագողերի կողմից նետվող պայթուցիկների զոհն են դառնում:

  Ափի ամբողջ երկայնքով կարելի է հանդիպել սիրողական ձկնորսությամբ զբաղվող մարդկանց, ինչպես նաեւ մարդկանց, ովքեր ակնհայտ որսագողեր են եւ պատրաստվում են պայթուցիկներ դնել ջրի մեջ:

  Սովորական ձկնորսների խոսքերով, վերջին տասը տարիների ընթացքում որսագողերն հենց այստեղ են ձուկ բռնում: Նրանք առանց որեւիցե խոչընդոտների, պարարտանյութերից պատրաստված ինքնաշեն պայթուցիկներով են բռնում որսը: Նրանք որսի են դուրս գալիս մոտորանավակներով` առավոտ կանուխ կամ ուշ գիշերով:

  Ժամանակակից Ադրբեջանում ձկնորսությունը ամենաեկամտաբեր գործն է: Սեւ շուկայում մեկ կիլոգրամ թարմ թառափ կարելի է ձեռք բերել 10 մանաթով (12 ԱՄՆ դոլար), մինչդեռ մեկ կիլոգրամ խավիարն արժե 120 մանաթ (140 ԱՄՆ դոլար): Արտերկրում արժեքը տասնյակ անգամ ավելի բարձր կարող է լինել:

  Թառափի քանակի կտրուկ նվազումը անհանգստություն է առաջացրել միջազգային մակարդակով. արդյունքում ընդունվել է CITES-ը` Վտանգված տեսակների միջազգային առեւտրի մասին կոնվենցիան, որի նպատակն էր կանխել 2006թ.-ից Կասպից ծովից թառափի խավիարի արտահանումը:

  CITES-ը հանեց արգելքը 2007թ.` արժանանալով բազմաթիվ բնապահպանների առարկումներին: Նրանցից մեկը` խավիարի վաճառքը հսկող «Caviar Emptor» կազմակերպության համահիմնադիր Էլեն Պիկիչը, այս որոշումը «մահվան դատավճիռ» է անվանել` նշելով, որ վերջին տարիների ընթացքում թառափը կորցրել է իր թվաքանակի ավելի քան 90 տոկոսը:

  Կասպիական ձկնորսական ընկերությունը հիմնականում ձկնորսության մենաշնորհ ունի ծովի ադրբեջանական հատվածում: Սակայն այն անկարող է պայքարել որսագողերի դեմ:

  Որսագողերից մեկը, ով խնդրեց իր անունը չհրապարակել, պատմեց IWPR-ի թղթակցին, որ մեկ պայթուցիկը 15-20 մետր շառավղով ստորգետնյա ցնցում կարող է առաջացնել, որի հետեւանքով մահացած ձկների մեծ մասը ջրի երես է դուրս գալիս:

  «Մեծ եւ ծանր ձկները ջրի հատակին են մնում: Այս ձկներին մենք ջրասույզների օգնությամբ ենք դուրս բերում», - ասում է նա:

  Ուրիշներն ասացին, որ ջրասույզների օգնությանը հազվադեպ են դիմում, հիմնականում մեծ ձկները երկու-երեք օր հետո ափ են դուրս գալիս` ափին սարսափելի կույտեր առաջացնելով:

  Սա շատ խճողված ափագիծ է, որտեղ ամառանոցներ ունեն Բաքվում բնակվող բազմաթիվ մեծահարուստներ: Սա հատուկ ձկնորսական վայր է, լողալու ծովափ եւ 10 կիլոմետր երկարություն ունեցող նավթագազային պահեստ` կառուցված 55 տարի առաջ:

  Մեկ այլ տեղաբնակ, ով նույնպես հրաժարվեց հրապարակել անունը, ասում է, որ ականատես է եղել, թե ինչպես է մինչեւ ծովը ձգվող նավթային պահեստը վնասվում որսագողերի կողմից նետված պայթուցիկների պատճառով: Այն այժմ ոչնչացման եզրին է գտնվում: Ադրբեջանական «OCAR» նավթային ընկերության խոսնակը հրաժարվեց հաստատել այս տեղեկությունները IWPR-ին: Նա ասաց, որ նավթի պահեստը լավ է հսկվում, եւ օտար մարդկանց եւ հատկապես որսագողերի համար մուտքն այդ տարածք հնարավոր չէ:

  Սիրողական ձկնորսությամբ զբաղվող մարդիկ էլ գոհ չեն որսագողերի գործունեությունից:

  «Ձկնորսությունը մեզ համար ժամանց է: Եվ երբ քո ձկնորսական ցանցը ոչինչ չի բռնում, ժամանցն ապարդյուն է», -ասում է 45-ամյա Ռիզվան Մախմուդովը:

  Մախմուդովն ասում է, որ ինքն ավելի ու ավելի քիչ ձուկ է բռնում` ի տարբերություն որսագողերի, ովքեր ըստ ականատեսների ավելի ու ավելի շատ են բռնում` մինչեւ իսկ բնաջնջման ենթարկելով ձկնատեսակները:

  «Չորս կամ հինգ հոգի մոտորանավակով գնում են ամ կղզի, ուր ձկնորսները օրինական ձկնորսությամբ են զբաղվում: Նրանցից մեկն ընտրում է, որտեղ ավելի շատ ձկներ կան, հետո նավակը դանդաղ շարժվում է դեպի այդ կետը, վառում հատուկ շշի մեջ պատրաստված պայթուցիկը եւ նետում այն ջուրը», -ասում է նա:

  Մախմուդովն ասում է, որ պայթյունները ոչ միայն ձկներ են սպանում, այլեւ նաեւ ծովային այլ կենդանիներ, օրինակ փոկեր:

  Մեկ այլ ձկնորս, 42-ամյա Այդին Բայրամովն ասում է, որ խորհրդային տարիներից ի վեր ինքն ականատես է եղել անօրեն որսագողության: Նրա խոսքերով, մի շարք մարդիկ, ովքեր այստեղ ամառանոցներ ունեն, փորձում են հարցը իրենց նախաձեռնությամբ լուծել:

  Այս մարդկանցից է պաշտոնաթող գեներալ Ռասուլ Ռասումովը: Նա Ադրբեջանի Ոստիկանական ակադեմիայի նախկին ղեկավարն է, ինչպես նաեւ ձկնորսության մեծ սիրահար: Նա հնարավոր ամեն ձեւով փորձում է կանգնեցնել որսագողերին:

  Սակայն անհատների ջանքերը երբեք չեն փոխարինի որսագողության դեմ պաշտոնական պայքարին:

  Ադրբեջանի ՆՆ խոսնակ Էհսան Զահիդովը հայտնել է IWPR-ին, որ նախարարությունը կենտրոնական դեր չի խաղում որսագողության դեմ պայքարում, դրանով պետք է զբաղվի բնապահպանության նախարարության կենսաբանական ռեսուրսների պահպանման վարչությունը: Թեեւ, ավելացրել է նա, անհրաժեշտության դեպքում ոստիկանությունը պատրաստ է մասնակցել համատեղ գործողություններին:

  Բնապահպանության նախարարության խոսնակ ուլշան Հուսեյնովան հերքել է այն մեղադրանքները, իբր որսագողերը ազատ են գործում. նրա խոսքերով, նախարարությունը ուշադիր հետեւում է իրավիճակին:

  «Ուժեղ քամիների պատճառով մենք վերջերս չենք կարողացել բաց ծովում գործողություններ իրականացնել»,- ասել է նա: «Նեֆթչալի եւ Սալյան շրջաններում մեր աշխատակիցները մշտապես հետեւում են իրավիճակին: Ձեր նշած տեղեկատվությունն ապացույցներ չունի»:

  Բնապահպանները հատկապես մտահոգված են նրանով, թե ինչպես են որսագողերը ձուկ որսում դրա ձվադրման շրջանում:

  Սալյան շրջանում ծովը թափվող Շիրվան ջրանցքի շրջակայքը ձկնորսության եւս մեկ սիրված վայր է, նաեւ մագնիս` որսագողերի համար: Ձվադրման շրջանում ծովից այստեղ տարբեր ձկնատեսակներ են գալիս քաղցրահամ ջրի համար: «Եթե իհարկե որսագողերի ցանցերի պատճառով նրանք չդադարեն բազմանալ»,- ասում է 47-ամյա Ջահանգիր Միրզոեւը:

  Տեղացիների խոսքերով, այստեղ կտրուկ նվազել է թառափի քանակությունը: Ջրանցքից 10 կմ վերեւ որսագողերին պատկանող բազմաթիվ ցանցեր կան: Ցանց ձգող մարդկանցից մեկն ասաց, որ իր գործը շարունակելու թույլտվություն ստանալու համար նա ամեն ամիս կաշառք է տալիս պաշտոնյաներին:

  «Եթե այսպես շարունակվի, մեր թոռները ոչինչ չեն իմանա ձկների տարբեր տեսակների մասին»,- դառնացած ասում է Միզոեւը:

  Բնապահպանության ոլորտում փորձագետ Թելման Զեյնալովը, որ գլխավորում է «Բնապահպանական կանխատեսումների ազգային կենտրոն» ՀԿ-ն, ասում է, որ ձկների ձվադրման շրջանում ձուկ բռնելով եւ պայթուցիկներ օգտագործելով որսագողերը ամբողջ ձկնատեսակներ են ոչնչացնում:

  «Որսագողության բազմաթիվ ապացույցներ կան, եւ ես չեն կասկածում, որ որսագողերին բարձրաստիճան պաշտոնյաներ են պաշտպանում»,- ասում է նա:

  Սաբուհի Նասիրլի, Հովսան եւ Նեֆտչալա

  Սաբուհի Նասիրլին Բաքվի «Զերկալո» թերթի թղթակից է:

• ՄԱՐԴԻԿ ՀՐԱԺԵՇՏ ԵՆ ՏԱԼԻՍ ԳՈՀԱՐ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻՆ

  ԱՅԼ ՆԿԱՐՆԵՐ Այսօր ժամը 12:00-ից Օպերայի շենքում մարդիկ վերջին հրաժեշտն են տալիս Գոհար Գասպարյանին: Քաղաքացիների հոսքը դեպի Օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենք շարունակվում է:Հրաեշտ ...

• ԲԵՍԼԱՆԻ ԴՊՐՈՑԸ` ՎՇՏԻ ՆՈՐ ԱՂԲՅՈՒՐ

  Տեղի բնակիչները վիճում են, թե ինչպես հիշատակել գրեթե երեք տարի առաջ տեղի ունեցած ողբերգական պաշարման արդյունքում զոհվածներին Թիվ 1 դպրոցի փլատակների կողքին արդեն մեկ հուշարձան է կանգնեցված: Այստեղ 2004թ. ...

• ԱԴՐԲԵՋԱՆ. ՈՐՍԱԳՈՂՆԵՐԸ ՎԵՐԱՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԴՈՒՐՍ ԵՆ

  Պայթուցիկների օգտագործումը վտանգում է Կասպից ծովի` ոչնչացման եզրին կանգնած ձկնատեսակները: Երբ Կասպից ծովից հարավային քամին փչում է դեպի ծովափնյա Հովսան գյուղ, որը գտնվում է Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվից ...

• ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ՕՍԻԱ. «ՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐԸ» ԹԵԺԱՑՆՈՒՄ ԵՆ ՊԱՅՔԱՐԸ

  Վրաստանի կառավարությունն ուժեղացնում է Հարավային Օսիայի «այլընտրանքային» նախագահին ցուցաբերվող աջակցությունը «Մի՞թե չեմ կարող պարզապես մթերային խանութ գնալ, այն այստեղից մի քանի քայլ հեռու է ընդամենը»,- ...

• ԿԱԹՈՂՒԿՈՍԻ ԽՈՍՔԸ

  Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. ԳԱՐԵԻՆ Բ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ ԽՈՍՔԸ ՄԵԾԱՆՈՒՆ ԵՐԳՉՈՒՀԻ ԳՈՀԱՐ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ ՀՈՒՂԱՐԿԱՎՈՐՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ Մեծարգո Վարչապետ, սիրելի բարեպաշտ ժողովուրդ, սգակիր հարազատներ եւ մերձավորներ հանգուցյալի. ...

• ՀՐԱՊԱՐԱԿՎԵՑԻՆ ՎԵՐՋՆԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ

  Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովն այսօր ամփոփեց ԱԺ ընտրությունների վերջնական արդյունքները, որոնք նախնականից գրեթե չեն տարբերվում: Ըստ ԿԸՀ-ի վերջին տվյալների` համամասնական ընտրակարգով ՀՀԿ-ն ստանալու է ...

• ՓՈՐՁԱԳԵՏՆԵՐԻՆ ԱՐԳԵԼՎԵԼ ԷՐ ՆԵՐԿԱ ԼԻՆԵԼ ԱՍՈՒԼԻՍԻՆ

  Մարդու իրավունքների պաշտպան Արմեն Հարությունյանի օժանդակությամբ այսօր տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս, որը վերաբերում էր մայիսի 12-ին ՀՀ ոստիկանության երկրորդ հարկից անհասկանալի հանգամանքներում ցած նետված ...

• ՄՈՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ` ՈՍՏԻԿԱՆՆԵՐԻ ՈՏՔԵՐԻ ԱՌՋԵՎ

  ԱՅԼ ՆԿԱՐՆԵՐ Մոտ 300 մարդ` մոմերը եւ ծաղիկները ձեռքերին, Հանրապետության հրապարակից շարժվեցին ոստիկանության շենք` Լեւոն Գուլյանի հիշատակը հարգելու: Խաղաղ երթը գլխավորում էին Լեւոնի կինն ու քույրերը, ...

• ՋԱՎԱԽՔՈՒՄ ԳՐԱՆՑՎԵՑ ՄՏԱՎՈՐԱԿԱՆԻ ԻՆՔՆԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

• ՀԺԿ-Ն ՉԻ ԸՆԴՈՒՆՈՒՄ ԿԸՀ -Ի ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ

• ՀԱԿՈԲԿՈԽՅԱՆԸ ԱՊԱՑՈՒՅՑՆԵՐ Է ՈՒԶՈՒՄ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՑ

• «ԵՍ ԱՐԹՈՒՐ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻՆ ԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅՈՒՆ ՉԵՄ ՀԱՄԱՐՈՒՄ»

• ՀՅԴ-Ն ԱՎԵԼԻ ՇԱՏ ՄԱՆԴԱՏՆԵՐՈՎ ԴՈՒՐՍ ՄՆԱՑ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

• «ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ ԴԱՌՆԱՆՈՒՇ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ Է»

• «ԿԸՀ-Ն ՀԱՅՏՆՎԵԼ Է ՄՈԳԱԿԱՆ ԺԱՄՈՒՄ»

• ՊԱՐՈՒՅՐ ՀԱՅՐԻԿՅԱՆ. «ԵՍ ՊԱՐՏԱՎՈՐ ԵՄ ԼԻՆԵԼ ՆԱԽԱԳԱՀ»

• «ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆՆ» ԱՌԱՋԱՏԱՐ ԷՐ

• «ՄԱՐԴԱԿԵՐ ԹԱՄԱՄԻ ՆՄԱՆ ՄԱՐԴԻԿ ՊԵՏՔ Է ՊԱՏԺՎԵՆ»

• 325  Նիկիա քաղաքում հրավիրվեց առաջին տիեզերական ժողովը, որտեղ ընդունվեց «Նիկիական հանգանակը»:
• 1817  Պետական գործիչ Կռճիկյանի ջանքերի շնորհիվ Ռաշիդ և Ալի փաշաները ստացան կայսերական հրովարտակ, որով հաստատվեց երկու պատրիարքարանի ժողովները՝ Հոգևոր ժողովը 14 անդամով և Գերագույն ժողովը 20 անդամով: Սա Ազգային Սահմանադրության նախաքայլն էր:
• 1892  Ծնվեց կինոդերասան, կինոռեժիսոր Համո Բեկնազարյանը: (Վախճ. 1965թ.-ին):
• 1915  Վանի 1-ամսյա ինքնապաշտպանության հաղթական ավարտը:
• 1969  Մահացավ բանաստեղծ Արսեն Երկաթը:

• am
• ru
• en

ԼՈՒՐԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

• Ա1+
• Ազատ Արցախ
• Ազգ
• Առավոտ
• Ազատություն
• ԱրմենիաՆաու
• Երկիր
• Հայոց Աշխարհ
• Չորրորդ Իշխանութ.
• Պանորամա
• Պանարմենիան
• Ժամանակ

ՕՆԼԱՅՆ ԼՈՒՐԵՐ

• Օնլայն Ռադիո

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ

• Եղանակ
• Դրամի Փոխարժեք
• Վիճակագրություն

ԻՄ ԱՐՄԹԱՈՒՆ

• Կայքի Առօրյան
• Ֆորում
• Քվեարկություն
• Լուրերի Էքսպորտ
• Կոդավորվորիչ նոր